MChJ to‘g‘risidagi qonun 2026 (O‘RQ-1137): ustav va korporativ shartnomada nimani o‘zgartirish kerak

2026-yil 22-iyuldan boshlab O‘zbekistondagi masʼuliyati cheklangan jamiyatlar (MChJ) 2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son yangi «Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi Qonun bo‘yicha faoliyat yuritadi, 2001-yil 6-dekabrdagi 310-II-son qonun esa kuchini yo‘qotdi. Amaldagi MChJlarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazish shart emas, qonun ustavlarni yangilash uchun muddat ham belgilamaydi, biroq uning normalari hozirdanoq qo‘llanilmoqda: direktor va kuzatuv kengashining fidutsiar majburiyatlari, ona kompaniyaning o‘z majburiy ko‘rsatmalari bo‘yicha solidar javobgarligi, affillangan shaxslar bilan bitimlar tuzish tartibi, sof aktivlardan hisoblanadigan yirik bitim chegarasi va ulushning davlat reyestriga yozuv kiritilgan paytdan boshlab o‘tishi. Nashr sanasiga — 2026-yil oktyabrga ko‘ra — bir nechta ishtirokchisi bor, xorijiy ishtirokchisi mavjud yoki guruh ichida shartnomalar tuziladigan har bir MChJning ustavi va korporativ shartnomasini tekshirib chiqish lozim.

Qisqacha

• Qonun butunlay almashtirildi, qayta ro‘yxatdan o‘tish shart emas. O‘RQ-1137 2026-yil 22-iyuldan kuchda, 2001-yilgi qonun kuchini yo‘qotdi (68-modda); 67–71-moddalar na qayta ro‘yxatdan o‘tkazishni, na ustavlar uchun muddatni talab qiladi.
• Boshqaruvchilar endi boshqacha javob beradi. 44-modda birinchi marta kengash aʼzolari va ijro etuvchi organlarning fidutsiar majburiyatlarini sanab beradi, 46-modda esa ularni buzganlik uchun javobgarlikni belgilaydi.
• Ona kompaniya o‘z ko‘rsatmalari bo‘yicha javob beradi. Yangilik — sho‘ba jamiyatning majburiy ko‘rsatmalarni bajarish yuzasidan tuzgan bitimlari bo‘yicha solidar javobgarlik (7-modda); sho‘ba jamiyat ona kompaniyaning aybi bilan to‘lovga qobiliyatsiz bo‘lib qolgan taqdirda subsidiar javobgarlik avval ham mavjud edi.
• Guruh ichidagi shartnomalar — belgilangan tartib bo‘yicha. Affillangan shaxslar bilan bitimlar: 3 ish kuni ichida o‘rganish, qaror 15 kundan kechiktirilmay, sof aktivlarning 10% dan boshlab — baholash va audit (57–58-moddalar).
• Ulush reyestrga yozuv kiritilgan paytdan o‘tadi. Ulushga bo‘lgan huquq jamiyatga xabarnoma yuborilgan paytdan emas, Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestriga yozuv kiritilgan paytdan vujudga keladi (21-modda).
• Majburiy taklif muddati ikki baravar qisqardi. Ilgari kamroq ulushga ega bo‘lib, 50% va undan ortiq ulushni sotib olgan shaxs (davlatdan tashqari) 30 kun emas, 15 kun ichida minoritar ishtirokchilarga o‘z ulushlarini unga bozor qiymatida sotishni taklif qilishi shart (21-modda).

Avval va hozir: nima haqiqatan o‘zgardi

Qonunni Qonunchilik palatasi 2025-yil 10-iyunda qabul qilgan, Senat 2025-yil 4-sentyabrda maʼqullagan, 2026-yil 21-aprelda imzolangan. 2026-yil 25-iyuldan 2-modda O‘RQ-1158-son «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonun bilan to‘ldirilgan: alohida huquqiy rejimli hududlarda boshqa qoidalar amal qiladi. lex.uz dagi rus tilidagi matn — norasmiy tarjima, bahsli o‘rinlarni o‘zbek tilidagi rasmiy matn bilan solishtiring. Jadvalda 2001-yilgi qonun bilan taqqoslaganda faqat o‘zgargan jihatlar keltirilgan.

