Ishtirok shaklini tanlash, ro‘yxatdan o‘tkazish, xorijiy investitsiyali korxona maqomi, xorijiy rahbarlarni ishga qo‘yish va foydani repatriatsiya qilish.
O‘zbekistonda xorijiy kompaniya nimani tanlagani ma'qul: sho‘ba kompaniyanimi yoki vakolatxonanimi?
O‘zbekistondagi xorijiy tijorat tashkilotining vakolatxonasi yuridik shaxs maqomiga ega emas va sotuvga emas, marketing vazifasiga mo‘ljallangan: u orqali tijorat faoliyatini yuritish akkreditatsiyaning bekor qilinishiga hamda doimiy muassasa deb tan olinib, soliqlarning qo‘shimcha hisoblanishiga olib keladi. Agar loyiha O‘zbekistonda tushum olishni ko‘zda tutsa, sho‘ba yuridik shaxs ro‘yxatdan o‘tkaziladi. Xorijiy investitsiyali korxona deb xorijiy investorning ulushi kamida o‘n besh foizni tashkil etadigan korxona hisoblanadi. Vakolatxonalarni akkreditatsiyadan o‘tkazishni Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi besh ish kuni muddatda amalga oshiradi.
Bular mavhum xavflar emas, balki bitimlar buziladigan va davlat organlarining qarorlari sizning foydangizga chiqmaydigan real stsenariylar.
Akkreditatsiya bekor qilinadi, vakolatxona bank hisobvarag‘i va xodimlarning mehnat kartalari bilan birga yo‘qoladi, soliq organi esa doimiy muassasani orqaga qaytib tan oladi.
Tipik xato: Vakolatxona yuridik shaxs maqomiga ega emas va marketing bilan — bosh kompaniyaning tovar va xizmatlari haqidagi marketing axborotini yig‘ish, qayta ishlash va tarqatish bilan shug‘ullanishga haqli. Mijozlar bilan shartnomalar u orqali tuzilmaydi.
Xorijiy investitsiyali korxona maqomini yo‘qotish unga bog‘langan imtiyozlar to‘plamini, jumladan ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun mol-mulk olib kirishdagi bojxona ozod etishlarini nolga tenglashtiradi.
Tipik xato: Kapitalni qurilish borishiga qarab «to‘ldirib» borishadi. Vaholanki ustav fondini shakllantirish talabi va xorijiy investorning kamida o‘n besh foizlik ulushi — maqomning o‘zi uchun shart, rasmiyatchilik emas.
Pul O‘zbekistondagi hisobvaraqda oylab qotib qoladi: guruhning repatriatsiya byudjeti buziladi, bosh kompaniyada esa kassa uzilishi yuzaga keladi.
Tipik xato: Mablag‘larni erkin o‘tkazish kafolati o‘z-o‘zidan ishlaydi deb o‘ylashadi. Kafolat soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar to‘langanda amal qiladi, bank esa qo‘shimcha ravishda foydani taqsimlash to‘g‘risidagi hujjatlarni va byudjet bilan hisob-kitoblar tasdig‘ini talab qiladi.
Zarba kompaniyaning boshqaruv organiga tegadi: rahbar maqomi ham bank operatsiyalariga, ham shaxsning migratsiya holatiga ta'sir qiladi.
Tipik xato: Ishtirokchi qarori bilan tayinlash yetarli deb hisoblashadi. Rahbarlik lavozimidagi chet ellikka mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish huquqi to‘g‘risidagi tasdiqnoma talab qilinadi, uni Migratsiya agentligi beradi.
Loyiha modeli buziladi: mulk huquqidagi yer yo‘q — loyiha moliyalashtirishi uchun odatiy garov ham yo‘q, ijara muddati esa asosiy xavfga aylanadi.
