Taʼrif
Qöşilgan qiymat soliği (QQS) — Özbekiston Soliq kodeksidagi tovar va xizmatlar realizatsiyasiga solinadigan soliq. 2026-yil noyabr holatiga stavka 12% (258-modda), 36-bobdagi hollarda 0%. Tölovçilar, xususan: Özbekiston yuridik şaxslari, soliq davrida daromadi 1 mlrd sömdan oşgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va doimiy muassasa orqali işlovçi çet el kompaniyalari. Aylanmadan soliq tölovçilar QQS tölamaydi.
Qonun nima deydi
QQS Soliq kodeksining X bölimida tartibga solinadi. Stavka — 12%, agar 36-bobda boşqaça qoida bölmasa (258-modda, 1-qism); şu bobdagi hollarda, masalan eksportda, stavka 0% (258-modda, 2-qism). Soliq davri — oy (259-modda).
237-moddaga köra Özbekistonda tadbirkorlik faoliyatini amalga oşiruvçi va (yoki) tovar (xizmat) realizatsiya qiluvçi quyidagilar tölovçi hisoblanadi:
- Özbekiston yuridik şaxslari;
- tovar (xizmat) realizatsiyasidan soliq davrida daromadi 1 mlrd sömdan oşgan yoki QQSga ixtiyoriy ötgan yakka tartibdagi tadbirkorlar;
- realizatsiya joyi Özbekiston deb eʼtirof etilgan çet el yuridik şaxslari va çet el tadbirkorlari;
- doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvçi çet el yuridik şaxslari;
- tovarlarni bojxona çegarasi orqali olib ötuvçi şaxslar (bojxona qonunçiligiga köra).
Davlat hokimiyati organlari (öz vazifalari doirasida) va aylanmadan soliq tölovçilar QQS tölovçi emas.
Biznes buni qayerda uçratadi
Hisob-fakturalarda va şartnomalarda: narx QQS bilan yoki QQSsiz, xaridlar böyiça soliqni hisobga oliş, oylik hisobot. Özbekistonda xizmat sotadigan çet el kompaniyasi bu yerda ofisi bölmasa ham QQSga duç keladi.
Amaliy misol
Yakka tartibdagi tadbirkor aylanmadan soliq tölagan, keyin soliq davrida realizatsiyadan daromadi 1 mlrd sömdan oşgan. Kodeks matniga köra u QQS tölovçisiga aylanadi. Şu bilan birga 2026-yil 26-maydagi PF-100-son farmon (2-band) 2026-yil 1-iyundan umumbelgilangan tartibga ötiş çegarasini 12 000 BHM deb belgilagan, ammo Kodeksga bu raqam kiritilmagan. Sizga qaysi çegara qöllanişini soliq organidan aniqlang.
Nima bilan adaştiriladi
- QQS va aylanmadan olinadigan soliq — turli rejimlar: aylanmadan soliqda QQS va foyda soliği örniga bitta soliq tölanadi.
- 0% stavka — ozod qiliş emas: bu stavka, operatsiya QQS tizimida qoladi.
- Eski materiallardagi stavkani oliş: 258-moddaga köra 2023-yil 1-yanvardan stavka 12%.
Köp beriladigan savollar
2026-yilda QQS stavkasi qança?
2026-yil noyabr holatiga asosiy stavka 12% (Soliq kodeksi, 258-modda). Kodeksning 36-bobidagi operatsiyalar, masalan eksport, uçun stavka 0%.
Yakka tartibdagi tadbirkor QQS tölaydimi?
237-moddaga köra — soliq davrida realizatsiyadan daromadi 1 mlrd sömdan oşsa yoki QQSga ixtiyoriy ötgan bölsa. PF-100-son farmon 12 000 BHM çegarasini belgilagan, lekin Kodeks özgarmagan.
Çet el kompaniyasi QQS tölaydimi?
Ha, agar realizatsiya joyi Özbekiston deb eʼtirof etilsa yoki kompaniya doimiy muassasa orqali işlasa (237-modda).
Manbalar
- O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi, 30.12.2019 (amaldagi tahrir)237-modda (soliq to‘lovchilar), 258-modda (stavka), 259-modda (soliq davri)
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 26.05.2026 yildagi PF-100-son Farmoni “Kichik biznes subyektlarining o‘sishi uchun yanada qulay iqtisodiy va ma’muriy shart-sharoitlar yaratish to‘g‘risida”2-band (umumbelgilangan tartibga o‘tish chegarasi — 12 000 BHM)
Mavzuga oid
Boşqa atamalar
Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.