Işonçnoma amal qiliş muddati: töğri hisoblaş va yangilaş

Işonçnomaning amal qiliş muddati nima va nima uçun u muhim

Işonçnomaning amal qiliş muddati — vakil sizning nomingizdan harakat qilişga haqli bölgan davr. Muddat tugagan bölsa, bunday işonçnoma asosida amalga oşirilgan har qanday harakat yuridik jihatdan haqiqiy emas: bank operatsiyani rad etadi, röyxatga oliş organi hujjatlarni qaytaradi, kontragent esa bitimni tan olmasligi mumkin. Amaliyotda men köpinça odamlarning bir neça yil oldin berilgan işonçnoma bilan kelişini köraman — ular u allaqaçon kuçini yöqotganidan bexabar böladi.

Asosiy fikrlar:

• Muddat aniq sana, davr (masalan, «bir yil») yoki voqea şaklida körsatilişi mumkin.
• Matnda muddat körsatilmagan bölsa, işonçnoma Özbekiston Respublikasi qonunçiligining umumiy qoidasiga köra berilgan kundan boşlab bir yil davomida amal qiladi.
• Berilgan sana majburiy: usiz işonçnoma haqiqiy emas hisoblanadi.
• Notarial tasdiqdan ötgan işonçnoma işonçliroq: uni barça organlar va taşkilotlar qöşimça savollarsiz qabul qiladi.

---

Muddatni qanday töğri hisoblaş

Hisob hujjatning özida boşqaça tartib nazarda tutilmagan bölsa, berilgan kundan keyingi kundan boşlanadi. Masalan, işonçnoma 1-mart kuni berilgan va bir yilga möljallangan bölsa — u keyingi yilning 1-martigaça (şu kun bilan birga) amal qiladi.

Matnda aniq yakuniy sana körsatilgan bölsa, aynan şu sanaga eʼtibor bering. Muddat oxirgi kuni dam oliş kuniga töğri kelsa, u keyingi iş kuniga köçiriladi — ammo amaliyotda oxirgi kunni kutmasdan, oldindan yangi işonçnoma tayyorlaşni tavsiya etaman.

---

Işonçnoma muddatidan oldin qaçon töxtaydi

Muddat tugaşidan taşqari, işonçnoma boşqa bir qator hollarda ham bekor böladi:

• Işonçnoma beruvçi tomonidan bekor qilinişi. Siz işonçnomani istalgan vaqtda qaytarib olişingiz mumkin. Buni notarius orqali amalga oşirgan maʼqul — şunda bekor qiliş haqidagi maʼlumot tegişli reestrga kiritiladi va vakil hujjatdan foydalana olmaydi.
• Işonçnoma beruvçi yoki vakilning vafoti. Vakolatlar avtomatik ravişda töxtaydi.
• Işonçnoma beruvçining muomalaga layoqatsiz deb topilişi. Avval berilgan işonçnomalar kuçini yöqotadi.
• Topşiriqning bajarilişi. Maqsadga erişilgandan söng (masalan, kvartira sotilgandan keyin), işonçnoma öz kuçini tugallaydi.

Vakilni bekor qiliş haqida yozma şaklda xabardor qilişni va u uşbu bildirişnomani olganligi tasdiğini saqlab qolişni tavsiya etaman.

---

Işonçnomani uzaytiriş mumkinmi

Qonunçilik allaqaçon berilgan işonçnomani «uzaytiriş» tartibini nazarda tutmaydi — uning muddatini qöşimça yozib qöyiş yoki yangi muhr bosiş mumkin emas. Yagona yöl — joriy sana va kerakli muddat bilan yangi işonçnoma rasmiylaştiriş. Vakolatlar özgarmagan bölsa, bu minimal vaqt oladi: pasport bilan notariusga kelingiz, hujjatni, qoida tariqasida, murojaat qilingan kuni tayyorlaymiz.

Qanday hujjatlarni olib keliş kerak

• Işonçnoma beruvçining pasporti (asl nusxasi).
• Vakilning pasport maʼlumotlari (nusxasi yoki fotosi bölsa ham böladi).
• Eski işonçnoma — vakolatlar va rekvizitlarni soliştiriş uçun.
• Agar işonçnoma muayyan mulkka tegişli bölsa — obʼekt yoki huquqqa doir hujjatlar (guvohnoma, şartnoma va h.k.).
• Yuridik şaxslar uçun — taʼsis hujjatlari va rahbar vakolatini tasdiqlovçi hujjat.

Notarial tasdiq uçun aniq tariflarni murojaat qilingan kuni notariusdan sörang, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

---

Köp söraladigan savollar

Muddati ötgan işonçnomadan foydalansam nima böladi?

Haqiqiy bölmagan işonçnoma asosida amalga oşirilgan harakatlar yuridik kuçga ega emas. Bitim bahsli bölişi mumkin, taşkilot esa xizmat körsatişni rad etişi mumkin.

Muddatsiz işonçnoma beriş mumkinmi?

Ha. Bunday holda u berilgan kundan boşlab bir yil amal qiladi — umumiy qoidaga köra. Ammo murakkab yoki uzoq muddatli topşiriqlar uçun aniq muddatni körsatgan maʼqul.

Işonçnomani notariusda tasdiqlaş majburiyatmi?

Köp bitişuvlar uçun — ha: köçmas mulk bilan operatsiyalar, meros, sudda vakillik, yuqori tavakkalçilikdagi bank operatsiyalari. Oddiy maişiy topşiriqlar uçun baʼzan yozma şakl yetarli, ammo notarial tasdiq maksimal himoyani beradi.

Imkon qadar uzoq muddatga işonçnoma beriş mumkinmi?

Özbekiston Respublikasi qonunçiligi qatʼiy maksimal muddat belgilamaydi, ammo amaliyotda muddatni real ehtiyojlarga muvofiq belgilaşni tavsiya etaman: muddat qançalik uzun bölsa, holatlarning özgarişi xavfi şunçalik yuqori böladi.

Işonçnoma bekor qilinganligini qanday bilsa böladi?

Işonçnoma beruvçidan hujjat hali ham amal qilişini tasdiqlaişini sörang yoki bekor qilingan işonçnomalar reestri böyiça tekşiriş uçun notariusga murojaat qiling.

---

> Diqqat: uşbu maqola umumiy maʼlumot xarakteriga ega va individual notarial konsultatsiyaning örnini bosa olmaydi. Har bir vaziyatning öziga xos xususiyatlari bor, ularni şaxsan körib çiqiş muhim.

---

Agar işonçnoma rasmiylaştiriş yoki tekşirişingiz zarur bölsa, Toşkentning Yunusobod tumanidagi notarial kontoramga murojaat qiling. Optimal muddatni tanlaşda, vakolatlarni töğri şakllantiriş va hujjatni amaldagi qonunçilikka muvofiq tasdiqlaşda sizga yordam beraman.