Xususiylashtirish 2026: xorijiy investor davlat ulushini muddatli to‘lovga qanday oladi
PF-177-son farmonga ko‘ra davlat 2026-yilda 84 ta jamiyatdagi ulushlarni, 1 242 ta obyektni va taxminan 8 000 ga yerni savdoga qo‘yadi. Savdo usullari, 15% avans, 25% chegirma, 7 yilgacha muddatli to‘lov, bayona, antimonopol rozilik va xorijiy kapital uchun yerga taqiqni tahlil qilamiz.
Ha: xorijiy investor, agar u jismoniy shaxs yoki nodavlat yuridik shaxs bo‘lsa, O‘zbekistonda davlat ulushini bevosita sotib olishi mumkin («Davlat mol-mulkini xususiylashtirish to‘g‘risida»gi O‘RQ-907-son Qonun, 3-modda). 2026-yil 8-sentyabrdan PF-177-son farmonga ko‘ra avans — 30 kun ichida 15%; auksion, tanlov yoki birjada sotilgan 23 000 BHM dan (BHM 440 000 so‘m bo‘lganda taxminan 10,12 mlrd so‘m) qimmat lotlar bo‘yicha esa xaridor 6 oy ichida to‘liq to‘lov uchun 25% chegirmani yoki 5 yoxud 7 yilga foizsiz muddatli to‘lovni tanlaydi. Muzokaralarga ommaviy taklif usulida bu imtiyozlar berilmaydi, davlat aksiyalari auksionga qo‘yilmaydi, xorijliklar va xorijiy investitsiyali korxonalar esa yerga mulk huquqini olmaydi. 2026-yilda savdoga 84 ta xo‘jalik jamiyatidagi ulushlar, 1 242 ta ko‘chmas mulk obyekti va taxminan 8 000 ga yer qo‘yiladi (nashr sanasiga — 2026-yil oktyabrga ko‘ra).
Qisqacha
- Huquqiy asos. 2026-yil 28-avgustdagi «Davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini qisqartirish va xususiylashtirish jarayonlarini tezlashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi PF-177-son Farmon O‘RQ-907 ni to‘ldiradi: qonunning 31-moddasi qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa to‘lov shartlariga yo‘l qo‘yadi.
- Sotuvchi. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi; xususiylashtirish komissiyasi tugatilgan (8-band).
- To‘lov. 35% o‘rniga 15% avans; 25% chegirma yoki 7 yilgacha muddatli to‘lov — faqat auksion, tanlov yoki birjadagi 23 000 BHM dan qimmat lotlar uchun.
- Yer. Xorijliklar va xorijiy investitsiyali korxonalar yerni xususiylashtirish subyektlari hisoblanmaydi (O‘RQ-728, 13-modda).
- Asosiy xavf. Muddatli to‘lovda mulk huquqi to‘liq to‘lovdan keyin o‘tadi, shartnoma ijro etilgunga qadar esa tasarruf etish huquqi cheklangan bo‘ladi (O‘RQ-907, 32-modda).
Sotuvga nima qo‘yilgan
Soʻrov yuborish orqali siz shaxsiy maʼlumotlarni qayta ishlash va javob berish uchun hamkor yuristga uzatishga rozilik bildirasiz (siyosat)
Du–Ju 9:00–18:00 · +998 99 050 50 70
Nomlar — farmonning lex.uz dagi o‘zbekcha asl matnidan olingan.
| Yo‘nalish | Hajm | Farmondagi o‘rni | Xaridor uchun nima muhim |
|---|---|---|---|
| Jamiyatlardagi ulushlar | 2026-yilda 84 ta jamiyat | 1-band «a», 2-ilova | 2026–2027-yillarga 62 ta paket nomma-nom ko‘rsatilgan |
| Ko‘chmas mulk | 1 242 ta obyekt | 3.1–3.14-ilovalar | 50% va undan ko‘pi to‘langach, obyektni rekonstruksiya qilish yoki buzish mumkin (3-band «v») |
| Yer | Taxminan 8 000 ga | 7, 7a, 8-ilovalar | Xorijiy kapital uchun emas |
| Boshlang‘ich narx 1 mln so‘m | 84 ta pozitsiya | 9-ilova | Uzoq vaqtdan beri sotilmagan ko‘chmas mulk va MChJdagi 7 ta ulush |
Ulushlar ro‘yxatini Agentlik Prezident Administratsiyasi bilan kelishgan holda o‘zgartirishi mumkin (2-ilovaning 5-izohi), shu sababli lot maqomi ariza berilgan kunga Agentlikda tekshiriladi.