O‘zgarishsiz qolganlar: ishtirokchilarning ko‘pi bilan 50 nafari (8-modda), hissalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganidan keyin bir yildan kechiktirmay to‘lash (15-modda), manfaatdorlik chegaralari 20% va 5% (49-modda), davlat ulushi 50% dan ortiq bo‘lganda kengashda mustaqil aʼzoning bo‘lishi (41-modda) hamda yirik bitimlar va affillangan shaxslar bilan bitimlar tartibini buzgani uchun direktorning subsidiar javobgarligi (46-modda).

Direktor va kuzatuv kengashining fidutsiar majburiyatlari

«Vijdonan va oqilona» standarti avval ham mavjud edi. Yangilik — 44-moddadagi ro‘yxat (ustav uni kengaytirishi mumkin): jamiyat va ishtirokchilar manfaatida harakat qilish, uning mol-mulki va biznes imkoniyatlaridan shaxsiy maqsadlarda foydalanmaslik, rozilik bo‘lmasa raqobatlashuvchi biznes yuritmaslik, maxfiy axborotni saqlash va qarorlar uchun naf olmaslik. 46-moddaga ko‘ra boshqaruvchilar aybli harakatlar yoki ushbu majburiyatlarni buzish natijasida yetkazilgan zarar uchun jamiyat oldida solidar javob beradi; daʼvoni jamiyat yoki istalgan ishtirokchi qo‘zg‘atishi mumkin.

Shaxsiy xavfni qanday kamaytirish mumkin:

• Asoslantirishni hujjatlashtiring. Bayonnomaga ilova qilingan hisob-kitoblar va muqobil variantlar — «oqilonalik»ning asosiy dalilidir.
• Pozitsiyani bayonnomada qayd eting. Qarshi ovoz bergan yoki ovoz bermagan kengash va boshqaruv aʼzolari javob bermaydi (46-modda); yakka tartibdagi direktor uchun bu dalil mavjud emas.
• Rozilik beruvchi organni belgilang. Qonun «tegishli boshqaruv organlari»ning roziligini talab qiladi, ammo ularni nomlamaydi — buni ustavda yozib qo‘ying.

Guruh tayinlagan direktor O‘zbekistondagi MChJ va uning barcha ishtirokchilari manfaatida harakat qiladi: bosh ofisning jamiyat uchun foydasiz ko‘rsatmasini bajarish, agar zarar va ayb isbotlansa, jamiyatning yoki minoritar ishtirokchining zararni undirish haqidagi daʼvosi uchun asos bo‘lishi mumkin.

Ona kompaniyaning sho‘ba jamiyat uchun javobgarligi

Sho‘ba jamiyat uning aybi bilan to‘lovga qobiliyatsiz bo‘lib qolgan asosiy jamiyatning subsidiar javobgarligi avval ham mavjud edi — Fuqarolik kodeksining (FK) 67-moddasida va 2001-yilgi qonunning 5-moddasida; FK sho‘ba jamiyat ishtirokchilariga asosiy jamiyatdan zararni qoplashni talab qilish imkonini allaqachon bergan. 7-moddadagi yangiliklar:

• Solidar javobgarlik — asosiy jamiyatning majburiy ko‘rsatmalarini bajarish yuzasidan sho‘ba jamiyat tuzgan bitimlar bo‘yicha.
• Ko‘rsatma berish huquqining asosi: u faqat sho‘ba jamiyat bilan tuzilgan shartnomada yoki uning ustavida nazarda tutilgan bo‘lsagina vujudga keladi.
• Ayb mezonlari: asosiy jamiyat oqibatlarni bila turib, baribir ko‘rsatma bergan yoki sho‘ba jamiyatning imkoniyatlaridan shunday foydalangan.

