Ustav fondi nima? MÇJ ustav kapitali: miqdori, minimumi va taʼrifi

Qonun nima deydi

2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son «Masʼuliyati çeklangan jamiyatlar töğrisida»gi Qonunning 15-moddasiga köra:

• ustav fondi jamiyat ustavida belgilanadi va iştirokçilar uluşlarining nominal qiymatidan iborat böladi;
• moddada MÇJ uçun umumiy eng kam summa yöq; ustav fondining eng kam miqdori litsenziya talablarida belgilanişi mumkin (3-qism);
• har bir iştirokçi hissasini taʼsis hujjatlarida belgilangan, davlat röyxatidan ötgandan boşlab bir yildan oşmaydigan muddatda töliq kiritişi şart;
• qiymati bazaviy hisoblaş miqdorining ön ming baravaridan köp bölgan naqd pulsiz hissa baholovçi taşkilot tomonidan baholanadi va baholangan qiymatdan yuqori böla olmaydi. BHM 440 000 söm bölganda (2026-yil 1-sentabrdan) bu 4,4 mlrd söm.

Qanday hissa kiritiş mumkinligi 16-moddada: pul, qimmatli qoğozlar, aşyolar, mulkiy va pul bahosiga ega boşqa huquqlar. Pulsiz hissalarning pul bahosini barça iştirokçilar bir ovozdan tasdiqlaydi.

Biznes bunga qayerda duç keladi

Ustav fondi miqdori röyxatdan ötişda ustavga yoziladi va uluşlar nisbatini belgilaydi. Litsenziyalanadigan faoliyatda litsenziya talablariga qaraladi. Ayrim taşkilotlar uçun qonun alohida qoida beradi: kredit taşkiloti sifatida röyxatdan ötişdan oldin har bir iştirokçi hissasining kamida 30 foizini kiritadi (15-modda).

Çet ellik iştirokçi

Çet el investitsiyalari iştirokidagi korxona — aksiyalari, uluşlari yoki ustav fondining kamida 15 foizini çet el investitsiyalari taşkil etadigan korxona (Investitsiyalar töğrisidagi Qonunning 3-moddasi). MÇJ qonuni unga alohida minimum kiritmaydi, lekin Tadbirkorlik subyektlarini davlat röyxatidan ötkaziş tartibi töğrisidagi nizomning 11-ilovasi (Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 9-fevraldagi 66-son qarori, 2024-yil 28-martdagi 165-son qaror tahririda) ustav fondining eng kam miqdorini 400 mln söm, Qoraqalpoğiston Respublikasi va Xorazm viloyatida yangi taşkil etiladiganlar uçun 200 mln söm qilib belgilaydi. Undan kam fond — röyxatdan ötkazişni rad etiş asosi (Nizomning 40-bandi).

Nimalar bilan adaştiriladi

• Sof aktivlar. Ustav fondi ustavga yozilgan qiymat, sof aktivlar esa foyda va zarar bilan özgaradi.
• Röyxatdan ötgan kuni tölaş. Qonun bir yilgaça muddatga yöl qöyadi, lekin muddat taʼsis hujjatlarida körsatilişi kerak.