Yirik lotlar: bank, sug‘urtachi, aviakompaniya, zavodlar
| Aktiv | Paket | Egasi | Alohida shartlar |
|---|---|---|---|
| «Turonbank» AJ | 98,9% | Iqtisodiyot va moliya vazirligi | Sotuv muddatlarini vazirlik belgilaydi (1-ostki izoh) |
| «Uzexpocentre» AJ | 91,83% | «Interforum» davlat muassasasi | Sotuv shartlari Prezident Administratsiyasi bilan kelishiladi (2-ostki izoh) |
| «Xalqaro hamkorlik markazi» AJ | 79,27% | «Interforum» davlat muassasasi | Xuddi shunday |
| «Xalq Sug‘urta» AJ | 100% | Xalq banki | Davlat bankining sug‘urtachisi |
| Andijon mexanika zavodi | 100% | «O‘zbekiston temir yo‘llari» AJ | — |
| Toshkent yo‘lovchi vagonlarini qurish va taʼmirlash zavodi | 90% | Agentlik | — |
| «Humo Air» MChJ | 100% | Agentlik | 2022-yilgi bitim bekor qilinganidan keyingi takroriy sotuv |
| 18 ta bozor va savdo majmuasi | Asosan 51% | Qoraqalpog‘iston Vazirlar Kengashi va hokimliklar | Mablag‘lar mahalliy byudjetlarga tushadi (4-ostki izoh) |
Davlat ishtiroki ustun bo‘lgan boshqa jamiyatlarning shu korxonadagi ulushlari qo‘yilgan ulush bilan yagona paket sifatida sotiladi (2-izoh). Xaridor aniqlanguncha aktivlar davlat korxonasida qolishi yoki u tomonidan ishonchnoma asosida boshqarilishi mumkin — Prezident Administratsiyasi bilan kelishilgan Agentlik qaroriga ko‘ra (3-izoh). Xorijiy moliya institutlarining obligatsiyalari va kreditlari bo‘yicha kovenantlar hisobga olinadi (7-izoh).
Tarmoq ruxsatnomalari. Bank uchun Markaziy bankning oldindan ruxsati kerak, sug‘urtachi va aviakompaniya uchun — o‘z regulyatorlarining talablari; chegaralar va muddatlar bitim sanasiga tarmoq qonuni bo‘yicha tekshiriladi. «O‘zbekiston — 2030» yangilangan strategiyasi davlat banklarining o‘zini xususiylashtirishni 2027-yilga ko‘chirdi (Spot, 2026-yil 18-fevral).
Sotib olish usullari
Usullar O‘RQ-907 ning 19–27-moddalarida sanab o‘tilgan. Elektron savdolarni Agentlik bilan tuzilgan shartnoma asosida savdo platformasi operatori o‘tkazadi (20-modda), platforma lot haqidagi xabarnomada ko‘rsatiladi. Davlat aksiyalari auksionga qo‘yilmaydi, xaridor uchun shartlar belgilangan lotlar esa tanlov orqali o‘tadi (20–21-moddalar), shu sababli AJ aksiya paketlari tanlov, birja, muzokaralar yoki muloqot orqali sotiladi.
| Usul | Qanday tuzilgan | 25% chegirma va 5–7 yillik muddatli to‘lov (23 000 BHM dan qimmat lotlar) | Asosiy xavf |
|---|---|---|---|
| Elektron auksion (20-modda) | Narx oshib borish tartibida, qadam 1% (3-band «z»); faqat shartsiz mol-mulk, davlat aksiyalaridan tashqari | Ha | Shartnoma muhokama qilinmaydi; imzolashdan bosh tortish — bayonadan ayrilish |
| Tanlov (21-modda) | 100 ballik tizimda: narx uchun 80 ballgacha, boshqa shartlar uchun 20 ballgacha | Ha | Arizadagi vaʼdalar majburiyatga aylanadi |
| Muzokaralarga ommaviy taklif (22-modda) | Boshlang‘ich narx oshkor etilmaydi, oshkor etmaslik to‘g‘risida kelishuv imzolanadi | Yo‘q, aniq istisno qilingan | Narx va jadval — faqat shartnoma bo‘yicha |
| Raqobatli muloqot (23-modda) | Shartlar belgilanmagan, takliflar — 60 kungacha | Yo‘q, bu usul ro‘yxatda yo‘q | Shartlar muloqot jarayonida shakllanadi |
| Birja savdolari (24-modda) | Masalan, Trastbankning 0,001% — kotirovka bo‘yicha, baholashsiz; kotirovka bo‘lmasa — sof aktivlarga proporsional (3-ostki izoh) | Ha | Narx bozorga bog‘liq |
Xususiylashtirishdan alohida: qarz hisobiga ixtiyoriy voz kechish to‘g‘risidagi kelishuv bo‘yicha davlat banklariga berilgan mol-mulkni bank bevosita bozor qiymati bo‘yicha sotadi, shu jumladan muddatli to‘lov yoki lizing asosida (5-band «b»).