MChJ ustavida yoki boshqaruv to‘g‘risidagi shartnomada bosh ofis shablonlaridan olingan «direktivalar» yo‘qligini tekshiring: bunday huquqsiz solidar javobgarlik yo‘q, nazorat esa yig‘ilish vakolati, kengash tarkibi va bitimlarni maʼqullash tartibi orqali quriladi. Biroq subsidiar javobgarlik ko‘rsatma berish huquqiga bog‘liq emas: u asosiy jamiyat sho‘ba jamiyatning imkoniyatlaridan foydalangan taqdirda ham mumkin (7-modda), shuningdek qonunning 4-moddasi va FKning 67-moddasi bo‘yicha.

Yana bir yangi norma — 48-modda: majoritar ishtirokchi o‘z mavqeidan jamiyatga yoki boshqa ishtirokchilarga zarar yetkazish uchun foydalanishga haqli emas va zarar uchun javob beradi. Ona kompaniya uchun bu 7-moddadan tashqari jamiyat va mahalliy hamkor daʼvolarining mustaqil manbaidir. Batafsil — direktor va taʼsischilarning subsidiar javobgarligi haqidagi maqolada.

Yirik bitimlar va affillangan shaxslar bilan bitimlar

Ishtirokchilar, guruh va menejment bilan tuziladigan shartnomalar uchun uchta rejim mavjud va ular ustma-ust tushishi mumkin.

Amaliy xulosalar:

• Yirik bitim chegarasi, ehtimol, pasaygan. Sof aktivlar odatda mol-mulkdan kam, xorijiy startaplar uchun odatiy bo‘lgan zarar ko‘rayotgan yoki qarz hisobidan moliyalashtiriladigan sho‘ba kompaniyada esa ular manfiy bo‘lishi mumkin — shunda odatiy faoliyatdan tashqari deyarli har qanday bitim yirik hisoblanadi.
• 50-moddada ikkita baza bor. Chegara — sof aktivlardan, kengash vakolatlari esa mol-mulkdan hisoblanadi; ustavda yagona mantiqni belgilang.
• 58-moddadagi kengashga oid norma noaniq. 55-moddaga ko‘ra kengashning har bir aʼzosi affillangan hisoblanadi va so‘zma-so‘z talqinda qaror har doim yig‘ilishga o‘tgan bo‘lardi. Bizning baholashimizcha, gap kontragent bilan bog‘liq aʼzolar haqida; o‘zbek tilidagi rasmiy matn bilan solishtiring. Agar kengash bo‘lmasa (u ustavga ko‘ra tuziladi, 30-modda), umumiy yig‘ilish qarorini mustahkamlab qo‘ying.
• Buzilish oqibatlari. Uchala turdagi bitimlarga ham sudda eʼtiroz bildirilishi mumkin; affillangan shaxs bilan bitim bo‘yicha 5% egasi auditor yollashga haqli, direktor esa hujjatlarni ishtirokchiga uch ish kuni ichida beradi (59-modda).
• Maʼqullanmagan bitimni keyinroq maʼqullash mumkin. 59-moddaga ko‘ra, agar sudda keyingi maʼqullash isbotlansa, bitim haqiqiy emas deb topilmaydi. 2026-yil 22-iyuldan oldingi bitimlar odatda ular tuzilgan paytda amalda bo‘lgan qonun bo‘yicha baholanadi.

Yig‘ilish qarorlariga eʼtiroz bildirish

Umumiy yig‘ilish qarori ustidan sudga ovoz bermagan yoki qarshi ovoz bergan ishtirokchi murojaat qilishi mumkin — qaror haqida bilgan yoki bilishi kerak bo‘lgan kundan boshlab ikki oy ichida, yig‘ilishda qatnashgan bo‘lsa esa — qaror qabul qilingan kundan boshlab (45-modda). Kengash va ijro etuvchi organlarning qarorlariga ham eʼtiroz bildirish mumkin, biroq modda ular uchun muddatni ko‘rsatmaydi.