Tipik xato: Investor o‘z yurisdiktsiyasi mantig‘i bo‘yicha ish tutadi. Chet el fuqarolari, xorijiy yuridik shaxslar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar yer uchastkalarini xususiylashtirish subyekti bo‘la olmaydi — yerga kirish faqat ijara orqali.
Sanksiya byudjetga undiriladi, keyin esa butun tashqi savdo operatsion faoliyati zarar ko‘radi: bank ham, bojxona ham shartnomani yagona tizimda ko‘radi.
Tipik xato: Xorijiy guruhlar pulni xolding ichida «o‘zlariga qulay tarzda» harakatlantiradi va tashqi savdo operatsiyalari bo‘yicha aktivlarni repatriatsiya qilish muddatini kuzatmaydi, bu muddat esa rezident zimmasida.
Investor arbitraj bandi uchun pul to‘lagan narsasini — betaraf forumni yo‘qotadi.
Tipik xato: Investitsiyalar to‘g‘risidagi qonunda belgilangan ketma-ketlik hisobga olinmaydi: muzokaralar, so‘ngra O‘zbekiston Respublikasining tegishli sudi va faqat bu imkonsiz bo‘lgandagina — nazarda tutilgan bo‘lsa, xalqaro arbitraj.
Sho‘ba kompaniya, vakolatxona yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnoma — tushum va doimiy muassasa qayerda yuzaga kelishidan kelib chiqib.
Ta'sis hujjatlari, ustav fondini shakllantirish va xorijiy investorning ulushi, yuridik manzil uchun kadastr raqamiga ega bino.
Hujjatlar to‘plamini tayyorlash va Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligiga topshirish, akkreditatsiya muddati va uni uzaytirish.
Rahbarlar va mutaxassislar uchun mehnat faoliyati huquqi to‘g‘risidagi tasdiqnomalar, muddatlar va ularni uzaytirish.
Hisobvaraqlar ochish, hisob-kitob tartibi, tashqi savdo shartnomalari bo‘yicha tushumni repatriatsiya qilish va dividendlarni chiqarish.
Stabilizatsiya bandi, yirik loyihalar uchun davlat bilan investitsiya kelishuvi, nizolarni hal qilish tartibi.
Loyiha modelini tahlil qilamiz: tushum qayerda, kim imzolaydi, tanlangan joylashuvda umuman qanday imtiyozlarga erishish mumkin.
Hujjatlarni tayyorlab topshiramiz: yuridik shaxs — ro‘yxatga oluvchi organ orqali, vakolatxona — vazirlik orqali.
Hisobvaraqlar, valyuta konturi, xorijiy xodimlar uchun ruxsat beruvchi hujjatlar, kontragentlar bilan shartnomalar.
Repatriatsiya muddatlarini nazorat qilish, ruxsatnomalarni uzaytirish, imtiyozlar bog‘liq bo‘lgan shartlarga rioya qilish.
Har bir band — birlamchi manbaga havola bilan, toki siz uni o‘zingiz tekshira olasiz.
Xorijiy investitsiyali korxona deb xorijiy investitsiyalar aksiyalar, ulushlar yoki ustav fondining kamida o‘n besh foizini tashkil etadigan korxona tan olinadi.
lex.uz — Investitsiyalar to‘g‘risidagi qonunInvestorlarga investitsiya kiritilgan paytdan e'tiboran o‘n yil davomida investitsiya kiritilgan sanada amalda bo‘lgan qonunchilik qo‘llaniladi (stabilizatsiya kafolati).
lex.uz — Investitsiyalar to‘g‘risidagi qonunning 19-moddasiInvestorlarga soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar to‘langan taqdirda pul mablag‘larini chet el valyutasida O‘zbekiston Respublikasiga va undan tashqariga cheklovlarsiz erkin o‘tkazish kafolatlanadi.
lex.uz — Investitsiyalar to‘g‘risidagi qonunInvestitsiya nizosi muzokaralar yo‘li bilan, kelishuvga erishilmaganda — O‘zbekiston Respublikasining tegishli sudida, bu imkonsiz bo‘lgandagina — nazarda tutilgan bo‘lsa, xalqaro arbitrajda hal etiladi.