Bosqichma-bosqich va muddatlar
- Lot. Usul, narx va hujjatlar savdolar haqidagi xabarnoma bilan tasdiqlanadi.
- Qatnashishga ruxsat va tekshiruv. Xaridor maqomi (3, 11-moddalar), yer, tarmoq ruxsatnomalari, due diligence.
- Antimonopol rozilik — savdolardan oldin, chunki u shartnoma tuzilgunga qadar kerak.
- Ariza va bayona. Boshqaruv organining qarori va ishonchnoma lot eʼlon qilinishidan oldin tayyorlanadi.
- Shartnoma va to‘lov. Avans, jadval, to‘liq to‘lovdan keyin order, majburiyatlar monitoringi (37-modda).
| Bosqich | Muddat yoki miqdor | Asos |
|---|---|---|
| Auksion yoki tanlov eʼlon qilinishi | 15 kun (30 kun edi), takroriy savdolar — 5 kun | Farmon, 3-band «z» |
| Bayona | Boshlang‘ich narxning 15% — 100 BHM gacha, 10% — 1 000 BHM gacha, 5% — 10 000 BHM gacha, undan yuqori bo‘lsa — 3% | O‘RQ-907, 20, 21-moddalar |
| Shartnoma imzolash | Bayonnomadan keyin 10 ish kuni, aks holda bayona qaytarilmaydi | O‘RQ-907, 20, 21-moddalar |
| Antimonopol rozilik | 30 kun, 2 oygacha uzaytirish | O‘RQ-850, 27-modda |
| Order | To‘liq to‘lovdan keyin 5 ish kuni; aksiyalar bo‘yicha — depo hisobvarag‘idan ko‘chirma | O‘RQ-907, 32-modda |
| Xorijiy ishtirokchining hujjati | Asos |
|---|---|
| Yuridik shaxsning ro‘yxatdan o‘tganlik hujjati yoki pasport nusxasi | O‘RQ-850, 27-modda, xabarnoma |
| 25% dan ortiq ulushga ega benefitsiar mulkdorlar to‘g‘risidagi maʼlumotlar | O‘RQ-850, 27-modda |
| Boshqaruv organining qarori va vakilning ishonchnomasi | Shakl — xabarnomaga muvofiq |
| Moliyaviy va investitsiya taklifi (tanlov) | O‘RQ-907, 21-modda |
| Bayona to‘langanligi haqidagi to‘lov hujjati | O‘RQ-907, 20, 21-moddalar |
Lot bo‘yicha to‘liq ro‘yxat xabarnomada keltiriladi; uni 15 kun ichida yig‘ish qiyin, shu sababli hujjatlar oldindan tayyorlanadi.
To‘lov shartlari: 15% avans, 25% chegirma, 7 yilgacha muddatli to‘lov
Umumiy qoidaga ko‘ra, O‘RQ-907 ning 31-moddasi bo‘yicha bir oy ichida to‘lanadi, uzoqroq muddat, qoida tariqasida, 3 yildan oshmaydi, birinchi oyda 35% dan kam to‘langan bo‘lsa esa qoldiqqa Markaziy bank stavkasi bo‘yicha foiz hisoblanadi. Farmon sezilarli darajada yumshoqroq.
| Variant | Birinchi to‘lov | Qoldiq | Qayerda mavjud |
|---|---|---|---|
| Asosiy (3-band «a») | 30 kun ichida 15% avans | Foizsiz: davlat aktivlari — quyidagi shkala bo‘yicha, yer — hududga qarab 1–10 yil | Davlat aktivlari va qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer |
| To‘liq to‘lov (3-band «b») | 6 oy ichida 100% | 25% chegirma | Lot 23 000 BHM dan qimmat (yer — 8 000 BHM), faqat auksion, tanlov, birja |
| 7 yilga muddatli to‘lov | 6 oy ichida 50% | 7 yil foizsiz | Xuddi shunday |
| 5 yilga muddatli to‘lov | 3 oy ichida 35% | 5 yil foizsiz | Xuddi shunday |
Chegaraviy muddat lotning BHM dagi narxiga bog‘liq; shkala — 2025-yil 21-apreldagi PF-70-son farmonning PF-177 tahriridagi 6-ilovasida.