50 ga 50 korporativ boshi berk ko‘cha

8-moddaga ko‘ra murosasiz ziddiyatlar va ovozlar yetishmaganda nizo sudda hal qilinadi, taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan bo‘lsa — mediatsiya yoki hakamlik muhokamasi orqali. Mutaxassislar spot.uz tahlilida (rus tilida) qayd etishicha, qonun qanday talab bilan murojaat qilish kerakligini va sud qanday vakolatlarga ega ekanini aniqlashtirmaydi. Yana bir vosita — 16-modda: ulushlar to‘g‘risidagi nizo vaqtida sud ustav fondini o‘zgartirishni cheklashi mumkin, toki ulush «suyultirilib» ketmasin. Mexanizmni oldindan yozib qo‘ygan maʼqul:

• Birinchi shaxslarning belgilangan muddat ichidagi muzokaralari.
• Muddati va mediator tanlash tartibi ko‘rsatilgan mediatsiya — ustavda.
• Muassasa, joy va tilni tanlagan holda hakamlik muhokamasi; xorijiy ishtirokchi qarorning qayerda ijro etilishini tekshirib olgani maʼqul.
• Tomonlardan birining ulushni kelishilgan narx formulasi bo‘yicha sotib olishi — korporativ shartnomada.

Stsenariylar — taʼsischilar o‘rtasidagi nizolar haqidagi maqolada.

Ishtirokchining chiqishi va chiqarilishi

Ishtirokchi avvalgidek boshqalarning roziligisiz, qonun va taʼsis hujjatlari tartibida chiqadi; matndan faqat «istalgan vaqtda» so‘zlari yo‘qolgan (9-modda). Ulushning haqiqiy qiymati bir yil ichida to‘lanadi, agar ustav qisqaroq muddat belgilamagan bo‘lsa (23-modda). Batafsil — ishtirokchining MChJdan chiqishi haqidagi materialda.

Chiqarish asoslari kengaydi: 10% egalari ustav bo‘yicha majburiyatlarni bajarmaydigan yoki jamiyat faoliyatiga to‘sqinlik qiladigan yoxud uni sezilarli darajada qiyinlashtiradigan ishtirokchini sud orqali chiqarishni talab qilishi mumkin (9-modda); ilgari qo‘pol buzish talab etilgan. Shu sababli ishtirokchilarning majburiyatlarini ustavda aniq yozib qo‘yish kerak. Hissa kiritmagan va jamiyat ishiga xalaqit beradigan ishtirokchi uchun alohida tartib paydo bo‘ldi: ijro etuvchi organ arizasiga ko‘ra umumiy yig‘ilish qarori va, agar taʼsis hujjatlarida boshqacha nazarda tutilmagan bo‘lsa, sud tartibida chiqarish (15-modda).

Misol: nemis guruhi va mahalliy hamkor

Misol shartli. Toshkentdagi MChJ: 60% nemis ona kompaniyasiga, 40% mahalliy hamkorga tegishli. Kengashda uch kishi, ulardan ikkitasi ona kompaniya boshqaruvining aʼzolari. Guruh sho‘ba kompaniyaga qarz bermoqchi va boshqaruv xizmatlari to‘g‘risida shartnoma tuzmoqchi.

• Ona kompaniya — affillangan shaxs (55-modda) va bitimdan oldin jamiyatni yozma ravishda xabardor qiladi (56-modda).
• Direktor va ichki audit uch ish kuni ichida bitimni o‘rganadi va bayonnomani imzolaydi (57-modda).
• Kengashning ikki aʼzosi kontragentning boshqaruv organlariga kiradi. Bizning baholashimizcha, bu 58-modda holati: qaror umumiy yig‘ilishga o‘tadi, u yerda ona kompaniya ovoz bermaydi. Amalda mahalliy hamkor hal qiladi.
• Agar qarz summasi sof aktivlarning 10% yoki undan ko‘pini tashkil qilsa, bozor bahosi va shartlarni tashqi auditor tekshirishi zarur; 25% dan oshsa, tartibga yirik bitim qoidalari qo‘llaniladi (58-moddaning 7-qismi, 50-modda).
• Ona kompaniya — majoritar ishtirokchi (48-modda): jamiyat uchun noqulay shartlarda zararni undirish haqidagi daʼvoni jamiyat ham, mahalliy hamkor ham qo‘yishi mumkin.

