Propiskasiz yashash va propiskasiz ijarachilar uchun jarima: 2026-yildagi summalar va qachon jazolanmaydi

2026-yil oktyabr holatiga doimiy yashash yoki vaqtincha turgan joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tmasdan (oddiy tilda — propiskasiz) yashaganlik uchun 3 BHM, ya’ni BHM 440 000 so‘m bo‘lganda 1 320 000 so‘m, takroriy huquqbuzarlik uchun esa 5 BHM — 2 200 000 so‘m jarima solinadi (MJtK 223-moddasining 5–6-qismlari). Hujjatsiz yoki ro‘yxatdan o‘tmagan shaxslarning yashashiga yo‘l qo‘ygan uy-joy mulkdori yoki mas’ul shaxs 5 BHM — 2 200 000 so‘m, takroran — 10 BHM, 4 400 000 so‘m to‘laydi (7–8-qismlar). Javobgarlikka, xususan, 18 yoshga to‘lmaganlar va 60 yoshdan oshganlar, to‘liq davlat ta’minotidagilar va favqulodda vaziyatlardan jabrlanganlar tortilmaydi (9-qism). Qarorni IIO migratsiya bo‘linmalari yoki profilaktika inspektorlari chiqaradi (248-modda). Qaror ustidan nusxasi olingan kundan e’tiboran 10 kun ichida — yuqori turuvchi ichki ishlar organiga yoki jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudiga shikoyat qilish mumkin (315–316-moddalar).

Qisqacha

• Ro‘yxatdan o‘tmasdan yashash: 3 BHM (1 320 000 so‘m), takroran — 5 BHM (2 200 000 so‘m), 223-moddaning 5–6-qismlari.
• Uy egasiga hujjatsiz yoki propiskasiz ijarachilar uchun: 5 BHM (2 200 000 so‘m), takroran — 10 BHM (4 400 000 so‘m), 7–8-qismlar.
• Pasportsiz yoki muddati o‘tgan pasport bilan: ½ BHM (220 000 so‘m); pasportni yaroqsiz holga keltirish yoki yo‘qotish — 1 BHM (440 000 so‘m).
• Jazolanmaydi (9-qism): 18 yoshga to‘lmaganlar, 60 yoshdan oshganlar, to‘liq davlat ta’minotidagilar, favqulodda vaziyatlardan jabrlanganlar va boshqa bir qator holatlar.
• Chegirma: 15 kun ichida 50 foiz yoki 30 kun ichida 70 foiz (332¹-modda), lekin jazo qo‘llanilganidan keyin bir yil ichida xuddi shunday huquqbuzarlik takrorlansa va shikoyat qilinsa — berilmaydi.
• Shikoyat: nusxa olingan kundan 10 kun; yuqori turuvchi ichki ishlar organi yoki sud. Davlat boji to‘lanmaydi (315-moddaning 4-qismi).
• Chet el fuqarolariga 225-modda bo‘yicha — 5 dan 25 BHMgacha; 1–3-qismlar bo‘yicha jarima to‘lanmasa, kirishni taqiqlagan holda chiqarib yuboriladi.

2026-yilda jarima qancha: 223-modda bo‘yicha jadval

223-modda «Pasport tizimi qoidalarini buzish» 2025-yil 10-iyundagi O‘RQ-1074-son Qonun tahririda amal qiladi. Summalar BHM 440 000 so‘m bo‘yicha hisoblangan.

Chegirma haqida. 332¹-moddaga ko‘ra qaror topshirilgan kundan 15 kun ichida jarimaning 50 foizi, 30 kun ichida esa 70 foizi to‘lansa, qolgan qismi kechiriladi. 223-modda chegirma qo‘llanilmaydigan moddalar ro‘yxatiga (131, 132, 136, 140-moddalar va 211-moddaning 3-qismi) kirmaydi. Biroq jazo qo‘llanilganidan keyin bir yil ichida xuddi shunday huquqbuzarlik takror sodir etilganda va qaror ustidan shikoyat qilinganda chegirma berilmaydi (332¹-moddaning 2-qismi). Shu sababli «takroran» qismlari bo‘yicha unga umid qilmagan ma’qul. Jarimani to‘lash muddati — qaror topshirilgan kundan 30 kun (332-moddaning 1-qismi).