| Lot narxi | So‘mda (BHM 440 000 so‘m bo‘lganda) | Muddatli to‘lov, ko‘pi bilan |
|---|---|---|
| 3 000 BHM gacha | 1,32 mlrd gacha | 3 oy |
| 3 000–6 000 BHM | 1,32–2,64 mlrd | 6 oy |
| 6 000–12 000 BHM | 2,64–5,28 mlrd | 12 oy |
| 12 000–15 000 BHM | 5,28–6,6 mlrd | 18 oy |
| 15 000–18 000 BHM | 6,6–7,92 mlrd | 24 oy |
| 18 000–20 000 BHM | 7,92–8,8 mlrd | 30 oy |
| 20 000–23 000 BHM | 8,8–10,12 mlrd | 36 oy |
| 23 000 BHM dan yuqori | 10,12 mlrd dan yuqori | 60 oy (3 oy ichida 35%) yoki 84 oy (6 oy ichida 50%) |
440 000 so‘mlik BHM 2026-yil 1-sentyabrdan amal qiladi (PF-115), qayta hisob-kitobni tahririyat bajargan. Farmongacha avans 35% edi, bir oy ichida to‘lov uchun esa 14% chegirma berilgan (Agentlik, 2026-yil 8-sentyabr). Modelda nimani hisobga olish kerak:
- Narx pasaytirilgandan keyin chegirma yo‘q. 25% chegirma «chegirmasiz» sharti bilan sotilgan hamda boshlang‘ich narx pasaytirilgandan keyin sotilgan aktivlarga qo‘llanilmaydi (PF-70 ga 6-ilova).
- Muzokaralar va muloqot. Muzokaralarga ommaviy taklif qilinganda 3-band «b» imtiyozlari aniq istisno qilingan, muloqot ro‘yxatda yo‘q: jadvalni shartnoma belgilaydi.
- Mulk — to‘liq to‘lovdan keyin. Order berilgunga qadar xaridorning huquqlarini shartnoma belgilaydi (30, 32-moddalar), bu qayta sotish, moliyalashtirish va boshqaruv uchun muhim.
- Garov. Faqat bir oy ichida kamida 35% to‘langan va qoldiq uchun sug‘urta polisi yoki bank kafolati bo‘lsa (31-modda).
- Yer — xorijiy ishtirokisiz. Qiymati 8 000 BHM gacha bo‘lgan uchastka uchun 15 ish kuni ichida to‘langanda 20% chegirma hamda hududga qarab 1 yildan (Toshkent) 10 yilgacha muddatli to‘lov — 2024-yil 6-sentyabrdagi PF-135-son farmon va PF-177 ga 12-ilovaning 14, 17-bandlari bo‘yicha; narx 50% dan ortiq pasaytirilgandan keyin chegirma berilmaydi, 8 000 BHM dan (≈3,52 mlrd so‘m) qimmat uchastkalar esa 3-band «b» bo‘yicha o‘tadi.
Lot sotilmasa
- Narxni pasaytirish. Auksion yoki birjada 3 oy ichida sotilmasa — boshlang‘ich narx balans qiymatidan qatʼi nazar 10% qadam bilan pasaytiriladi (3-band «g»); quyi chegara xabarnomada tekshiriladi.
- Yangi lotlar. 2 oydan keyin Agentlik aktivni bo‘lishi yoki boshqalar bilan birlashtirishi mumkin (3-band «d»).
- Gibrid auksion. Narx 2% qadam bilan pasaytiriladi, birinchi taklifdan keyin esa savdo narx oshib borish tartibida o‘tadi (3-band «i»).
- Davlat banklari davlat ulushi 50% va undan ortiq bo‘lsa, bu mexanizmlarni o‘z boshqaruv organlarining qaroriga ko‘ra, shu jumladan o‘z investitsiya kompaniyalarining mol-mulkiga nisbatan qo‘llashi mumkin (4-band «b»).