Xulosa: oldindan kelishilgan qoidalarsiz minoritar ishtirokchi, bizning baholashimizcha, sho‘ba kompaniyani moliyalashtirishga amalda veto huquqini oladi. Guruh ichidagi odatiy bitimlar mezonlarini korporativ shartnomada oldindan kelishib qo‘yish lozim.

Ustav va korporativ shartnoma nazorat ro‘yxati: 10 band

• Qonunga havolalar. 310-II-sonni O‘RQ-1137 ga almashtiring va modda raqamlarini solishtiring.
• Yirik bitimlar. Chegara bazasini, yuqoriroq chegara kerak yoki kerak emasligini va u kengash vakolati bilan qanday uyg‘unlashganini tekshiring.
• Affillangan shaxslar. Kengash bo‘lmasa, xabarnomalarni kim qabul qilishi, o‘rganishi va bitimni maʼqullashini yozib qo‘ying.
• Fidutsiar majburiyatlar. Qonundan tashqari majburiyatlarni qo‘shing va 44-modda bo‘yicha rozilik beruvchi organni nomlang.
• Majburiy ko‘rsatmalar. Ona kompaniyaga bunday huquq kerakmi, hal qiling: u solidar javobgarlikni keltirib chiqaradi.
• Boshi berk ko‘cha. Mediatsiya va (yoki) hakamlik muhokamasi — taʼsis hujjatlariga, ulushni sotib olish — korporativ shartnomaga.
• Kengash va sirtdan ovoz berish. Kengash kerakmi; mutlaq vakolat masalalarini sirtdan hal qilish mumkinmi.
• Chiqish va chiqarish. Chiqish tartibi, ulush qiymatini to‘lash muddati va bajarilmasa chiqarishga olib keladigan ishtirokchi majburiyatlari.
• Ulushlarni begonalashtirish. Imtiyozli sotib olish huquqi muddatlari (sukut bo‘yicha — bir oy), begonalashtirishga rozilik muddati (sukut bo‘yicha — 30 kun) va majburiy taklif muddati (21-modda).
• Hissalar va hisob. Hissalarni to‘lash muddati, to‘lamagan ishtirokchini chiqarish, depozitariy to‘g‘risidagi qaror.

12-moddaga ko‘ra taʼsis shartnomasi va ustav o‘rtasida farq bo‘lsa, ustav ustuvor hisoblanadi. Hamkorlar o‘rtasida yana nimani mustahkamlash kerakligi — korporativ shartnoma haqidagi maqolada.

Ustavni yangilash tartibi

Ustavga o‘zgartirish kiritish uchun kvorum va ko‘pchilikni 35-modda va ustavning o‘zi belgilaydi; rus tilidagi tarjimada bu yerdagi havolalar noaniq, shuning uchun ovozlar chegarasini o‘zbek tilidagi rasmiy matn bilan solishtiring.

Eski ustavlarning qaysi qoidalari ishlamay qoldi

Qonunga zid eski ustav qoidalarining taqdiri haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri norma yo‘q, biroq umumiy tamoyilga ko‘ra imperativ normalar ustav matnidan qatʼi nazar 2026-yil 22-iyuldan amal qiladi. Xavf zonalari:

• «Mol-mulk qiymatining 25%». Bu ustav bo‘yicha oshirilgan chegarami yoki eskirgan ibora ekani bahsli.
• Affillangan shaxslar uchun tartib yo‘q. Bitimga eʼtiroz bildirilishi mumkin, direktor esa ayb isbotlansa subsidiar javobgarlikka tortilishi mumkin (46-modda).
• «Istalgan vaqtda chiqish». Ustavdagi ibora qonunning yangi tahririga zid emasligini tekshiring.
• Eskirgan havolalar. Ustav ular tufayli haqiqiy bo‘lmay qolmaydi, ammo bank yoki xaridorning tekshiruvi murakkablashadi.

