Taʼrif
Davlat boji — vakolatli muassasalar va mansabdor şaxslar yuridik ahamiyatga molik harakatlarni amalga oşirgani va (yoki) hujjat bergani uçun undiriladigan majburiy tölov. Tartibni 2020-yil 6-yanvardagi «Davlat boji töğrisida»gi O‘RQ-600-son Qonun belgilaydi, stavkalar uning ilovasida bazaviy hisoblaş miqdori bilan yozilgan. Davlat boji soliq emas: soliqda qarşi harakat yöq.
Qonun nima deydi
«Davlat boji töğrisida»gi Qonunning (O‘RQ-600, 2020-yil 6-yanvar) 3-moddasiga köra davlat boji — yuridik ahamiyatga molik harakatlarni amalga oşirganlik va (yoki) hujjatlar berganlik uçun undiriladigan majburiy tölov. Konsullik yiğimi va patent boji ham davlat boji turlariga kiradi.
Tölovçilar (4-modda) — vakolatli muassasalarga va mansabdor şaxslarga murojaat qilayotgan yoki öziga nisbatan yuridik ahamiyatga molik harakat amalga oşiriladigan yuridik va jismoniy şaxslar. Stavkalar (6-modda) qonun ilovasida belgilanadi va BHM bilan yoziladi; 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 söm. Davlat boji, xususan, sudlarga beriladigan daʼvo arizalaridan undiriladi (5-modda).
Biznes buni qayerda uçratadi
Kompaniyani röyxatdan ötkaziş va qayta röyxatdan ötkazişda, litsenziya va ruxsatnomalar olişda, sudga daʼvo berişda, tovar belgisini röyxatdan ötkazişda. Aniq summa harakat turiga boğliq, şu sabab uni xotiradan emas, stavkalar jadvalidan oliş kerak.
Amaliy misol
Kompaniya kontragentga daʼvo tayyorlab, xarajatlarni hisoblaydi: boj ariza berilganda tölanadi, miqdorini talab turiga qarab qonun ilovasi belgilaydi. Qonun ozod qiliş holatlarini nazarda tutadi (2-bob, 7–15-moddalar): tölaşdan oldin arizaçi ularga kirmasligini tekşiring.
Çegirmalar
- Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) orqali mustaqil murojaat qilinganda boj, yiğim va boşqa tölovlar 90% miqdorida undiriladi (22¹-modda).
- Ijtimoiy himoya yagona reyestridagi şaxslarga hamda I va II guruh nogironligi bölgan şaxslarga davlat xizmatlari markazi yoki portal orqali 50% çegirma beriladi, tadbirkorlik maqsadida yoki yuridik şaxs vakili sifatida murojaat bundan mustasno (22²-modda).
Nima bilan adaştiriladi
- Boj va soliq. Soliq — byudjetga tölanadigan majburiy tölov bölib, uning evaziga muayyan harakat qilinişi şart emas (Soliq kodeksi, 16-modda); boj esa aynan muayyan harakat yoki hujjat uçun tölanadi.
- Boj va yiğim. Soliq kodeksining 16-moddasiga köra yiğim ham tölanişi organ harakati uçun şartlardan biri bölgan tölov; qonun aniq çegara qöymaydi. Amalda boj — O‘RQ-600 va uning ilovasidagi tölov, yiğimlarni esa Kodeks va boşqa qonunlar belgilaydi: masalan, tibbiy litsenziya uçun arizani körib çiqiş yiğimi ham, beriş uçun boj ham tölanadi.
- Eski moddadagi summani oliş: stavkalar BHMda, BHM esa özgargan.
Köp beriladigan savollar
Davlat boji soliqdan nimasi bilan farq qiladi?
Soliq kodeksining 16-moddasiga köra soliq — byudjetga tölanadigan majburiy tölov. Davlat boji O‘RQ-600ning 3-moddasiga muvofiq yuridik ahamiyatga molik harakat va hujjat beriş uçun undiriladi.
Davlat boji miqdori nimadan hisoblanadi?
Stavkalar O‘RQ-600 ilovasida bazaviy hisoblaş miqdori bilan yozilgan. 2026-yil noyabr holatiga BHM 440 000 söm.
Davlat bojini kim tölaydi?
Vakolatli muassasalarga murojaat qilayotgan yoki öziga nisbatan yuridik ahamiyatga molik harakat amalga oşiriladigan yuridik va jismoniy şaxslar (4-modda).
Manbalar
- “Davlat boji to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 06.01.2020, O‘RQ-600-son3-modda (davlat boji turlari), 4-modda (to‘lovchilar), 5-modda (undirish obyektlari), 6-modda (stavkalar ilovada), 22¹ va 22²-moddalar (90% va 50% chegirma)
- O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi, 30.12.2019 (amaldagi tahrir)16-modda (soliq va yig‘im ta’riflari)
Mavzuga oid
Boşqa atamalar
Taʼrif yuridik maslahat örnini bosmaydi. Asl manba — havoladagi akt; normalar özgarişi mumkin, amaldagi tahrir bilan soliştiring.