Davlat aktivining due diligence tekshiruvi
| Blok | Nimani tekshirish | Nima uchun muhim |
|---|---|---|
| Yer va binolar | Uchastkaga huquqlar, kadastr, inshootlar | Uchastkaga bo‘lgan huquqlar ijara qayta rasmiylashtirilmasdan saqlanib qoladi (6-band «b») |
| Jamiyat mulkidagi yer | Sotib olinayotgan jamiyatning uchastkalari | Xorijiy ishtirokchi kirgandan keyin O‘RQ-728 ning 33-moddasi oqibatlari bitimdan oldin baholanadi |
| Qarzlar va nizolar | Kreditorlar, soliqlar, sudlar | Ulush sotib olinganda qarzlar jamiyatda qoladi |
| Aksiyalar hisobi | Reyestr, davlatning maxsus huquqi | 2026-yil 1-oktyabrdan davlat ulushi 50% dan ortiq bo‘lgan tashkilotlarga tegishli qimmatli qog‘ozlarga huquqlarni Markaziy depozitariy hisobga oladi (6-band «k») |
Tekshiruv ariza berishdan oldin boshlanadi; batafsil — kontragent va aktivni tekshirish sahifasida hamda biznesni sotib olishda due diligence maqolasida.
Investitsiya va ijtimoiy majburiyatlar
Qonunda majburiyatlar ro‘yxati yo‘q, ularni tanlov va shartnoma belgilaydi: odatda investitsiyalar, faoliyat profili va ish o‘rinlari. Ular baʼzan narx bilan qiyoslanadigan darajada bo‘ladi: «SamAvto»da narx 80 mln dollar, investitsiyalar ham 80 mln dollar.
- Tasarruf etish huquqining cheklanishi shartnoma to‘liq ijro etilgunga qadar huquq belgilovchi hujjatlarda qayd etiladi (32-modda).
- Qonun bo‘yicha yuklamalar (28-modda) shartnoma majburiyatlari bilan bir narsa emas: ular keyingi xaridorga o‘tadi va ularni o‘rnatgan organ yoki sud bekor qiladi (29-modda).
- Pretenziya. Organ yozma talab yuboradi, xaridor shartnomada nazarda tutilgan neustoyka to‘laydi, mediatsiya mumkin, daʼvo muddati — 3 yil (34-modda).
Shartnomaning bekor qilinishi ham uchraydi: Humo Air 2022-yilda ValleyRoad Capital kompaniyasiga sotilgan, Agentlik so‘zlariga ko‘ra, investor majburiyatlarni bajarmagan va aviakompaniya davlatga qaytgan (Spot, 2026-yil 19-sentyabr). Saneg kompaniyasiga 100 mln dollarga sotilgan Farg‘ona neftni qayta ishlash zavodi 2026-yil iyuniga kelib yana Agentlikka qarashli, sabablari oshkor etilmagan (Kun.uz, 2026-yil 8-iyun).
Xorijiy xaridor uchun: maqom, yer, antimonopol nazorat, valyuta
Kim sotib olishi mumkin. Talabgor — jismoniy shaxs yoki nodavlat yuridik shaxs, shu jumladan xorijiy shaxs (O‘RQ-907, 3-modda). Agar xaridor davlat nazorati ostida bo‘lsa (davlat kompaniyasi, suveren jamg‘arma), qatnashish mumkinligi ariza berishdan oldin tekshiriladi. 11-modda qonun bo‘yicha qatnashishi taqiqlangan shaxslarni hamda nohalol raqobat xavfi mavjud holatlarni cheklaydi.
Yer. «Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish to‘g‘risida»gi O‘RQ-728-son Qonun 13-moddasining 2-qismiga ko‘ra xorijliklar, xorijiy yuridik shaxslar va xorijiy investitsiyali korxonalar yerni xususiylashtirish subyektlari hisoblanmaydi; ularga o‘tib qolgan uchastka 6 oy ichida begonalashtiriladi (33-modda), O‘RQ-907 (32-modda) esa xususiylashtirilgan bino ostidagi uchastka uchun taqiqni takrorlaydi. Xorijiy xaridor bino yoki ulush oladi, uchastka ijarada yoki doimiy foydalanishda qoladi.
Mahalliy kompaniya. Ulush yoki bino sotib olish uchun u talab qilinmaydi, yerni esa u xorijiy kapital bilan olmaydi; tuzilma ariza berishdan oldin tanlanadi (xorijiy investitsiyalar).