Ulush sotilayotganda xaridor maʼqullanmagan guruh ichidagi bitimlarni topadi va chegirma yoki kafolatlar so‘raydi — kompaniyani sotish sahifasiga qarang. Xaridor uchun bitim endi yagona davlat reyestriga yozuv kiritilishi bilan yakunlanadi, shartnoma imzolash yoki jamiyatni xabardor qilish bilan emas (21-modda); nazorat ulushini sotib olishda esa jadvalga minoritar ishtirokchilarga majburiy taklif uchun 15 kunni va ularning javobi uchun 30 kunni kiritish kerak — kompaniyani sotib olish sahifasiga qarang.

Yangi qonun nimani hal qilmadi

Spot.uz tahlilidagi mutaxassislar baholashicha, qonun ustav fondini oshirmasdan mol-mulkka hissalarni, ulushlarga call va put opsionlarini, konvertatsiyalanadigan qarzlarni va korporativ shartnomalarning aniq maqomini tartibga solmagan. Bunday shartlar hamon ustav va korporativ shartnoma majmuasi orqali mustahkamlanadi — hamkor ulushini sotib olish haqidagi maqolaga qarang.

Pactum qanday yordam beradi

• Ustav, taʼsis va korporativ shartnomalarning O‘RQ-1137 ga muvofiqligini tekshiramiz va ustavning yangi tahririni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishga tayyorlaymiz.
• Yirik bitimlar va affillangan shaxslar bilan bitimlarni maʼqullashni yo‘lga qo‘yamiz: xabarnomalar va bayonnomalar shablonlari hamda maʼqullashlar kalendari.
• Boshi berk ko‘cha, chiqish va ulushlarni sotib olish tartibini, minoritar ishtirokchilarning huquqlarini yozib qo‘yamiz.
• Ulushlarni sotish va sotib olishni yagona davlat reyestriga yozuv kiritilgunga qadar hamda xorijiy taʼsischili MChJni ro‘yxatdan o‘tkazishni qo‘llab-quvvatlaymiz: ro‘yxatdan o‘tkazish — 3 500 000 so‘mdan, audit va hujjatlarning yangi tahriri — narxi vazifani tahlil qilgandan keyin aytiladi.

Boshlash uchun korporativ xizmat ko‘rsatish yoki kompaniyani ro‘yxatdan o‘tkazish sahifasidan foydalanishingiz yoki yurist maslahatiga yozilishingiz mumkin: 60 daqiqa, 300 000 so‘m, bu summa xizmat narxiga hisobga olinadi.

Ko‘p beriladigan savollar

Yangi qonun tufayli MChJni qayta ro‘yxatdan o‘tkazish kerakmi?

Yo‘q. O‘RQ-1137 da bunday talab yo‘q: 70-modda Vazirlar Mahkamasiga hukumat qarorlarini qonunga muvofiqlashtirishni va idoraviy hujjatlarning qayta ko‘rib chiqilishini taʼminlashni topshiradi — jamiyatlarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazish va ustavlar uchun muddatlar haqida unda hech narsa yo‘q.

Ustavni O‘RQ-1137 ga moslashtirish uchun muddat bormi?

Yo‘q: yakuniy 67–71-moddalarda ustavlar uchun o‘tish normasi yo‘q. Biroq imperativ normalar ustav matnidan qatʼi nazar 2026-yil 22-iyuldan qo‘llaniladi, ustavga kiritilgan o‘zgartirishlar esa uchinchi shaxslar uchun davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan paytdan kuchga kiradi (14-modda).

