Asosiy qismga ötiş
Pactum
Atamalar luğati

NDA nima? Oşkor qilmaslik töğrisidagi bitim va tijorat siri Özbekistonda

Taʼrif

NDA (oşkor qilmaslik töğrisidagi bitim) — maʼlumotni olgan şaxs (konfident) uning maxfiyligini saqlaşni öz zimmasiga oladigan şartnoma. Özbekiston qonunlarida “NDA” atamasi yöq, u amaliyotdan kelgan. 2014-yil 11-sentyabrdagi O‘RQ-374-sonli “Tijorat siri töğrisida”gi Qonun maxfiylik qoidalarini fuqarolik-huquqiy şartnomalarga kiritişni tijorat siri rejimini örnatişning zaruriy şarti deb belgilaydi (8-moddaning beşinçi qismi).

Qonun nima deydi

2014-yil 11-sentyabrdagi O‘RQ-374-sonli “Tijorat siri töğrisida”gi Qonun (3-modda) tijorat sirini uçinçi şaxslarga nomaʼlumligi sabab tijorat qimmatiga ega bölgan, qonuniy asosda erkin foydalanilmaydigan va mulkdori maxfiyligini muhofaza qiladigan axborot deb belgilaydi. Konfident — bunday sirni mulkdor bilan tuzilgan şartnoma asosida egalik qilişga va foydalanişga olgan şaxs. Sirga talablar 4-moddada: qimmat, hammaga maʼlum bölmaslik, muhofaza çoralari, davlat sirlari belgilarining yöqligi.

Tijorat siri rejimi 10-moddadagi çoralar körilgandan keyin örnatilgan hisoblanadi; maxfiylik haqidagi qoidalarni fuqarolik-huquqiy şartnomalarga kiritiş esa uni örnatişning zaruriy şartidir (8-moddaning beşinçi qismi). 10-moddadagi çoralar: sirni taşkil etuvçi maʼlumotlar röyxati va hajmini belgilaş, muomala tartibi va nazorat, ruxsat olgan şaxslar hisobi, mulkdorni körsatgan holda “tijorat siri” grifini qöyiş. Xöjalik yurituvçi subyektlarning özaro munosabatlarida taraflar sirni taşkil etuvçi maʼlumotlarning tavsifi va röyxatini hamda muhofazani taʼminlaş böyiça özaro majburiyatlarni alohida şartlaşib oladi (13-modda). Konfident sirning maxfiyligini saqlaşi şart, mulkdor esa şartnoma böyiça konfidentga topşirgan sirini oçmasligi şart (14-modda).

Bitimga nimani kiritiş kerak

  • maʼlumotlarning tavsifi va röyxati (ilova sifatida);
  • muomala tartibi: grif, ruxsat berilgan şaxslar, topşiriş usuli;
  • oluvçining majburiyatlari va istisnolar (hammaga maʼlum maʼlumotlar, qonun talabi bilan oçiş);
  • amal qiliş muddati va materiallar taqdiri;
  • javobgarlik: yozma rasmiylaştirilgan neustoyka (FK 260–262-moddalar) va undan taşqari zararni qoplaş (325-modda). Axborotni qonuniy asossiz olgan, tarqatgan yoki undan foydalangan şaxs şartnomasiz ham zararni tölaydi (FK 1096-modda).

Biznes bunga qayerda duç keladi

Bitim va investitsiya muzokaralari, pudratçiga texnik topşiriq beriş, biznesni sotib olişdagi tekşiruv.

Amaliyotdan misol

Kompaniya dasturçiga mahsulot tavsifini berişdan oldin bitim imzolaydi: röyxat ilovada, hujjatlarda grif, ruxsat berilgan şaxslar va oşkor qilgani uçun jarima.

Tez-tez uçraydigan xatolar

  • Röyxatsiz “barça maʼlumotlar” uçun bitim.
  • Qonun sir deb tan olmaydigan maʼlumotni yaşirişga uriniş (5-modda: taʼsis hujjatlari, xodimlar soni, qonun buzilişlari va boşqalar).
  • Muhofaza çoralari yöq: axborot 4-modda talabiga javob bermaydi.
  • Neustoyka yozma kelişilmagan, holbuki bu kelişuv yozma bölişi şart (FK 262-modda).

Köp beriladigan savollar

Özbekiston qonunlarida NDA tuşunçasi bormi?

Yöq. “Tijorat siri töğrisida”gi Qonun konfident va şartnoma böyiça sirni saqlaş majburiyati haqida gapiradi; NDA qisqartmasi işbilarmonlik amaliyotidan kelgan.

Axborot tijorat siri hisoblanişi uçun nima kerak?

Uçinçi şaxslarga nomaʼlumligi sabab qimmatga ega bölişi, hammaga maʼlum bölmasligi, muhofaza çoralari va davlat yoki boşqa qöriqlanadigan sir belgilarining yöqligi (O‘RQ-374 Qonunining 4-moddasi). Şartnomalarga maxfiylik şartini kiritiş rejimning zaruriy şarti (8-modda, beşinçi qism).

Oşkor qilgani uçun jarima belgilaş mumkinmi?

Ha, taraflar kelişuvi bilan neustoyka belgilaş mumkin, lekin bu kelişuv yozma bölişi kerak (FK 260–262-moddalar). Neustoyka qoplamagan zarar qismi 325-moddaga köra tölanadi, şartnomada boşqaça bölmasa.

Manbalar

Mavzuga oid

Boşqa atamalar

Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.