Antimonopol rozilik. «Raqobat to‘g‘risida»gi O‘RQ-850-son Qonunning 26-moddasiga ko‘ra u, qoida tariqasida, AJ ovoz beruvchi aksiyalarining 25% dan, MChJ ulushlarining esa uchdan bir qismidan ortig‘ini sotib olishda talab qilinadi, agar ishtirokchining aktivlari yoki tushumi 250 000 BHM dan yoxud jami 500 000 BHM dan oshsa (110 va 220 mlrd so‘m). 26-moddaning 4-qismi Prezident qaroriga ko‘ra davlat ishtirokidagi korxonalarning aksiyalarini (ulushlarini) sotib olishni bu talabdan ozod etadi; PF-177 bo‘yicha lotga nisbatan qo‘llanilishi ariza berishdan oldin Raqobatni rivojlantirish qo‘mitasida aniqlashtiriladi. Rozilik bitim tuzilgunga qadar olinadi (27-modda), g‘olibda imzolash uchun 10 ish kuni bor, shu sababli iltimosnoma savdolardan oldin beriladi yoki tartib sotuvchi bilan oldindan kelishiladi. Roziliksiz tuzilgan, raqobatni cheklaydigan bitimni sud haqiqiy emas deb topishi mumkin. Batafsil — bitimni qachon kelishish kerak.
Valyuta. Farmon davlat mol-mulkini xorijiy valyutaga sotishga ruxsat berdi, to‘lov shartnoma valyutasida amalga oshiriladi (12-ilovaning 1-bandi, PF-5177 ga kiritilgan o‘zgartirishlar); valyuta va hisobvaraqlar savdo shartlari bilan belgilanadi. Narx so‘mda belgilanganda 5–7 yillik muddatli to‘lov kurs xavfini saqlab qoladi, jadval tanlashda bu xavf hisobga olinadi.
Davlatning maxsus huquqi. Strategik korxonalarda davlat maxsus ishtirok huquqini — «oltin aksiya» analogini — vaqtincha saqlab qolishi mumkin: u Prezident qarori bilan joriy etiladi va xususiylashtirishdan oldin oshkor etiladi (6-band «i»).
Yirik sotuvlar
| Bitim | Xaridor va paket | Narx | Holati va majburiyatlar |
|---|---|---|---|
| Coca-Cola Uzbekistan, 2021 | Anadolu Group, 57,1% | 252,2 mln dollar | Kun.uz maʼlumotlariga ko‘ra, keyin taxminan 250 mln dollar investitsiya kiritilgan |
| «Farg‘onaazot» | Indorama (Singapur), 99,02% | 140 mln dollar (130 mln dollar va 107 mlrd so‘m) | 2023-yil 16-yanvardagi term sheet, bitimni yopish gaz yetkazib berishga bog‘liq edi; 100 mln dollar investitsiya |
| «SamAvto», 2025 | Anadolu Isuzu (Turkiya), 75,2% | 80 mln dollar | Bitimni yopish — Turkiya regulyatorlari tasdiqlaganidan keyin; 80 mln dollar investitsiya |
Manbalar: Agentlik, 2026-yil 8-oktyabr, Kun.uz, Yuz.uz. Bunday bitimlar bosqichlari M&A bitimlari haqidagi maqolada tahlil qilingan.
Misol: zavodni sotib olish
Misol shartli. Xorijiy guruh boshlang‘ich narxi 35 mlrd so‘m bo‘lgan zavodning 100% aksiyalari bo‘yicha tanlovda qatnashadi: bayona 3% — 1,05 mlrd so‘m, antimonopol iltimosnoma savdolardan oldin berilgan. Guruh 40 mlrd so‘m narx bilan g‘olib bo‘ladi; lot 23 000 BHM dan qimmat va tanlovda sotilgan, shu sababli uch xil jadval mavjud:
- hammasi 6 oy ichida 25% chegirma bilan — 30 mlrd so‘m, aksiyalarga huquq to‘lovdan keyin darhol paydo bo‘ladi;
- 6 oy ichida 20 mlrd va 7 yil ichida foizsiz 20 mlrd — guruh oxirgi to‘lovdan keyin mulkdor bo‘ladi;
- 3 oy ichida 14 mlrd va 5 yil ichida 26 mlrd; agar birinchi oyda 35% kiritilsa va qoldiq uchun sug‘urta yoki bank kafolati berilsa, zavodni garovga qo‘yish mumkin.
15% avans (6 mlrd so‘m) 30 kun ichida kiritiladi, zavod ostidagi yer ijarada qoladi, investitsiya majburiyatlari ijro etilgunga qadar esa tasarruf etishga cheklov amal qiladi. Chegirma 10 mlrd so‘m tejaydi, muddatli to‘lov likvidlikni saqlaydi, ammo huquqning o‘tishini kechiktiradi.
Odatiy xatolar
- Muzokaralar yoki raqobatli muloqotda chegirma yoki muddatli to‘lovni hisob-kitobga kiritish.
- Narx pasaytirilishini kutish — undan keyin chegirma berilmaydi.