Amaldagi korporativ shartnomaga nima bo‘ladi?

U amalda qoladi: korporativ shartnoma Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi (9-modda). Yangi imperativ normalarga zid shartlarni qayta ko‘rib chiqish va ustav bilan sinxronlashtirish kerak bo‘ladi.

Yangi qonun aksiyadorlik jamiyatlariga tegishlimi?

O‘RQ-1137 MChJlarni tartibga soladi; aksiyadorlik jamiyatlari o‘z qonuni bo‘yicha ishlaydi va 67-modda o‘zgartiradigan hujjatlar orasida u yo‘q. Aksiyadorlik jamiyati ham, MChJ ham bor guruhda guruh ichidagi tartiblar har bir qonun bo‘yicha alohida tekshiriladi.

MChJ direktori shaxsiy mol-mulki bilan javob berishi mumkinmi?

Ha, agar ayb isbotlansa. Direktor va kengash aʼzolari aybli harakatlar yoki fidutsiar majburiyatlarni buzish natijasida yetkazilgan zarar uchun jamiyat oldida solidar javob beradi, yirik bitim yoki affillangan shaxs bilan bitim tartibini buzgani uchun esa ijro etuvchi organ subsidiar javob beradi (46-modda). Bundan tashqari, 4-moddaga ko‘ra, agar jamiyat direktor, kengash aʼzosi yoki ishtirokchining g‘ayriqonuniy harakatlari tufayli to‘lovga qobiliyatsiz bo‘lib qolsa, mol-mulk yetmagan taqdirda ularga jamiyat qarzlari bo‘yicha subsidiar javobgarlik yuklanishi mumkin; bir nechta aybdor bo‘lsa, ular solidar javob beradi.

Ulushlarni endi Markaziy depozitariyda hisobga olish majburiymi?

Yo‘q. 15-moddaga ko‘ra ulushlar hisobini Qimmatli qog‘ozlarning Markaziy depozitariysi shartnoma asosida yuritishi mumkin — jamiyat ixtiyoriga ko‘ra yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda. Yangilik boshqa: ulushga bo‘lgan huquq yagona davlat reyestriga yozuv kiritilgan paytdan o‘tadi va ko‘chirma bilan tasdiqlanadi (21-modda), 2001-yilgi qonun bo‘yicha esa xaridorning huquqlari jamiyatga yozma xabarnoma yuborilgan paytdan vujudga kelgan (20-modda).

Xorijiy ishtirokchi Toshkentga kelmasdan qanday ovoz berishi mumkin?

Sirtdan ovoz berish orqali: hujjatlar pochta, elektron yoki xabarlarning ishonchliligini taʼminlaydigan boshqa aloqa vositasi bilan yuboriladi (37-modda). Mutlaq vakolat masalalari shu tarzda faqat ustav ruxsat bersagina hal qilinadi. Kuzatuv kengashi ham sirtdan qaror qabul qilishi mumkin (40-modda).

Manbalar

• «Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi 2026-yil 21-apreldagi O‘RQ-1137-son Qonun, rus tilidagi matn — lex.uz
• O‘RQ-1137-son Qonun, o‘zbek tilidagi rasmiy matn — lex.uz
• «Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida»gi 2001-yil 6-dekabrdagi 310-II-son Qonun, 2026-yil 22-iyulda kuchini yo‘qotgan (rus tilida) — lex.uz
• Oliy Majlisning 311-II-son qarori — 2001-yilgi qonunni amalga kiritish tartibi to‘g‘risida (rus tilida) — lex.uz
• 2026-yil 13-iyuldagi O‘RQ-1158-son Konstitutsiyaviy qonun «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida» (rus tilida) — lex.uz
• spot.uz, 27.07.2026: yangi MChJ to‘g‘risidagi qonun kuchga kirdi — nima o‘zgardi va biznes nima qilishi kerak (rus tilida)