Kim javob beradi: ijarachi va uy egasi

223-modda javobgarlikni ajratadi. Ro‘yxatdan o‘tmasdan yashayotgan odam 5-qism bo‘yicha javob beradi. Hujjatsiz yoki ro‘yxatdan o‘tmagan shaxslarning yashashiga yo‘l qo‘ygan uy-joy mulkdori yoki mas’ul shaxs 7-qism bo‘yicha javob beradi — bu ijaraga beruvchining tipik jarimasi. Shuning uchun bitta vaziyat ikkita qaror bilan yakunlanishi mumkin: ijarachiga va uy egasiga.

Kvartirani ijaraga beruvchida ikkinchi, soliq xavfi ham bor: fuqarolar o‘rtasida uy-joyni ijaraga berish yoki beg‘araz foydalanish shartnomasining yo‘qligi yoxud ijara shartnomasining soliq organida hisobga qo‘yilmagani — 159¹-modda bo‘yicha 5 dan 10 BHMgacha jarima. Bu ishni soliq organi ko‘radi (264-modda) va unga alohida shikoyat qilinadi — tahlil «Fuqaroning soliq jarimasi: qanday shikoyat qilish mumkin» maqolasida.

Kim jazolanmaydi: 223-moddaning 9-qismi

9-qism javobgarlikka tortilmaydiganlarni sanab o‘tadi:

• 18 yoshga to‘lmagan shaxslar;
• 60 yoshdan oshgan shaxslar;
• to‘liq davlat ta’minotida bo‘lganlar;
• favqulodda vaziyatlardan, shu jumladan maishiy vaziyatlardan — yong‘in, qulash, transport vositasining yonib ketishidan jabrlanganlar (1–6-qismlar bo‘yicha);
• pasportining amal qilishi to‘xtatib qo‘yilgan, qonunga xilof ravishda hukm qilinganlar (1-qism bo‘yicha);
• jazoni o‘tayotganlar yoki ozod bo‘lganidan keyin bir oy ichida ID-karta olish uchun murojaat qilganlar (1–6-qismlar bo‘yicha);
• hujjat uchinchi shaxslarning g‘ayriqonuniy harakatlari natijasida yaroqsiz holga kelgani yoki yo‘qolgani haqida ariza bergan, fakt aniqlangan shaxslar;
• hujjat xizmat vazifalarini, fuqarolik burchini bajarishda, yengib bo‘lmaydigan kuch, oxirgi zarurat yoki zaruriy mudofaa holatida shikastlangani yoki yo‘qolgani haqida ariza berganlar.

10-qism bunga «qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar»ni qo‘shadi.

E’tibor bering: ozod qilishlarning bir qismi moddaning muayyan qismlariga — 1–6-qismlarga yoki faqat 1-qismga bevosita bog‘langan. Yosh bo‘yicha istisnolar 7-qism bo‘yicha jarimaga tortilgan uy-joy mulkdoriga ham tatbiq etiladimi — shikoyat berishdan oldin lex.uz dagi 9-qism matni bilan solishtiring: asos sizning qismingizga taalluqli bo‘lmasa, dalil ishlamaydi.

Ozod qilishdan shikoyatda qanday foydalanish kerak: 9-qismdagi asosni ko‘rsatish va uni tasdiqlovchi hujjatni ilova qilish — tug‘ilgan sana, davlat ta’minoti, yong‘in yoki boshqa favqulodda vaziyat haqidagi hujjat, hujjat yo‘qolgani haqidagi ariza. So‘rov — qarorni bekor qilib, ish yuritishni tugatish (321-moddaning 1-qismi 3-bandi).

