Fuqaroligi AQSh pasportli sobiq Özbekiston fuqarosi: fuqarolik, «Vatandoş» kartasi va köçmas mulk xaridi (2026)

O‘RQ-610-son 2020-yil 13-martdagi «Fuqarolik töğrisida»gi Qonun matniga köra, AQSh pasportini olgan sobiq Özbekiston fuqarosi Prezident fuqarolikni yöqotiş töğrisida farmon imzolamagunça Özbekiston uçun fuqaro bölib qoladi: fuqaroning xorijiy fuqaroligi tan olinmaydi (12-modda), fuqarolikni yöqotiş esa imzolangan kunidan boşlab kuçga kiradigan farmon bilan rasmiylaştiriladi (4-modda); qonunda «farmongaça — fuqaro» degan töğridan-töğri ibora yöq. Köçmas mulk xaridi tartibi şaxsning maqomiga boğliq: fuqaro çet elliklar uçun belgilangan çegaralarsiz sotib oladi; çet ellik — 2022-yil 8-apreldagi PF-101-son Farmonga köra (Toşkentda quriliş davrida tuzilgan şartnoma böyiça 150 000 AQSh dollari ekvivalentidan, foydalanişga qabul qilingan obyekt uçun 180 000 AQSh dollari ekvivalentidan boşlab, yer — faqat ijaraga); «Vatandoş» kartasi egasiga narx çegarasi ham, yaşaş guvohnomasi ham kerak emas (notariuslar reglamentining 32¹-bandi, VMQ 726-son). Kartani bitta ariza bilan olib bölmaydi: avval komissiya vazirlik yoki idoraning tavsiyanomasi yoxud röyxatdagi mansabdor şaxsning taşabbusi böyiça «Vatandoş» guvohnomasini berişi kerak. Maʼlumotlar 2026-yil noyabr holatiga köra keltirilgan.

Qisqaça

• Maqomni bitimdan oldin aniqlaş kerak. AQSh pasportining özi şaxsni Özbekiston uçun çet ellikka aylantirmaydi: O‘RQ-610-son Qonunning 4 va 12-moddalariga köra fuqarolikni yöqotişni Prezident farmoni rasmiylaştiradi.
• O‘RQ-610-son Qonunda AQSh pasporti haqida özi «xabar beriş» majburiyati yöq. 30-modda içki işlar organlari va konsullik muassasalari bunday fuqarolarni özlari aniqlaşi tartibi haqida.
• «Vatandoş» kartasi ariza bilan olinadigan hujjat emas. Nizomga (2024-yil 20-noyabrdagi PQ-397-son qarorning 1-ilovasi) köra guvohnomani komissiya vazirlik yoki idoraning tavsiyanomasi yoxud röyxatdagi mansabdor şaxsning taşabbusi böyiça beradi; keyin kartani IIV 5 yil muddatga rasmiylaştiradi.
• Xaridning uç tartibi. Fuqaro — çet elliklar uçun çegaralarsiz; çet ellik — PF-101-son yoki PF-5611-son farmonlar böyiça; karta egasi — narx çegarasisiz va yaşaş guvohnomasisiz. Yerni çet ellik faqat ijaraga olişi mumkin.
• AQSh fuqarosining xarid şartlari AQSh fuqarolari uçun Özbekistonda köçmas mulk sotib oliş sahifasida tahlil qilingan.

Siz Özbekiston uçun kimsiz: fuqaromi yoki çet ellikmi

Özbekistonda tuğilib, AQShda fuqarolik olgan şaxsning maqomini 2020-yil 13-martdagi O‘RQ-610-son «Fuqarolik töğrisida»gi Qonun (keyingi örinlarda — O‘RQ-610-son Qonun) belgilaydi.