lex.uz — Investitsiyalar to‘g‘risidagi qonunning 63-moddasiXorijiy tijorat tashkilotlari vakolatxonalarini akkreditatsiyadan o‘tkazishni Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi amalga oshiradi; xizmat ko‘rsatish muddati — besh ish kuni.
my.gov.uz — akkreditatsiya davlat xizmatiVakolatxona akkreditatsiyasi to‘g‘risidagi guvohnoma uchun davlat boji Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali topshirilganda 43,2 bazaviy hisoblash miqdorini tashkil etadi.
my.gov.uz — akkreditatsiya davlat xizmatiChet el fuqarosining mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish huquqi to‘g‘risidagi tasdiqnomani Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligi beradi; xizmat Yagona davlat xizmatlari portali orqali ko‘rsatiladi.
my.gov.uz — chet elliklarning mehnat faoliyatiUlushlarni sotib olish yoki xorijiy korxona tashkil etish orqali O‘zbekiston Respublikasiga bazaviy hisoblash miqdorining kamida 8 500 baravari miqdorida investitsiya kiritgan chet el fuqarolari ruxsat beruvchi hujjatlarni olishda alohida toifaga kiritilgan.
lex.uz — PQ-4008Valyuta operatsiyalari tartibi, jumladan tashqi savdo operatsiyalari bo‘yicha aktivlarning repatriatsiyasini ta'minlash majburiyati «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi O‘RQ-573-son qonun bilan belgilangan.
lex.uz — O‘RQ-573Chet el fuqarolari, xorijiy yuridik shaxslar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar yer uchastkalariga faqat ijara huquqi asosida ega bo‘lishlari mumkin.
lex.uz — Yer kodeksi| Nimani solishtiramiz | Sho‘ba yuridik shaxs | Vakolatxona |
|---|---|---|
| Huquqiy maqom | Mustaqil yuridik shaxs | Yuridik shaxs hisoblanmaydi |
| Sotish mumkinmi | Ha, uning vazifasi shu | Yo‘q — faqat marketing vazifasi |
| Nima rasmiylashtiriladi | Yuridik shaxsni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish | Vazirlikda akkreditatsiya, besh ish kuni |
| Soliq natijasi | Rezidentning odatdagi soliqqa tortilishi | Tijorat faoliyati doimiy muassasa deb tan olinishiga olib keladi |
| Qachon tanlanadi | O‘zbekistonda tushum, xodimlar, aktivlar bor | Bozorni o‘rganish, targ‘ibot, bosh kompaniyani qo‘llab-quvvatlash |
Qoida oddiy: agar O‘zbekistonda tushum yuzaga kelsa, kompaniya kerak. Vakolatxona sotuvsiz ishtirok uchun tanlanadi, u orqali «bir oz savdo qilib ko‘rish» urinishi esa darhol ro‘yxatdan o‘tkazilgan yuridik shaxsdan qimmatga tushadi.
Vaziyatingizni tahlil qilamiz, nimani real qilish mumkinligini va qanday muddatda ekanini aytamiz, hajmni tushunganimizdan keyin esa narxni aytamiz. Busiz har qanday raqam to‘qima bo‘lardi.
Консультация по задаче — бесплатно. Стоимость работы называем после того, как поймём объём.
Bu yerda sharhlar va keyslar yo‘q: ularni tekshirib bo‘lmaydi. Faqat siz o‘zingiz tasdiqlay oladigan narsalar bor.
Material ma'lumot uchun bo‘lib, sizning aniq holatingiz bo‘yicha yuridik maslahat hisoblanmaydi. Normalar va tariflar o‘zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarga havolalar orqali amaldagi tahrirni tekshiring. Holatingizni baholash uchun ariza qoldiring.