Qarorni kim chiqaradi

223-modda bo‘yicha vakolatlar MJtK 248-moddasi 2-qismining 3–4-bandlarida taqsimlangan.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligi 223-modda bo‘yicha ishlarni ko‘rmaydi: uning vakolati — faqat 50¹-modda (255¹-modda). Qarorni shu qism bo‘yicha vakolati bo‘lmagan organ yoki xodim chiqargan bo‘lsa, u bekor qilinadi, ish esa vakolatli organga topshiriladi (321-moddaning 4-qismi).

Shikoyatda yana qanday dalillar bor

• Huquqbuzarlik hodisasi yo‘q (271-moddaning 1-bandi): tekshiruv sanasida ro‘yxatdan o‘tish bo‘lgan, hujjat amal qilgan, ijarachi aslida u yerda yashamagan. Tasdiq — ro‘yxatdan o‘tganlik haqidagi hujjat, amaldagi pasport yoki ID-karta nusxasi, shartnoma, ma’lumotnomalar.
• Huquqlar buzilgan (294-modda): huquqlar tushuntirilmagan, bayonnomada bu haqda yozuv yo‘q (281-moddaning 4-qismi), ish xabardor qilinmasdan ko‘rilgan. Shaxs huquqlarining buzilishi qarorni bekor qilish uchun asos, shaxs esa aybsizligini isbotlashga majbur emas (Oliy sud Plenumining 35-son qarori, 8, 12-bandlar).
• Muddat o‘tgan: jazo huquqbuzarlik sodir etilgan kundan e’tiboran bir yildan kechiktirmay, davomli huquqbuzarlikda esa u aniqlangan kundan e’tiboran qo‘llaniladi (36-moddaning 1-qismi). 223-modda ro‘yxatdan o‘tmasdan yashash davomli huquqbuzarlik hisoblanadimi — aytmaydi, shuning uchun hujjatsiz bu dalilga umid qilmang.
• Jazo adolatsiz (321-moddaning 2-qismi; 30, 31-moddalar). 223-moddadagi jarimalar bitta BHM soni bilan ko‘rsatilgan, shuning uchun organ ularni kamaytira olmaydi: chorani faqat sanksiya doirasida va kuchaytirmasdan o‘zgartirish mumkin (321-moddaning 1-qismi 4-bandi). Sanksiyaning eng kam chegarasidan past jazo tayinlash (33-modda) yoki kam ahamiyatlilik sababli ozod qilish (21-modda) faqat sudning vakolatida. 223-modda kam ahamiyatlilik istisno qilingan moddalar ro‘yxatiga kirmaydi (Plenumning 35-son qarori, 16-band).

Jarima o‘rniga ma’muriy ogohlantirish (24¹-modda) 223-moddaga qo‘llanilmaydi: u faqat YHQning ayrim moddalari uchun nazarda tutilgan.

Qayerga va qanday shikoyat qilinadi

Shikoyat qaror nusxasi olingan kundan e’tiboran 10 kun ichida (316-modda) — tanlovga ko‘ra yuqori turuvchi ichki ishlar organiga (tuman, shahar yoki viloyat boshqarmasi boshlig‘iga) yoki jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudiga beriladi (315-moddaning 1-qismi). Uni qarorni chiqargan organ orqali berish mumkin — u shikoyatni ish bilan birga 3 sutka ichida yuboradi (315-moddaning 2–3-qismlari). my.gov.uz dagi YHQ jarimalari ustidan shikoyat xizmati bunday jarimalarga to‘g‘ri kelmaydi: u faqat yo‘l harakati qoidalari buzilishi uchun.

