Asosiy qismga ötiş
Pactum
Atamalar luğati

DXŞ nima? Davlat-xususiy şeriklik: taʼrifi va qonuni

Taʼrif

Davlat-xususiy şeriklik (DXŞ, baʼzan DXS deb yoziladi) — davlat şerigi va xususiy şerikning muayyan muddatga yuridik jihatdan rasmiylaştirilgan, loyihani amalga oşiriş uçun resurslarni birlaştirişga asoslangan hamkorligi. 2019-yil 10-maydagi O‘RQ-537-son «Davlat-xususiy şeriklik töğrisida»gi Qonun bilan tartibga solinadi. Qonun davlat xaridlariga tatbiq etilmaydi.

Qonun nima deydi

Taʼrif 2019-yil 10-maydagi O‘RQ-537-son «Davlat-xususiy şeriklik töğrisida»gi Qonunning 3-moddasida berilgan. Qonun töliq nomni qöllaydi, «DXŞ» qisqartmasi esa Vazirlar Mahkamasining 720-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomda işlatiladi. Qonunga köra:

  • davlat şerigi — Özbekiston Respublikasi va (yoki) davlat boşqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvçi hokimiyat organlari, şuningdek Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan boşqa yuridik şaxslar yoki ularning birlaşmalari;
  • xususiy şerik — Özbekiston yoki xorijiy davlat qonunçiligiga muvofiq röyxatdan ötgan, davlat şerigi bilan bitim tuzgan yakka tartibdagi tadbirkor, yuridik şaxs yoki yuridik şaxslar birlaşmasi;
  • konsessiya — DXŞ şakllaridan biri: davlat xususiy şerikka mol-mulk va yer uçastkalarini beradi hamda muayyan faoliyat turi uçun ruxsatnoma beradi.

Bitim taraflari — davlat şerigi va xususiy şerik (13-modda). Bitim muddati kamida uç yil, köpi bilan qirq töqqiz yil bölişi kerak (28-modda). Xususiy şerik tender yoki töğridan-töğri muzokaralar natijasida aniqlanadi (21-modda). Qonunning 12-moddasida vakolatli organ sifatida hamon Moliya vazirligi huzuridagi Davlat-xususiy şeriklikni rivojlantiriş agentligi körsatilgan, biroq agentlik Prezidentning 2022-yil 21-dekabrdagi PF-269-son Farmoni bilan tugatilgan, vazifalari Iqtisodiyot va moliya vazirligiga ötkazilgan. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-oktyabrdagi 720-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomga köra (2-band) vakolatli davlat organi — Iqtisodiyot va moliya vazirligi.

Biznes bunga qayerda duç keladi

Maktab, klinika, yöl, energetika kabi infratuzilma loyihalarida: investor mablağ va tajriba olib keladi, davlat esa obyekt, yer yoki tölovlar beradi. Xorijiy kompaniya ham xususiy şerik böla oladi.

Amaliy misol

Kompaniya hokimlik eʼlon qilgan tenderda qatnaşadi. Ğolib loyiha uçun alohida yuridik şaxs — maxsus loyihalaştiriş kompaniyasini tuzişi mumkin, şunda bitim u bilan tuziladi (3, 26-moddalar).

Nimalar bilan adaştiriladi

  • Davlat xaridlari. Bu qonun ularga tatbiq etilmaydi (1-modda): xarid — buyurtmaçi ehtiyoji uçun bir martalik sotib oliş, DXŞ esa uzoq muddatli umumiy loyiha.
  • Mahsulot taqsimoti bitimlari ham şu qonun doirasidan taşqarida.
  • Davlat idorasi bilan oddiy pudrat yoki ijara şartnomasi. U qonundagi tartib va bitimsiz DXŞ bölmaydi.

Köp beriladigan savollar

DXS nima va DXŞ bilan bir narsami?

Ha. «DXS nima» deb qidirilganda odatda davlat-xususiy şeriklik nazarda tutiladi. Qonun töliq nomni işlatadi; DXŞ — 720-son qaror bilan tasdiqlangan Nizomdagi qisqartma, DXS esa sözlaşuvdagi yozuv.

DXŞ bitimi qança muddatga tuziladi?

Kamida 3 yil, köpi bilan 49 yil (O‘RQ-537-son Qonunning 28-moddasi). Muddatni faqat şu çegarada uzaytiriş yoki qisqartiriş mumkin.

Xorijiy kompaniya xususiy şerik böla oladimi?

Ha. Xorijiy davlat qonunçiligiga muvofiq röyxatdan ötgan şaxs ham xususiy şerik deb eʼtirof etiladi (3-modda).

Manbalar

Mavzuga oid

Boşqa atamalar

Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.