Asosiy qismga ötiş
Pactum
Atamalar luğati

Penya va neustoyka nima? Turlari, miqdori va sud tomonidan kamaytirilişi

Taʼrif

Neustoyka — qonunçilik yoki şartnomada belgilangan, qarzdor majburiyatni bajarmaganda yoki lozim darajada bajarmaganda kreditorga tölaşi şart bölgan pul summasi (Fuqarolik kodeksining 260-moddasi). U jarima (odatda qatʼiy summa) va penya (keçikkan har bir kun uçun foiz, 261-modda) şaklida böladi. Kelişuv yozma tuziladi, sud esa aniq nomutanosib neustoykani kamaytirişi mumkin (326-modda).

Qonun nima deydi

Fuqarolik kodeksining 260-moddasi: neustoyka — qonunçilik yoki şartnomada belgilangan, qarzdor majburiyatni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan taqdirda kreditorga tölaşi şart bölgan pul summasi. Kreditor zararni isbotlaşga majbur emas. 261-modda ikki şaklni nomlaydi: jarima — qoida tariqasida qatʼiy summa, penya — keçiktirilgan har bir kun uçun bajarilmagan qismga foiz. Neustoyka haqidagi kelişuv yozma tuziladi (262-modda).

Xöjalik şartnomalarida qonuniy miqdor

“Xöjalik yurituvçi subyektlar faoliyatining şartnomaviy-huquqiy bazasi töğrisida”gi 670-I-sonli Qonun belgilaydi:

  • yetkazib beriş keçiktirilsa, töliq yetkazilmasa, iş bajarilmasa yoki xizmat körsatilmasa, yetkazib beruvçi (pudratçi) har bir kun uçun bajarilmagan qismning 0,5 foizi, lekin uning bahosining 50 foizidan oşmagan penya tölaydi (25-modda);
  • haq öz vaqtida tölanmasa, sotib oluvçi (buyurtmaçi) har bir kun uçun keçiktirilgan summaning 0,4 foizi, lekin şu summaning 50 foizidan oşmagan penya tölaydi (32-moddaning ikkinçi qismi).

Bu qonuniy neustoyka: şartnomada yozilmagan bölsa ham kreditor uni talab qilişga haqli, qonun taqiqlamasa, kelişuv bilan uni köpaytiriş mumkin (FK 263-modda). Kamaytiriş huquqini qonun töğridan-töğri bermaydi.

Neustoyka va zarar

Zararning neustoyka qoplamagan qismi tölanadi; qonun yoki şartnoma faqat neustoykani, zararni neustoykadan taşqari töliq yoki kreditor tanloviga köra ulardan birini undirişni belgilaşi mumkin (FK 325-modda). 670-I-sonli Qonunning 34-moddasiga köra qoplanmagan zarar neustoyka tölanganidan qatʼi nazar tölanadi.

Sud tomonidan kamaytiriş

Neustoyka buziş oqibatlariga aniq nomutanosib bölsa, sud uni kamaytirişga haqli; bunda bajariliş darajasi, taraflarning mulkiy ahvoli va kreditor manfaatlari hisobga olinadi (326-modda).

Amaliyotdan misol

Xizmat şartnomasida tölov keçiktirilgani uçun kunlik foizli penya yozilgan. U qarz × stavka × kunlar soni böyiça hisoblanadi. Penya qarzdan sezilarli oşsa, qarzdor 326-moddaga tayanişi mumkin.

Nima bilan adaştiriladi

  • Penya va jarima. Jarima odatda bir martalik summa, penya har kuni ösadi.
  • Neustoyka va özganing pul mablağlaridan foydalanganlik uçun foiz. 327-moddadagi foiz, qonun yoki şartnomada boşqa miqdor bölmasa, bank foizining hisob stavkasi böyiça hisoblanadi.

Köp beriladigan savollar

Penya jarimadan nimasi bilan farq qiladi?

Ikkalasi ham neustoyka turi (261-modda). Jarima odatda qatʼiy summa, penya esa keçikkan har bir kun uçun foiz hisobida.

Tölovni keçiktirgani uçun qonunda qanday penya nazarda tutilgan?

Xöjalik şartnomalarida 670-I-sonli Qonun 32-moddasining ikkinçi qismiga köra sotib oluvçi (buyurtmaçi) keçiktirilgan summaning har kuni 0,4 foizini, ammo 50 foizidan oşmagan holda tölaydi. Bu qonuniy neustoyka: şartnomada yozilmagan bölsa ham talab qiliş mumkin (FK 263-modda).

Sud neustoykani kamaytira oladimi?

Ha, agar u buziş oqibatlariga aniq nomutanosib bölsa (Fuqarolik kodeksining 326-moddasi). Sud majburiyat bajariliş darajasini, taraflarning mulkiy ahvolini va kreditor manfaatini hisobga oladi.

Manbalar

Mavzuga oid

Boşqa atamalar

Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.