• Davlat boji to‘lanmaydi (315-moddaning 4-qismi).
• Muddatida berilgan shikoyat qarorning ijrosini shikoyat ko‘rib chiqilgunga qadar to‘xtatadi (318-modda).
• Ko‘rib chiqish muddati — 10 kun (319-moddaning 1-qismi).
• Rad etilsa, jarima xabarnoma olingandan keyin 15 kun ichida to‘lanadi (332-moddaning 1-qismi).
• Muddat o‘tib ketgan bo‘lsa — shikoyat muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma bilan birga beriladi (316-modda), batafsil «Jarimaga shikoyat muddati o‘tib ketdi» maqolasida.

Shikoyatga qaror nusxasi, bayonnoma, nusxa olingan sanani tasdiqlovchi hujjat va asos bo‘yicha hujjat — yosh, ozod qilish yoki ro‘yxatdan o‘tganlik haqida — ilova qilinadi. Pasportning to‘liq nusxasini ilova qilish shart emas — MJtK buni talab qilmaydi. Shikoyat qanday tuziladi — «Jarimaga shikoyat: ariza namunasi va hujjatlar» maqolasida.

Halol iqtisod. 1-qism bo‘yicha jarima — 220 000 so‘m, chegirma bilan 110 000 so‘m: 9-qismdagi asos yoki ro‘yxatdan o‘tganlik haqida hujjat bo‘lmasa, bahslashgandan ko‘ra chegirma bilan to‘lash foydaliroq. 7-qism bo‘yicha uy egasiga jarima — 2 200 000 so‘m, chegirma bilan 1 100 000 so‘m: bu yerda kuchli dalil — 9-qism bo‘yicha ozod qilish, ijarachining amaldagi ro‘yxatdan o‘tishi, vakolatsiz organ — bo‘lsa, shikoyat ma’noga ega. Batafsil hisob — «50 foiz chegirma yoki jarimaga shikoyat» maqolasida.

Chet el fuqarolari: 225-modda qisqacha

Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar uchun 225-modda — «Bo‘lish qoidalarini buzish» amal qiladi (O‘RQ-1074 tahririda, 2025-yil 12-oktyabrdan).

• 18 yoshga to‘lmagan shaxslar 225-modda bo‘yicha javob bermaydi.
• 1–3-qismlar bo‘yicha jarima to‘lanmasa, chet el fuqarosi 1 yilga kirishni taqiqlagan holda chiqarib yuboriladi, bir yil ichida takroriy huquqbuzarlikda esa — 3 yilga.
• 225-moddaning 1–3-qismlari bo‘yicha chet el fuqarolariga nisbatan ishlar bir sutka ichida ko‘riladi (305-moddaning 3-qismi).
• 1–5-qismlar bo‘yicha qarorlarni IIO migratsiya bo‘linmalari va profilaktika inspektorlari, 7–8-qismlar bo‘yicha (chiqarib yuborish) — sud chiqaradi (248, 245-moddalar).
• Shikoyat — xuddi shu tartibda: 10 kun, yuqori turuvchi ichki ishlar organi yoki jinoyat ishlari bo‘yicha tuman sudi (315–316-moddalar).

Qabul qiluvchi tomon, ya’ni chet el fuqarosini taklif qilgan shaxs uchun 5-qism muhim: taklif qilingan shaxsning ro‘yxatdan o‘tishini yoki chiqib ketishini ta’minlamaslik — 15 BHM, 6 600 000 so‘m.

Tipik xatolar

• 9-qismdagi asoslarni tekshirmaslik: yosh, davlat ta’minoti, yong‘in yoki boshqa favqulodda vaziyat.
• 223-modda (pasport tizimi, fuqarolar) va 225-modda (bo‘lish qoidalari, chet el fuqarolari)ni adashtirish.
• Shikoyatni my.gov.uz dagi YHQ jarimalari xizmati orqali berish.
• Organdan qat’iy belgilangan jarimani kamaytirishni so‘rash: buni faqat sud qila oladi.
• 7-qism bo‘yicha shikoyat bilan cheklanib, ijaraga beruvchida 159¹-modda bo‘yicha soliq jarimasi ham bo‘lishi mumkinligini unutish.
• 10 kunni yoki 50 foiz chegirma amal qiladigan 15 kunni o‘tkazib yuborish.

