Taʼrif
JShShIR (rus tilida PINFL) — jismoniy şaxsning ön tört raqamdan iborat şaxsiy identifikatsiya raqami, davlat, bank, ijtimoiy va boşqa xizmatlarni körsatişda şaxsni tasdiqlovçi yagona identifikator. Beriş tartibi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 177-son qarori bilan belgilangan. Soliq uçun jismoniy şaxsning JShShIRi uning STIRi hamdir (Soliq kodeksi 127-moddasining uçinçi qismi).
Qonun nima deydi
- Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 177-son qarori Prezidentning 2021-yil 23-martdagi PF-6191-son Farmoniga tayanadi: JShShIR barça davlat, bank, ijtimoiy va boşqa xizmatlarni körsatişda fuqaroning şaxsini tasdiqlovçi yagona identifikator hisoblanadi, soliq organlarida soliq tölovçilar hisobi esa şu raqam bilan yuritiladi. 1996-yil 31-maydagi 200-son qaror bu hujjat bilan öz kuçini yöqotgan deb hisoblangan.
- Raqam ön törtta raqamdan iborat (reglamentning 5-bandi): jinsi va tuğilgan asr indeksi, tuğilgan sana (KKOOYY), tuman yoki şahar kodi, tartib raqami va nazorat raqami.
- JShShIR fuqarolarga, çet el fuqarolariga va fuqaroligi bölmagan şaxslarga beriladi; berilgani uçun tölov undirilmaydi (2-band). Özbekistonda tuğilganlarga tuğiliş qayd etilganda, çet el fuqarolariga esa, jumladan, ID-karta berilganda beriladi (8-band).
- Raqam biometrik pasportlarda (ID-kartalarda), yaşaş guvohnomalarida va boşqa hujjatlarda qöllaniladi (4-band).
Biznes bunga qayerda duç keladi
Iş beruvçi va buxgalteriya xodimning JShShIRini kadrlar va soliq hujjatlariga kiritadi; banklar va davlat organlari mijozni şu raqam böyiça aniqlaydi. Soliq kodeksi raqamni soliq hisobi bilan töğridan-töğri boğlaydi: jismoniy şaxs ID-karta yoki JShShIR berilişi bilan bir vaqtda hisobga qöyiladi (126-modda), uning JShShIRi esa STIRi hisoblanadi (127-moddaning uçinçi qismi). Raqam Özbekistonda faoliyatini işonçli vakil orqali yuritayotgan çet el fuqarolariga ham şaxsan kelmasdan beriladi (reglamentning 2, 10-bandlari), 2025-yildan esa «e-Residency» platformasi orqali masofadan ham beriladi (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 26-avgustdagi 538-son qarori tahriridagi 8-band).
Amaliyotdan misol
Kompaniya çet ellik mutaxassisni işga qabul qilmoqda. Kadrlar va soliq hujjatlari uçun uning JShShIRi kerak: raqam hali bölmasa, hujjatlar rasmiylaştirilişidan oldin reglament böyiça ariza asosida olinadi.
Nimalar bilan adaştiriladi
- JShShIR va STIR. Jismoniy şaxsda bu bir xil raqam; yuridik şaxsda JShShIR bölmaydi, unda faqat töqqiz xonali STIR bor.
- JShShIR va pasport raqami. Pasport (ID-karta) — JShShIR qöllaniladigan hujjat (reglamentning 4-bandi); hujjatning seriyasi va raqami — boşqa rekvizit.
Köp beriladigan savollar
JShShIR neçta raqamdan iborat?
Ön törttadan (Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 177-son qaroriga ilova reglamentning 5-bandi).
Fuqaro JShShIRni alohida rasmiylaştirişi kerakmi?
Raqam fuqaroning biometrik pasportida (ID-kartasida) körsatiladi (reglamentning 4-bandi), şuning uçun odatda alohida rasmiylaştiriş talab etilmaydi.
JShShIR berilişi tölovlimi?
Yöq: JShShIR berilgani uçun tölov undirilmaydi (reglamentning 2-bandi).
Manbalar
- Постановление Кабинета Министров от 12.04.2022 № 177 «О дальнейшем совершенствовании порядка определения и выдачи персонального идентификационного номера физического лица в Республике Узбекистан»п. 1, 2; Административный регламент, п. 2, 4, 5, 8
- Постановление Кабинета Министров от 12.04.2022 № 177 (текст на узбекском, латиница)Reglament, 2, 4, 5-bandlar
- Налоговый кодекс Республики Узбекистан от 30.12.2019ст. 126 ч. 4–6, ст. 127 ч. 3
Mavzuga oid
Boşqa atamalar
Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.