Tovar belgisi va patentni ro‘yxatdan o‘tkazish, xalqaro muhofaza, franchayzing shartnomasi hamda nusxa ko‘chirishdan va nomingizni boshqa birov ro‘yxatdan o‘tkazishidan himoya.
O‘zbekistonda nom va ishlanmani qanday himoya qilish kerak?
O‘zbekistonda biznes nomini yuridik shaxsni ro‘yxatdan o‘tkazish ham, domen ham emas, balki tovar belgisiga berilgan guvohnoma himoya qiladi: huquqiy muhofaza belgini ro‘yxatdan o‘tkazish asosida vujudga keladi, bu sohadagi vakolatli organ esa O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligidir. Guvohnoma ariza berilgan sanadan boshlab o‘n yil amal qiladi va har safar yana o‘n yilga uzaytiriladi. Texnik yechimlar patent bilan himoyalanadi: ixtiro — yigirma yil, sanoat namunasi — o‘n yil, foydali model — ariza berilgan sanadan boshlab besh yil. Dastur yoki dizaynga mualliflik huquqi asar yaratilgan faktning o‘zi bilan vujudga keladi va ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qilmaydi.
Bular mavhum xavflar emas, balki bitimlar buziladigan va davlat organlarining qarorlari sizning foydangizga chiqmaydigan real stsenariylar.
Peshtoq, qadoq, yorliq va reklamani almashtirish, rebrending davrida sotuvlarning to‘xtashi, ustiga esa huquq egasining talablari.
Tipik xato: Nom MChJ ro‘yxati, domen va ijtimoiy tarmoqdagi akkaunt bilan himoyalangan deb hisoblashgan. Tovar belgisining huquqiy muhofazasi faqat uni ro‘yxatdan o‘tkazish asosida vujudga keladi, ustuvorlik esa ariza berilgan sana bo‘yicha belgilanadi — kim oldin bergan bo‘lsa, o‘sha haq.
Na hududning eksklyuzivligi, na sarmoyaning himoyasi, na franchayzerning majburiyatlari. Ta'mirlash va uskunaga pul allaqachon sarflangan va qaytmaydi.
Tipik xato: Shartnomani ro‘yxatdan o‘tkazishmagan. Fuqarolik kodeksining 863-moddasi yozma shaklni va litsenziarni ro‘yxatdan o‘tkazgan organ tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazishni talab qiladi; bu talabga rioya qilmaslik shartnomaning haqiqiy emasligiga olib keladi.
Guvohnomaning amal qilishi to‘liq yoki qisman to‘xtatiladi — aynan «kelajakka zaxira qilingan» sinflar bo‘yicha, belgi esa undan haqiqatdan foydalanayotgan kishiga o‘tadi.
Tipik xato: Foydalanish niyatisiz, zaxira uchun o‘nlab sinfni ro‘yxatdan o‘tkazishgan. Guvohnomaning amal qilishi belgidan so‘nggi uch yil davomida uzluksiz foydalanilmaganda muddatidan oldin to‘xtatilishi mumkin.
Monopoliya mahsulot foyda keltira boshlagan paytning o‘zida yo‘qoladi: nusxa ko‘chirishni taqiqlash va kompensatsiya talab qilish endi mumkin emas.
Tipik xato: Patent har doim yigirma yil deb hisoblashgan. Foydali modelga patent besh yil, sanoat namunasiga — o‘n yil amal qiladi, hisob esa sotuv boshlangan sanadan emas, ariza berilgan sanadan yuritiladi.
Kompaniya na qayta foydalanishni taqiqlay oladi, na huquqlarni investorga o‘tkaza oladi — bitim oldidagi tekshiruvda bu birinchi bo‘lib ochiladi.
Tipik xato: Hisobni to‘lab, huquqlar o‘tdi deb o‘ylashgan. Mualliflik shartnomasi bo‘yicha o‘tkaziladigan huquqlar, agar shartnomada bevosita boshqacha nazarda tutilmagan bo‘lsa, mutlaq bo‘lmagan hisoblanadi.
Ariza ustuvorlik bilan birga yo‘qoladi, qayta berilgan ariza esa boshqa birovning oldinroq berilgan arizasiga duch kelishi mumkin.
Tipik xato: Shikoyat qilish imkoniyatidan foydalanishmagan: davlat ekspertizasining natijalari uch oy ichida Adliya vazirligining Apellyatsiya kengashiga shikoyat qilinadi.
Ro‘yxatdan o‘tkazilgan va da'vo qilingan belgilar bo‘yicha qidiruv, rad javobi xavfini baholash va real faoliyatga mos sinflarni tanlash.
Ariza, rasmiy ekspertiza va mohiyati bo‘yicha ekspertizada hamrohlik, so‘rovlarga javoblar, guvohnomani olish.
Ixtiro, foydali model yoki sanoat namunasi — vazifa va muhofaza muddatiga mos obyektni tanlash, ariza materiallarini tayyorlash.
Belgilar va sanoat namunalarini xalqaro ro‘yxatdan o‘tkazish tizimlari orqali O‘zbekiston tashqarisiga chiqish.
Kompleks tadbirkorlik litsenziyasi shartnomasi va uni ro‘yxatdan o‘tkazish — usiz shartnoma haqiqiy emas.
Xodimlar va pudratchilar bilan shartnomalarni shunday tuzamizki, mutlaq huquqlar haqiqatdan kompaniyada bo‘lsin.
Belgini ziddiyatlarga tekshiramiz va aynan nimani himoya qilish kerakligini aniqlaymiz: belgi, patent, mualliflik huquqi yoki ularning uyg‘unligi.
Ariza, sinflar ro‘yxati yoki formula, ilovalar — ustuvorlikni imkon qadar erta olish uchun.