4, 12 va 25-moddalar nima deydi

25-moddadagi «yöqotiladi» sözi yöqotiş onini körsatmaydi, qonunda esa «farmongaça şaxs fuqaro bölib qoladi» degan töğridan-töğri norma yöq. Lekin 4-modda fuqarolikni yöqotişni imzolangan kunidan boşlab kuçga kiradigan farmon bilan boğlaydi, 12-modda esa xorijiy fuqarolikka ega şaxsni «Prezidentning qarori qabul qilinguniga qadar» Özbekiston fuqarosi deb ataydi. Şuning uçun qonunni biz quyidagiça öqiymiz: farmon bölmagunça şaxs Özbekiston uçun fuqaro hisoblanadi. 15 kunlik muddatda xabar berişni qonun faqat qabul qiliş, tiklaş va fuqarolikdan çiqiş haqidagi qarorlar böyiça majbur qiladi (50-modda), fuqarolikni yöqotiş böyiça esa yöq; farmon bölgan-bölmaganini hujjatlar böyiça tekşiriladi (43-modda).

Fuqarolikni yöqotiş qanday rasmiylaştiriladi

Içki işlar organlari va konsullik muassasalari idoralarning maʼlumotlarini hamda jismoniy va yuridik şaxslarning murojaatlarini tekşiradi (30-modda, birinçi qism). Xorijiy fuqarolik ixtiyoriy olinganligi aniqlansa, fuqaroga 25-modda tuşuntiriladi, IIV yoki TIV esa xulosa tayyorlab, uni Prezident huzuridagi Fuqarolik masalalari böyiça komissiyaga yuboradi (30-modda, ikkinçi qism). Komissiya — maslahat-yordamçi organ, u Prezidentga takliflar kiritadi (46 va 47-moddalar). Qarorni Prezident farmon bilan qabul qiladi (4-modda). Uni Özbekistonda yaşovçilar uçun IIV, çet elda yaşovçilar uçun TIV va konsullik muassasalari ijro etadi (50-modda).

O‘RQ-610-son Qonunda nima yöq: xorijiy fuqarolik olinganligi haqida özi xabar beriş majburiyati va buning uçun muddat (30-modda aniqlaş haqida). 54-modda faqat «belgilangan tartibda» javobgarlikka havola qiladi va sanksiyani nomlamaydi; naturalizatsiyadan keyin Özbekiston pasportidan foydalaniş uçun javobgarlikni biz bu yerda tahlil qilmaymiz.

Fuqarolikdan çiqiş, tiklaş va maqomni tekşiriş

Fuqarolikdan çiqiş: Prezident nomiga iltimosnoma şaxsan topşiriladi, çet elda yaşovçilar uçun — konsullik muassasasiga (37-modda). Özbekistonda turmuş örtoği, ota-onasi yoki qaramoğidagi şaxslar yaşasa, ularning mulkiy daʼvolar yöqligi haqidagi notarial arizalari kerak (39-modda). Körib çiqişning umumiy muddati bir yildan oşmaydi (41-modda); ijobiy qaror qabul qilinganda fuqarolik tugatilganligi töğrisida maʼlumotnoma beriladi (51-modda).

Fuqarolikni tiklaşga bir marta yöl qöyiladi; 25-modda «d» bandi böyiça yöqotiş uni istisno qilmaydi, «a» va «g» bandlaridan farqli ravişda (22-modda).

Maqomni tekşiriş: fuqarolikka mansublikni aniqlaş töğrisidagi ariza yaşaş joyidagi içki işlar organiga, çet elda yaşovçilar tomonidan esa konsullik muassasasiga topşiriladi (43-modda); fuqarolikka mansub emasligi töğrisidagi maʼlumotnoma öşa yerda anketa böyiça, ariza bazaga kiritilgan kundan boşlab bir oy içida rasmiylaştiriladi (44-modda).

«Vatandoş» kartasi: bu nima va uni qanday olişadi

Qaror matniga köra, kartani öz arizasi bilan rasmiylaştirib bölmaydi. Prezidentning 2024-yil 20-noyabrdagi PQ-397-son qarori «Vatandoş» guvohnomasi va «Vatandoş» kartasini rasmiylaştiriş, beriş hamda bekor qiliş tartibi töğrisidagi Nizomni tasdiqladi (1-ilova). Uni 2026-yil 19-yanvardagi PQ-14-son qaror va 2026-yil 9-iyundagi PF-109-son Farmon özgartirdi. lex.uz’da rus tilidagi matn yöq; tarjima bizniki.

