O‘zbekistondagi MChJlarning chet ellik egalari uchun: yangi qonunga mos ustav, ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishlari, bayonnomalar, direktor va ishtirokchilar tarkibini o‘zgartirish hamda bosh ofisingiz haqiqatan foydalana oladigan korporativ hujjatlar.
2026-yil 22-iyuldan keyin O‘zbekistondagi MChJ egasi uchun nima o‘zgardi?
2026-yil 22-iyuldan O‘zbekistonda «Mas'uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi 2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son yangi Qonun amal qiladi; 2001-yil 6-dekabrdagi 310-II-son avvalgi qonun o‘z kuchini yo‘qotdi. Yangi qonun ilk bor MChJda kuzatuv kengashining vakolatlari va uning a'zolarini saylash tartibini belgilaydi, kuzatuv kengashi a'zolari va ijroiya organining fidutsiar majburiyatlarini joriy etadi, affillangan shaxslar bilan bitimlarni tartibga soladi hamda korporativ nizolarni hal qilish mexanizmlarini nazarda tutadi. Jamiyat ishtirokchilarining soni avvalgidek ellikdan oshmasligi kerak. Qonun amaldagi kompaniyadan qayta ro‘yxatdan o‘tishni yoki ustavni almashtirishni talab qilmaydi — amaldagi ta'sis hujjatlari o‘z kuchini saqlaydi, biroq eski qonun bo‘yicha yozilgan ustav yangi imkoniyatlarning birortasidan ham foydalanmaydi.
Bular mavhum xavflar emas, balki chet el kapitalli o‘zbek kompaniyasida bitimlar va bank operatsiyalarini to‘xtatib qo‘yadigan vaziyatlar.
Kompaniya 2001-yilgi qonun uchun tuzilgan hujjat asosida ishlaydi: unda kuzatuv kengashi yo‘q, affillangan shaxslar bilan bitimlarni ma'qullash tartibi yo‘q va ishtirokchilar o‘rtasida nizo chiqqanda tayanadigan mexanizm ham yo‘q.
Odatiy xato: Ustav ro‘yxatdan o‘tishdagi rasmiyatchilik deb qabul qilinadi. U ishtirokchilar o‘rtasida kelishmovchilik paydo bo‘lgan paytdayoq muhim bo‘lib qoladi — o‘shanda esa uni o‘zgartirishga kech bo‘ladi.
Tekshiruv, bitim yoki bank komplayens tekshiruvida direktorning vakolatlari va qarorlarning qonuniyligini tasdiqlaydigan hech narsa yo‘q. Bitim ustidan nizo qo‘zg‘atilishi, bank yoki kontragent esa operatsiyadan shunchaki bosh tortishi mumkin.
Odatiy xato: Yagona ishtirokchi o‘ziga bayonnoma kerak emas deb hisoblaydi. Yagona ishtirokchining qarorlari ham yig‘ilish qarorlari kabi yozma ravishda rasmiylashtiriladi.
O‘zgarish qayd etilmaguncha avvalgi direktor rasman vakolatlarini saqlab qoladi, yangisi esa imzo qo‘ya olmaydi. Bank operatsiyalari va shartnomalarni imzolash to‘xtab qoladi.
Odatiy xato: O‘zgarish bo‘lib-bo‘lib rasmiylashtiriladi: qaror qabul qilingan, ammo hujjatlar tegishli organlarga topshirilmagan, bank xabardor qilinmagan, ishonchnomalar qayta rasmiylashtirilmagan.
Har bir audit, har bir bitim va har bir bank komplayens tekshiruvi hujjatlarni eski pochta qutilaridan va sobiq xodimlardan qidirishga aylanadi.
Odatiy xato: Kompaniyaning korporativ dosyesini hech kim yuritmaydi: hujjatlar mavjud, ammo turli odamlarda va turli versiyalarda saqlanadi.
Ustavingizda nima eskirgan, endi nimani boshqacha mustahkamlash mumkin va eski ifodalar amaldagi qonunga qayerda zid keladi — «yangilashni tavsiya qilamiz» emas, aniq tuzatishlar ko‘rinishida.
Ustav, qarorlar va bayonnomalar, buyruqlar, ishtirokchilar ro‘yxati, ishonchnomalar — bir joyda va dolzarb versiyalarda, bank yoki auditor so‘roviga tayyor holda.
Ishtirokchilarning yillik va navbatdan tashqari yig‘ilishlarini tayyorlash, chaqirish va rasmiylashtirish; yagona ishtirokchining qarorlarini rasmiylashtirish.
Direktorni almashtirish, ishtirokchilarning jamiyatga kirishi va undan chiqishi, ulushlarni qayta taqsimlash, manzil va faoliyat turlarini o‘zgartirish — o‘zgarish qayd etilgunga qadar hamrohlik bilan.
Yirik bitimlar va affillangan shaxslar bilan bitimlarni ma'qullash tartibi — qaror ustidan keyinchalik nizolashib bo‘lmasligi uchun.