- Yerni xorijiy kapitalli kompaniya orqali sotib olishni rejalashtirish.
- Antimonopol iltimosnomani g‘alabadan keyin berish va bayonani xavf ostiga qo‘yish.
- Muddatli to‘lovda o‘zini mulkdor deb hisoblash.
2026-yilda nima o‘zgardi
- 2026-yil 16-fevralda davlat banklarini xususiylashtirish 2027-yilga ko‘chirildi.
- 2026-yil 22-iyulda Raqobat to‘g‘risidagi qonunning 26-moddasiga O‘RQ-1137 bilan kiritilgan o‘zgartirishlar kuchga kirdi, chegaralar saqlandi.
- 2026-yil 1-sentyabrda BHM 440 000 so‘mni tashkil etdi, so‘mdagi chegaralar oshdi.
- 2026-yil 8-sentyabrda PF-177-son farmon kuchga kirdi: 15% avans, gibrid auksion, valyutaga sotuv.
- 2026-yil 8-oktyabrda Agentlik: yil boshidan 2 800 ga yer 4,7 trln so‘mga sotildi.
- 2026-yil 18-noyabrda O‘RQ-907 ning 8 va 39-moddalariga 2026-yil 17-avgustdagi O‘RQ-1168 bilan kiritilgan o‘zgartirishlar, shu jumladan xususiylashtirilgan mol-mulkka bo‘lgan huquqlar kafolatlari haqidagi o‘zgartirishlar, kuchga kiradi.
Pactum qanday yordam beradi
- Lot va davlat aktivini ariza berishdan oldin tekshiramiz: huquqlar, qarzlar, xodimlar, kovenantlar.
- Xabarnoma va shartnomani tahlil qilamiz, to‘lov jadvallari va majburiyatlarni solishtiramiz.
- Xaridorning qatnashishga ruxsatini tekshiramiz, hujjatlar va sotib olish tuzilmasini tayyorlaymiz.
- Savdolardan oldin antimonopol va tarmoq roziliklari muddatlarini rejalashtiramiz.
- Majburiyatlarning ijrosi va tasarruf etish cheklovini olib tashlashda hamrohlik qilamiz.
Agar PF-177 ro‘yxatidagi biror lotni ko‘rib chiqayotgan bo‘lsangiz, O‘zbekistonda kompaniyani sotib olish sahifasidan boshlang yoki yurist maslahatiga yoziling: 60 daqiqa, 300 000 so‘m, bu summa xizmat narxiga hisobga olinadi. Bitimga hamrohlik narxi vazifani tahlil qilgandan keyin aytiladi.
Ko‘p beriladigan savollar
Xorijiy kompaniya O‘zbekistonda xususiylashtirishda qatnasha oladimi?
Ha, agar u nodavlat yuridik shaxs bo‘lsa: talabgor jismoniy yoki nodavlat yuridik shaxs, shu jumladan xorijiy shaxs bo‘lishi mumkin (O‘RQ-907, 3-modda). Davlat nazoratidagi xaridor uchun qatnashish mumkinligi ariza berishdan oldin tekshiriladi.
Xorijlik xususiylashtirishda yer sotib olishi mumkinmi?
Yo‘q. Xorijliklar, xorijiy yuridik shaxslar va xorijiy investitsiyali korxonalar yerni xususiylashtirish subyektlari hisoblanmaydi (O‘RQ-728 ning 13-moddasi 2-qismi), ularga o‘tib qolgan uchastka esa 6 oy ichida begonalashtiriladi (33-modda). Bino yoki ulush xaridori yerdan ijara yoki doimiy foydalanish huquqi asosida foydalanadi.
Davlat mol-mulkini muddatli to‘lov bilan sotib olish mumkinmi?
Ha. Avans — 30 kun ichida 15%, qoldiq — lot narxiga qarab 3 oydan 7 yilgacha foizsiz. 5 va 7 yillik variantlar hamda 25% chegirma faqat auksion, tanlov va birjada amal qiladi, xaridor esa mulkdorga to‘liq to‘lovdan keyin aylanadi.
Investitsiya majburiyatlari bajarilmasa, nima bo‘ladi?
Organ yozma talab yuboradi va shartnomada nazarda tutilgan neustoykani talab qilishga haqli; mediatsiya mumkin, daʼvo muddati — 3 yil (O‘RQ-907, 34-modda). Shartnoma bekor qilinishi mumkin, Humo Air bilan shunday bo‘lgan.
Davlat paketini sotib olishda antimonopol rozilik kerakmi?