Guvohnoma va karta: ikki hujjat

• «Vatandoş» guvohnomasi — xorijdagi vatandoşlarni rağbatlantiriş şakli, yurt hayotiga qöşgan hissasi uçun minnatdorçilik belgisi va kartani beriş uçun asos bölgan hujjat (Nizomning 3-bandi). Muddatsiz amal qiladi (10-band).
• «Vatandoş» kartasi — 5 yil muddatga (vatandoş milliy pasportining amal qiliş sanasidan oşmagan holda) beriladigan ID karta şaklidagi hujjat; Özbekiston hududida Nizomda belgilangan imtiyozlardan foydalaniş huquqini beradi (3-band).

Ikkala hujjat ham vatandoşning milliy pasporti (fuqaroligi bölmagan şaxsda — harakatlaniş hujjati) bilan birga haqiqiy hisoblanadi va Özbekiston fuqaroligini oliş uçun asos emas (2-band).

Guvohnoma kimga beriladi

Nizomda «Vatandoş» keng taʼriflangan: kelib çiqişi Özbekiston hududidan bölgan, xorijga çiqqan va xorijiy davlat fuqaroligini yoki fuqaroligi bölmagan şaxs maqomini olgan yoxud özini özbeklar yoki qoraqalpoqlar sifatida identifikatsiya qilgan şaxslar va ularning avlodlari (3-band). Lekin guvohnoma faqat 4-bandning uçta asosidan biriga mos keladiganlarga beriladi:

• xöjalik jamiyatlarining aksiyalari va uluşlarini sotib olgan hamda Özbekiston hududida xorijiy yoki qöşma korxona taşkil etiş şaklida investitsiyalar kiritgan;
• iqtisodiyot, ilm-fan, madaniyat, sport, taʼlim, soğliqni saqlaş yoki ijtimoiy sohada yuqori yutuqlarga erişgan, Özbekistonning ijobiy imijini ilgari surgan yoki Özbekistonda xayriya faoliyati bilan şuğullangan;
• Özbekiston va boşqa davlatlar örtasidagi munosabatlarni mustahkamlaşga katta hissa qöşgan.

Matnda investitsiyaning minimal miqdori yöq: qarorni komissiya qabul qiladi.

Qarorni kim va qanday qabul qiladi

Tartib (6–12, 16, 17-bandlar, 1 va 2-sxemalar):

Guvohnoma beriş taşabbusi bilan, boşqalar qatorida, Prezident, Boş vazir, Senat Raisi, Qonunçilik palatasi Spikeri, hokimlar va «Vatandoşlar» jamoat fondi boşqaruvi raisi çiqişi mumkin (6-band). Qaror şaxsni xabardor qilmasdan qabul qilinişi mumkin (12-band). Karta va uning amal qiliş davrida turgan joyi böyiça röyxatdan ötkaziş tölovsiz va davlat boji undirilmasdan rasmiylaştiriladi (18-band, PF-109-son Farmon tahririda).

Xulosa aniq: agar siz 4-bandga mos kelmasangiz va sanab ötilgan organ yoki şaxslardan heç biri tavsiyanoma yoki taşabbus bilan çiqmagan bölsa, kartani rasmiylaştirib bölmaydi — Nizomda ariza beriş yöli yöq. Vazirlikka taklif bilan murojaat qilişni u taqiqlamaydi, lekin bunday murojaat tartibini ham belgilamaydi. Natijaga vaʼda bermaymiz.

Karta qanday huquqlar beradi va qaçon bekor qilinadi

Egasining huquqlari (19-band): Özbekistonga vizasiz kiriş va çiqiş; köçmas mulk sotib olişda çet el fuqarolariga nisbatan belgilangan qiymat miqdorlari qöllanilmaydi va yaşaş guvohnomasi talab qilinmaydi; çet el fuqarosiga beriladigan mehnat faoliyati huquqini tasdiqlovçi hujjatlarsiz işlaş; tibbiy, taʼlim va boşqa davlat xizmatlaridan fuqarolar uçun belgilangan şartlarda foydalaniş. Oila aʼzolariga (ota-onasi, turmuş örtoği, voyaga yetmagan farzandlari) 20-band köp martalik viza va davlat xizmatlaridan fuqarolar uçun belgilangan şartlarda foydalanişni beradi; köçmas mulkni çegarasiz sotib oliş huquqini 20-band ular uçun nomlamaydi. Nizomda vizasiz kirişda turiş muddatini va yer uçastkalari haqida eslatmani topmadik.