Ingliz tilidagi qisqacha hisobot: davr mobaynida kompaniyada nima sodir bo‘ldi, qanday qarorlar qabul qilindi, qanday hujjatlar imzolandi va oldinda nima kutilmoqda.
Mavjud hujjatlarni yig‘amiz va reyestr bilan solishtiramiz: ustav, qarorlar, ishtirokchilar tarkibi, direktorning vakolatlari. Odatda nomuvofiqliklar aynan shu bosqichda aniqlanadi.
Nima yangi qonunga mos kelmaydi, nima yetishmaydi va birinchi navbatda nimani tuzatish kerak — mulohazalar ro‘yxati emas, oqibatlarini baholash bilan.
Ustavning yangi tahriri, yetishmayotgan qarorlar va bayonnomalar, yangilangan ishtirokchilar ro‘yxati va qayta rasmiylashtirilgan ishonchnomalar.
Yillik yig‘ilish, joriy qarorlar, kompaniyadagi o‘zgarishlar va korporativ dosyeni dolzarb holatda yuritish.
Har bir band birlamchi manbaga havola bilan berilgan — uni o‘zingiz tekshirishingiz mumkin.
2026-yil 22-iyuldan O‘zbekiston Respublikasining «Mas'uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi 2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son yangi Qonuni amal qiladi; 2001-yil 6-dekabrdagi 310-II-son avvalgi qonun o‘z kuchini yo‘qotdi.
2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son Qonun, lex.uzMas'uliyati cheklangan jamiyat ishtirokchilarining soni ellikdan oshmasligi kerak; bu son oshib ketsa, jamiyat bir yil ichida aksiyadorlik jamiyatiga yoki ishlab chiqarish kooperativiga o‘zgartirilishi kerak, aks holda u sud tartibida tugatilishi lozim (8-modda).
O‘RQ-1137-son Qonun, 8-modda, lex.uzIshtirokchilarning yillik umumiy yig‘ilishi jamiyat ustavida belgilangan muddatda o‘tkaziladi (32-modda).
O‘RQ-1137-son Qonun, 32-modda, lex.uzYangi qonun MChJda kuzatuv kengashining vakolatlari va uning a'zolarini saylash tartibini, shu jumladan qarorlarni masofaviy ovoz berish (so‘rov o‘tkazish) yo‘li bilan qabul qilishni mustahkamlaydi.
O‘RQ-1137-son Qonun, lex.uzQonun kuzatuv kengashi a'zolari va ijroiya organining fidutsiar majburiyatlarini joriy etadi, affillangan shaxslar bilan bitimlarni tartibga soladi va korporativ nizolarni hal qilish mexanizmlarini mustahkamlaydi.
O‘RQ-1137-son Qonun, lex.uz| Masala | Qonun bo‘yicha majburiyat | Nima qilish oqilona |
|---|---|---|
| Kompaniyani qayta ro‘yxatdan o‘tkazish | Talab qilinmaydi | Hech narsa — amaldagi hujjatlar o‘z kuchini saqlaydi |
| Ustavni almashtirish | Talab qilinmaydi | Ustavni tahlil qilish: eski tahrir yangi imkoniyatlarning birortasidan ham foydalanmaydi |
| Kuzatuv kengashi | Majburiy emas | Ishtirokchilar bir nechta bo‘lsa yoki tashqi investor bor bo‘lsa, ko‘rib chiqishga arziydi |
| Affillangan shaxslar bilan bitimlar | Qonun bilan tartibga solingan | Ma'qullash tartibini ichki hujjatlarda mustahkamlash |
| Bayonnomalar va qarorlar | Yozma ravishda rasmiylashtiriladi | Yetishmayotganlarini bank yoki auditor so‘rashidan oldin tiklash |
Qonun ustavni almashtirish uchun muddat belgilamaydi va shu asosda sizga shoshilinchlikni sotish insofsizlik bo‘lardi. Biroq ustav qonunga qanchalik erta muvofiqlashtirilsa, kompaniya yangi imkoniyatlardan shunchalik erta foydalana boshlaydi va korporativ xavflar shunchalik kam bo‘ladi.
Vaziyatingizni ko‘rib chiqamiz, amalda nima qilish mumkinligini va qancha muddatda ekanini aytamiz, ish hajmini tushunganimizdan keyin esa narxni aytamiz. Undan oldin har qanday raqam to‘qima bo‘lardi.
Avval yurist bilan maslahatlashmoqchimisiz?
60 daqiqalik maslahat — 300 000 soʻm, oldindan toʻlov bilan. Xizmatga buyurtma bersangiz, bu summa uning narxiga hisoblanadi.
Maslahatga yozilishBu yerda sharhlar va keyslar yo‘q: ularni tekshirib bo‘lmaydi. Faqat siz o‘zingiz tasdiqlay oladigan narsalar bor.
Material ma'lumot uchun bo‘lib, sizning aniq holatingiz bo‘yicha yuridik maslahat hisoblanmaydi. Normalar o‘zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarga havolalar orqali amaldagi tahrirni tekshiring. Holatingizni baholash uchun ariza qoldiring.