Rasmiy ekspertiza, so‘ngra mohiyati bo‘yicha ekspertiza; so‘rovlarga javob beramiz va dastlabki rad javobini bartaraf etamiz.
Guvohnoma yoki patent, foydalanish bo‘yicha shartnomalar, uzaytirish muddatlarini nazorat qilish va huquqbuzarlar bilan ishlash.
Har bir band — birlamchi manbaga havola bilan, toki siz uni o‘zingiz tekshira olasiz.
O‘zbekistonda tovar belgilari va tovar kelib chiqqan joy nomlarini muhofaza qilish sohasidagi vakolatli davlat organi — O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (2001-yil 30-avgustdagi 267-II-son qonun).
lex.uz — Tovar belgilari to‘g‘risidagi qonunO‘zbekistonda tovar belgisiga berilgan guvohnoma ariza berilgan sanadan boshlab o‘n yil amal qiladi va egasining arizasiga ko‘ra har safar yana o‘n yilga uzaytiriladi.
lex.uz — 267-II-son qonunning 21, 22-moddalariTovar belgisiga berilgan arizaning rasmiy ekspertizasi u berilgan sanadan boshlab o‘ttiz kunlik muddatda o‘tkaziladi (267-II-son qonunning 14-moddasi).
lex.uz — 267-II-son qonunning 14-moddasiTovar belgisi davlat ekspertizasining natijalari uch oy ichida O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Apellyatsiya kengashiga shikoyat qilinadi (267-II-son qonunning 16-moddasi).
lex.uz — 267-II-son qonunning 16-moddasiTovar belgisiga berilgan guvohnomaning amal qilishi, belgidan uning amal qilish muddatining so‘nggi uch yili davomida uzluksiz foydalanilmaganda, to‘liq yoki qisman muddatidan oldin to‘xtatilishi mumkin (267-II-son qonunning 25-moddasi).
lex.uz — 267-II-son qonunning 25-moddasiO‘zbekistonda ixtiroga patent yigirma yil, sanoat namunasiga — o‘n yil, foydali modelga — besh yil amal qiladi, hisob ariza berilgan sanadan yuritiladi (2002-yil 29-avgustdagi 397-II-son qonun).
lex.uz — 397-II-son qonunning 5-moddasiMualliflik huquqining vujudga kelishi va amalga oshirilishi uchun asarni ro‘yxatdan o‘tkazish yoxud boshqa biror rasmiyatchilikka rioya qilish talab etilmaydi («Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida»gi qonunning 10-moddasi).
lex.uz — mualliflik huquqi qonunining 10-moddasiMualliflik shartnomasi bo‘yicha o‘tkaziladigan huquqlar, agar shartnomada bevosita boshqacha nazarda tutilmagan bo‘lsa, mutlaq bo‘lmagan hisoblanadi.
lex.uz — mualliflik huquqi to‘g‘risidagi qonunKompleks tadbirkorlik litsenziyasi (franchayzing) shartnomasi yozma shaklda tuziladi va litsenziarni ro‘yxatdan o‘tkazgan organ tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim; bu talabga rioya qilmaslik shartnomaning haqiqiy emasligiga olib keladi (Fuqarolik kodeksining 863-moddasi).
lex.uz — FKning 863-moddasi (ikkinchi qism)Kompleks tadbirkorlik litsenziyasi shartnomalarini ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha davlat xizmatining ma'muriy reglamenti Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 24-iyundagi 346-son qarori bilan tasdiqlangan.
lex.uz — VMQ № 346O‘zbekiston belgilarni xalqaro ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi Madrid protokolida 2006-yil 27-dekabrdan buyon ishtirok etadi.
WIPO — qo‘shilish to‘g‘risidagi bildirishnoma| Obyekt | Vosita | Muhofaza muddati | Ro‘yxatdan o‘tkazish kerakmi |
|---|---|---|---|
| Nom, logotip | Tovar belgisi | 10 yil, uzaytirish bilan | Ha — muhofaza faqat ro‘yxatdan o‘tkazish bilan vujudga keladi |
| Texnik yechim | Ixtiroga patent | Ariza berilgan sanadan 20 yil | Ha |
| Oddiy qurilma | Foydali modelga patent | Ariza berilgan sanadan 5 yil | Ha |
| Buyumning tashqi ko‘rinishi | Sanoat namunasiga patent | Ariza berilgan sanadan 10 yil | Ha |
| Kod, matnlar, dizayn | Mualliflik huquqi | Mualliflik huquqi to‘g‘risidagi qonunga muvofiq | Yo‘q — yaratilgan paytdan vujudga keladi |
Xato ko‘pincha vositani tanlashda bo‘ladi: kompaniyalar mualliflik huquqi bilan himoyalanadigan narsani patentlaydi va aksincha — belgi kerak bo‘lgan joyda mualliflik huquqiga tayanadi. Vosita byudjetga emas, obyektga qarab tanlanadi.
Vaziyatingizni tahlil qilamiz, nimani real qilish mumkinligini va qanday muddatda ekanini aytamiz, hajmni tushunganimizdan keyin esa narxni aytamiz. Busiz har qanday raqam to‘qima bo‘lardi.
Консультация по задаче — бесплатно. Стоимость работы называем после того, как поймём объём.
Bu yerda sharhlar va keyslar yo‘q: ularni tekshirib bo‘lmaydi. Faqat siz o‘zingiz tasdiqlay oladigan narsalar bor.
Material ma'lumot uchun bo‘lib, sizning aniq holatingiz bo‘yicha yuridik maslahat hisoblanmaydi. Normalar va tariflar o‘zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarga havolalar orqali amaldagi tahrirni tekshiring. Holatingizni baholash uchun ariza qoldiring.