Bekor qiliş (21–23-bandlar): vatandoşning iltimosiga köra; oğir yoki öta oğir jinoyat uçun hukm qilinganda yoxud investitsiyalar jinoiy daromadlarni legallaştiriş natijasida olingan bölsa — sudning taqdimnomasiga köra; vafot etganda; Prezident, Boş vazir, Senat Raisi, Spiker, «Vatandoşlar» fondi boşqaruvi raisi yoki beriş taşabbusini kötargan organning taqdimnomasiga köra. Komissiya 15 iş kuni içida hal qiladi.

Köçmas mulk xaridining uç tartibi

Kartasiz çet el fuqarosi

PF-101-son Farmonning 3-bandi xorijiy davlatlar fuqarolariga yangi qurilayotgan köçmas mulk obyektlariga (yer uçastkalaridan taşqari) yaşaş guvohnomasisiz mablağ kiritiş huquqini beradi. Çegaralar yuqoridagi jadvalda; bunday xarid yaşaş joyi böyiça röyxatdan ötiş va yaşaş guvohnomasi uçun asos emas. Davlatlar röyxatini Vazirlar Mahkamasi 2022-yil 13-iyuldagi 384-son qarori bilan tasdiqlagan; Amerika Qöşma Ştatlari unda bor. Yangi deb qurilayotgan yoki foydalanişga qabul qilinganiga uç yildan oşmagan obyekt hisoblanadi (VMQ 384-son, 3-band).

Yaşaş guvohnomasi oliş huquqini alohida tartib beradi: 2019-yil 5-yanvardagi PF-5611-son Farmonning 5-bandi va 6-ilova (AQSh unda bor). Toşkentda va Toşkent viloyatida 300 000 AQSh dollari ekvivalentidan kam bölmagan, Samarqand, Buxoro, Namangan, Andijon, Farğona va Xorazm viloyatlarida 200 000, Qoraqalpoğistonda va boşqa viloyatlarda 100 000 miqdorida xarid talab qilinadi. Yaşaş guvohnomasi muddati va oila maqomi bandda nomlanmagan. Ikkala tartibda ham hisob-kitoblar bank orqali amalga oşiriladi, tölov tasdiği notariusga körsatiladi, har bir köçmas mulk egasining uluşi esa çegaradan kam bölmasligi kerak (notariuslar reglamentining 32¹-bandi, 2020-yil 18-noyabrdagi VMQ 726-son).

Karta egasi: nima deyilgan va nima yöq

VMQ 538-son notariuslar reglamentining 32¹-bandini xatboşi bilan töldirdi: «Vatandoş» kartasiga ega çet el fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslar köçmas mulk sotib olganda ularga bandda körsatilgan köçmas mulk qiymati qöllanilmaydi va yaşaş guvohnomasi talab qilinmaydi. Bu Nizomning 19-bandiga mos keladi. Karta egasi faqat yangi obyektni sotib olişi va VMQ 384-son röyxatidagi davlat fuqarosi bölişi şartmi — xatboşi aytmaydi; yer va oila aʼzolari haqida ham aytmaydi. Reglamentning 32-bandi çet ellik xaridordan yaşaş guvohnomasi yoki içki işlar organlarining ID-kartasini talab qiladi; bu talab «Vatandoş» kartasiga qanday qöllanişi töğridan-töğri aytilmagan.

Nizom kartani çet el fuqarolari hujjati deb ataydi (çet el fuqarosining milliy pasporti böyiça), O‘RQ-610-son Qonun esa Özbekiston fuqarosining xorijiy fuqaroligini tan olmaydi va çet ellik deb Özbekiston fuqaroligiga ega bölmagan şaxsni ataydi (3-modda). Fuqarolikni yöqotişi farmon bilan rasmiylaştirilmagan şaxs uçun bu matnlar özaro qanday boğlanişi hujjatlarda aytilmagan.