Qoida tariqasida, ha, agar 250 000 / 500 000 BHM chegaralari oshsa. Shu bilan birga O‘RQ-850 ning 26-moddasi 4-qismi Prezident qarori bilan amalga oshiriladigan, davlat ishtirokidagi korxonalarning aksiyalari (ulushlari) bilan bitimlarni bu talabdan ozod etadi — PF-177 bo‘yicha lotga nisbatan qo‘llanilishi ariza berishdan oldin Qo‘mitada aniqlashtiriladi. Rozilik shartnoma tuzilgunga qadar kerak.
Yangi shartlar allaqachon imzolangan shartnomalar uchun amal qiladimi?
Ha, farmon imtiyozlarni avvalgi dasturlarga, shu jumladan rasmiylashtirilgan shartnomalarga ham tatbiq etadi (11-band); o‘tish tartibi batafsil yozilmagan, shu sababli sotuvchiga jadvalni qayta ko‘rib chiqish haqida so‘rov yuboriladi.
Manbalar
- 2026-yil 28-avgustdagi PF-177-son Farmon
- «Davlat mol-mulkini xususiylashtirish to‘g‘risida»gi O‘RQ-907-son Qonun
- «Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish to‘g‘risida»gi O‘RQ-728-son Qonun
- «Raqobat to‘g‘risida»gi O‘RQ-850-son Qonun
- 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmon: BHM 2026-yil 1-sentyabrdan
- Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, 2026-yil 8-sentyabr
- Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, 2026-yil 8-oktyabr
- Kun.uz: «SamAvto»ning sotilishi, 2025-yil 30-sentyabr
- Kun.uz: Farg‘ona neftni qayta ishlash zavodi davlatga qaytdi, 2026-yil 8-iyun
- Yuz.uz: Indorama «Farg‘onaazot»ni sotib oladi
- Spot: davlat banklarini xususiylashtirish, 2026-yil 18-fevral
- Spot: Humo Air yana sotuvga qo‘yiladi, 2026-yil 19-sentyabr
Soʻrov yuborish orqali siz shaxsiy maʼlumotlarni qayta ishlash va javob berish uchun hamkor yuristga uzatishga rozilik bildirasiz (siyosat)
Du–Ju 9:00–18:00 · +998 99 050 50 70
Xorijiy investorning O‘zbekistonga kirishi
Ishtirok shaklini tanlash, ro‘yxatdan o‘tkazish, xorijiy investitsiyali korxona maqomi, xorijiy rahbarlarni ishga qo‘yish va foydani repatriatsiya qilish.
Yoʻnalish tahlilini ochish
Pactum yuristlar jamoasi O'zbekistonda bizneslarga xizmat ko'rsatadi: kompaniyalarni ro'yxatdan o'tkazish, soliq nizolari, M&A bitimlari, litsenziyalar va tashqi iqtisodiy faoliyat.
Shuningdek oʻqing
1 daqiqa oʻqishO‘zbekistonda investor uchun yashash guvohnomasi 2026: $250 000, ko‘chmas mulk, investitsion viza
Investor va uning oilasi uchun oltita yo‘nalish: PF-67 bo‘yicha $250 000 evaziga yashash guvohnomasi, $100 000 dan $300 000 gacha ko‘chmas mulk orqali yashash guvohnomasi, investitsion va IT-viza, TXMM vizasi hamda $50 000 evaziga maxsus soliq rejimi.
1 daqiqa oʻqishO‘zbekistonda tovar belgisini eʼtirozlash: brendingizni boshqa shaxs egallab olgan bo‘lsa
Brendingizni O‘zbekistonda boshqa shaxs egallab olgan bo‘lsa: vijdonsizlik haqida mulohazalar, Adliya vazirligi Apellyatsiya kengashida haqiqiy emas deb topish, foydalanmaslik uchun tugatish, Raqobat to‘g‘risidagi Qonun 21-moddasining yangi argumenti va 2026-yil 8-avgustdan O‘RQ-1144 o‘zgarishlari.
1 daqiqa oʻqishToshkent xalqaro moliya markazi: ishtirokchilar, 2076-yilgacha imtiyozlar va 5 yilgacha vizalar
Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risidagi Konstitutsiyaviy qonun 2026-yil 25-iyuldan kuchda. Moddalar bo‘yicha tahlil: Angliya huquqi, TFSA va TICC sudi, moliya kompaniyalari va xoldinglar uchun 2076-yilgacha imtiyozlar, 5 yilgacha vizalar — hamda PF-188 bo‘yicha markaz aktlari muddatlari.