Hujjatlar paketini qanday tayyorlash

Jarima-navigator — Brix xizmati (ijrochi — «BAHA AI» MChJ): u qarorni tekshiradi — muddat, modda, sanalar va asoslar — va paket tayyorlaydi: qonundagi asoslar bo‘yicha shikoyat, muddat o‘tkazib yuborilgan bo‘lsa — uni tiklash iltimosnomasi, organga shikoyat berilganligi haqida xabarnoma va my.gov.uz uchun matn. Avval — muddat va foydani tekshirish: chegirma bilan to‘lash (MJtK 332¹-moddasi) foydaliroq bo‘lsa, xizmat buni to‘lovdan oldin aytadi. Shikoyatni o‘zingiz imzolaysiz va topshirasiz; ish bo‘yicha sizning nomingizdan faqat advokat ishtirok eta oladi (MJtK 294, 297-moddalari). Boshlash — xizmat sahifasida yoki Telegramda: @jarimastopbot. Pactum xizmat haqida ma’lumot beradi; savollar — +998 99 050 50 70.

Ko‘p beriladigan savollar

2026-yilda propiskasiz yashaganlik uchun jarima qancha?

3 BHM — BHM 440 000 so‘m bo‘lganda 1 320 000 so‘m (MJtK 223-moddasining 5-qismi). Takroriy huquqbuzarlik — 5 BHM, 2 200 000 so‘m (6-qism).

Propiskasiz ijarachilar uchun kvartira egasiga qancha jarima solinadi?

5 BHM — 2 200 000 so‘m, takroran — 10 BHM, 4 400 000 so‘m (223-moddaning 7–8-qismlari). Bundan tashqari soliq organi hisobga qo‘yilmagan ijara shartnomasi uchun jarima solishi mumkin (159¹-modda, 5 dan 10 BHMgacha).

Pensionerlar ro‘yxatdan o‘tmagani uchun jarimaga tortiladimi?

60 yoshdan oshgan shaxslar 223-moddaning 9-qismiga ko‘ra javobgarlikka tortilmaydi. Agar sizga uy-joy mulkdori sifatida 7-qism bo‘yicha jarima solingan bo‘lsa, bu ozod qilish sizning qismingizga taalluqlimi — 9-qism matni bilan solishtiring.

Propiska jarimasining yarmini to‘lash mumkinmi?

Ha, agar qaror topshirilgan kundan 15 kun ichida 50 foizi (yoki 30 kun ichida 70 foizi) to‘lansa va qaror ustidan shikoyat qilinmasa. Jazo qo‘llanilganidan keyin bir yil ichida xuddi shunday huquqbuzarlik takrorlansa, chegirma berilmaydi (332¹-modda).

Ro‘yxatdan o‘tmaganlik uchun jarimani kim soladi?

IIO migratsiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bo‘linmalari hamda mahalla va tayanch punktlarining profilaktika inspektorlari (248-moddaning 2-qismi 3–4-bandlari). Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligi bunday ishlarni ko‘rmaydi.

Bo‘lish qoidalarini buzgani uchun jarimani to‘lamasa, chet el fuqarosiga nima tahdid soladi?

225-moddaning 1–3-qismlari bo‘yicha jarima to‘lanmasa, chet el fuqarosi 1 yilga kirishni taqiqlagan holda chiqarib yuboriladi, bir yil ichida takroriy huquqbuzarlikda — 3 yilga.

Manbalar

• O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksi: 21, 24¹, 33, 36, 159¹, 223, 225, 245, 248, 255¹, 264, 271, 281, 294, 305, 315–319, 321, 332, 332¹-moddalar
• Oliy sud Plenumining 2018-yil 30-noyabrdagi 35-son qarori, 8, 12, 16-bandlar