Avval sotib olingan yoki meros qilib olingan uy-joy

Kvartira ilgari sotib olingan yoki meros böyiça olingan bölsa, fuqarolikni yöqotgandan keyin uni sotiş haqidagi töğridan-töğri norma biz oçiq körgan hujjatlarda yöq: O‘RQ-610-son Qonun faqat turmuş örtoği va bolaning fuqaroligi taqdiri haqida gapiradi (25-modda). Yer bilan qattiqroq: çet ellik uçastkani faqat ijarada uşlab turişi mumkin (Yer kodeksi, 17-modda), çet ellikda mulk huquqi vujudga kelgan uçastka esa olti oy içida begonalaştirilişi şart, aks holda davlatga ötadi (2021-yil 15-noyabrdagi O‘RQ-728-son Qonunning 33-moddasi). Bu fuqarolikni yöqotişdan oldin mulk qilib rasmiylaştirilgan uçastkaga tegişlimi — qonun töğridan-töğri aytmaydi, şuning uçun yer uçastkali uyni alohida tekşiriladi. Batafsil — AQSh fuqarosi uçun Özbekistonda meros, AQShdan işonçnoma böyiça köçmas mulk xaridi, AQSh fuqarolari uçun norezidentning köçmas mulk soliği maqolalarida.

Özbekistonga kiriş

2025-yil 3-noyabrdagi PF-203-son Farmon 2026-yil 1-yanvardan boşlab Amerika Qöşma Ştatlari fuqarolari uçun kirgan kunidan boşlab 30 kungaça vizasiz tartibni belgiladi. Özbekiston öz fuqarosi deb hisoblaydigan şaxs çegarada qaysi hujjatni körsatişi kerakligini biz tahlil qilmaymiz va bu böyiça maslahat bermaymiz. Tegişli mavzular — Özbekistonda yaşaş guvohnomasi, çet elliklarni turgan joyi böyiça röyxatdan ötkaziş va investor uçun yaşaş guvohnomasi maqolalarida.

Harakatlar tartibi va odatiy xatolar

Avval maqomni hujjatlar böyiça aniqlang (O‘RQ-610-son Qonunning 43 va 44-moddalari): AQShda naturalizatsiya sanasi, Özbekiston pasporti yoki ID-karta, konsullikka murojaatlar. Keyin tartibni tanlang, obyektni tekşiring (yangiligi, hudud, narx çegaradan zaxira bilan, yer) va notariusdan reglamentning 32 va 32¹-bandlarini u qanday qöllaşini sörang. Faqat şundan keyin bayona (avans) bering.

Odatiy xatolar: AQSh pasporti Özbekiston fuqaroligi masalasini yopadi deb hisoblaş; «Vatandoş»ni rasmiylaştiriş»ni xizmat sifatida qidiriş; 32¹-bandni uning sözlaridan kengroq öqiş.

Pactum qanday yordam beradi

• Xarid qiliş huquqini tekşiramiz: hujjatlar böyiça maqom va tartib manzarasini yiğamiz va obyektni bayonagaça tekşiramiz.
• Işonçnoma matnini tayyorlaymiz va AQShda imzolaşdan oldin tekşiramiz.
• Bitimni kuzatamiz: şartnoma, bank orqali hisob-kitoblar, notarial tasdiqlaş va huquqni davlat röyxatidan ötkaziş.
• Banklar uçun AQShga pul ötkaziş böyiça dosye va AQShdagi soliq maslahatçingiz uçun hujjatlar tayyorlaymiz: amerikalik qismni u yuritadi, biz emas.

Pactum — yuridik platforma, köçmas mulk agentligi emas: bizda sotuvga obyektlar yöq, biz xaridor tomonida işlaymiz. Çet ellik mijoz bilan şartnoma ikki tilli, rus va ingliz tillarida; hisob-faktura AQSh dollarida beriladi va SWIFT orqali tölanadi; şartnoma tomoni — «PACTUM-AI CA» MChJ (PACTUM-AI CA LLC). Xizmat narxi masala tahlil qilingandan keyin aytiladi. Yurist konsultatsiyasi bilan boşlaş mumkin: 60 daqiqa, 300 000 söm, summa xizmat narxiga hisobga olinadi. Qarorni notarius, bank, kadastr yoki migratsiya organi qabul qiladi; natijaga vaʼda bermaymiz. Batafsil — AQSh fuqarolari uçun Özbekistonda köçmas mulk sotib oliş sahifasida.

Telefon +998 78 113 81 01, Telegram, info@pactum.uz, ofis: Toşkent, Afrosiyob köçasi, 21.

Köp beriladigan savollar

«Vatandoş» kartasini öz arizam bilan rasmiylaştirsam böladimi?

Yöq. Karta uçun IIV huzuridagi Migratsiya va personallaştiriş departamentiga murojaat qilinadi, lekin faqat «Vatandoş» guvohnomasi bilan (Nizomning 16-bandi, 2024-yil 20-noyabrdagi PQ-397-son qarorning 1-ilovasi), guvohnomani esa komissiya vazirlik yoki idoraning tavsiyanomasi yoxud mansabdor şaxsning taşabbusi böyiça beradi (4 va 6-bandlar).

Men AQSh pasportini oldim. Özbekiston fuqaroligim saqlanib qoladimi?

Ha, qonun matniga köra — fuqarolikni yöqotiş töğrisidagi farmon imzolanmagunça, garçi unda «farmongaça — fuqaro» degan töğridan-töğri formula bölmasa-da. O‘RQ-610-son Qonunning 12-moddasi fuqaroning xorijiy fuqaroligini tan olmaydi va «Prezidentning fuqarolikni yöqotiş töğrisidagi qarori qabul qilinguniga qadar» davr haqida gapiradi, 4-modda esa fuqarolikni yöqotişni imzolangan kunidan boşlab kuçga kiradigan farmon bilan rasmiylaştirişni talab qiladi. Sizning holatingiz böyiça yakuniy javobni hujjatlarni tekşiriş beradi.

«Vatandoş» kartasi yer sotib oliş huquqini beradimi?

Yöq, matndan bunday huquq kelib çiqmaydi. Nizomning 19-bandi va notariuslar reglamentining 32¹-bandi qiymat va yaşaş guvohnomasi haqida gapiradi, yer haqida emas, Yer kodeksining 17-moddasi esa çet el fuqarolariga yerga faqat ijara huquqi asosida egalik qilişga ruxsat beradi.

AQSh pasporti bilan Özbekistonga vizasiz kiriş mumkinmi?

Ha, AQSh fuqarolari uçun kirgan kunidan boşlab 30 kungaça (2025-yil 3-noyabrdagi PF-203-son Farmonning 1-bandi, 2026-yil 1-yanvardan).

Özbekiston fuqaroligini yöqotsam, kvartirani sotişga majburmanmi?

Kvartira böyiça töğridan-töğri norma topmadik: O‘RQ-610-son Qonunda fuqarolikni yöqotişning mol-mulkka oqibatlari nomlanmagan. Mulkdagi yer uçastkasi böyiça O‘RQ-728-son Qonunning 33-moddasi bor: çet ellik uni olti oy içida begonalaştiradi; u fuqarolikni yöqotişdan oldin olingan uçastkaga qöllanilişini qonun töğridan-töğri aytmaydi.

Manbalar

• «Fuqarolik töğrisida»gi O‘RQ-610-son Qonun, 2020-yil 13-mart
• Prezidentning PQ-397-son qarori, 2024-yil 20-noyabr, va «Vatandoş» töğrisidagi Nizom (özbek tilida)
• Vazirlar Mahkamasining 538-son qarori, 2025-yil 26-avgust, ilovaning 15-bandi (özbek tilida)
• Notariuslar reglamenti, VMQ 726-son, 2020-yil 18-noyabr, 32 va 32¹-bandlar (özbek tilida)
• Vazirlar Mahkamasining 384-son qarori, 2022-yil 13-iyul (özbek tilida)
• PF-101-son Farmon, 2022-yil 8-aprel, 3-band
• PF-5611-son Farmon, 2019-yil 5-yanvar, 5-band va 6-ilova
• PF-203-son Farmon, 2025-yil 3-noyabr
• Yer kodeksi, 17-modda
• Qişloq xöjaligiga möljallanmagan yer uçastkalarini xususiylaştiriş töğrisidagi O‘RQ-728-son Qonun, 2021-yil 15-noyabr, 33-modda

Hujjatlar lex.uz böyiça keltirilgan; özbekça matnlar bizning tarjimamizda keltirilgan. Maʼlumot 2026-yil noyabr holatiga köra dolzarb va individual yuridik yoki soliq konsultatsiyasi hisoblanmaydi.