Notarius oldida işonçnoma qanday rasmiylaştiriladi: turlari, muddatlari, hujjatlar

Işonçnoma nima va u nima uçun kerak

Işonçnoma — bu bir şaxs (işonç beruvçi) boşqa bir şaxsni (işonç oluvçini) öz nomidan muayyan huquqiy ahamiyatga ega harakatlarni amalga oşirişga vakolat beruvçi yozma hujjat. Amaliyotimda köpinça odamlar bu hujjatni töğri tuzişning muhimligini past baholaşlarini köraman: vakolatlarning noaniq ifodalanişi yoki notöğri körsatilgan maʼlumotlar işonçhnomani aynan eng kerakli paytda haqiqiy bölmagan holga keltirişi mumkin.

Bilişingiz kerak bölgan asosiy jihatlar:

• Işonçnoma bir martalik, maxsus yoki boş (general) bölişi mumkin — tanlov beriladigan vakolatlar hajmiga boğliq.
• Notarial tasdiqlaş Özbekiston qonunçiligida töğridan-töğri nazarda tutilgan hollarda majburiydir, şuningdek har doim ikkala tomonning manfaatlarini himoya qiliş uçun maqsadga muvofiqdir.
• Işonçhnomaning amal qiliş muddati hujjatning özida körsatiladi; körsatilmagan taqdirda qonunçilikdagi umumiy qoidalar qöllaniladi.
• Notarial tasdiqlaş tariflarini murojaat kuni notariusdan aniqlab oliş zarur, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

---

Işonçnoma turlari

Bir martalik işonçnoma

Bitta aniq harakatni amalga oşiriş uçun beriladi — masalan, jönatmani oliş, bitta şartnomani imzolaş, bitta masala böyiça muayyan muassasada manfaatlarni ifodalaş. Harakat bajarilgandan söng, işonçnoma öz kuçini yöqotadi.

Maxsus işonçnoma

Işonç oluvçiga muayyan muddat davomida bir xil turdagi harakatlarni amalga oşiriş huquqini beradi. Odatdagi misol — aniq bir iş böyiça sudda manfaatlarni ifodalaş yoki soliq organlarida işlarni yuritiş.

Boş (umumiy) işonçnoma

Keng doiradagi vakolatlarni beradi: mulkni boşqariş, bitimlar tuziş, barça davlat organlari va taşkilotlarida vakillik qiliş. Aynan uşbu turga alohida ehtiyotkorlik bilan yondaşiş kerak: oldindan öylab körişingizni tavsiya qilaman — sizga haqiqatan ham şunça keng vakolatlar kerakmi, yoki aniq belgilangan harakatlar röyxati bilan maxsus işonçnoma yetarlimi.

Vakolatni topşiriş tartibidagi işonçnoma

Agar işonç oluvçi vazifani boşqa şaxsga topşirmoqçi bölsa, bu ham notarial tarzda rasmiylaştiriladi. Topşiriş huquqi dastlabki işonçhnomada töğridan-töğri nazarda tutilgan yoki holatlardan kelib çiqişi muhim.

---

Notarial tasdiqlaş qaçon majburiy

Özbekiston qonunçiligi işonçhnoma albatta notarius tomonidan tasdiqlanişi kerak bölgan hollarni belgilaydi. Qoida tariqasida, bularga quyidagilar kiradi:

• Köçmas mulk bilan tuzilgan bitimlar (sotiş, hadya qiliş, ipoteka);
• Bitim mohiyatiga köra notarial şaklni talab qiladigan harakatlar;
• Xorijda vakillik qiliş (çet davlatlarda foydalaniş uçun işonçnoma);
• Bir qator hollarda banklarda va boşqa moliya taşkilotlarida pul mablağlarini oliş.

Boşqa hollarda yozma şaklda işonçnoma yetarli bölişi mumkin, ammo notarial tasdiqlaş hujjatga doimo huquqiy oğirlik qöşadi va nizolar xavfini kamaytiradi.

---

Işonçnoma rasmiylaştiriş uçun hujjatlar

Çeklis: nima olib boriş kerak

• [ ] Pasportning asl nusxasi (yoki boşqa şaxsni tasdiqlovçi hujjat)
• [ ] Işonç oluvçining töliq pasport maʼlumotlari (seriya, raqam, berilgan sana, kim tomonidan berilgan, röyxatdan ötiş manzili)
• [ ] Işonçnoma predmetiga oid hujjatlar (mulk huquqi guvohnomasi, şartnoma, taşkilot rekvizitlari va h.k.)
• [ ] Oldindan şakllantirilgan, topşirmoqçi bölgan vakolatlar röyxati
• [ ] Zarur bölsa — xorijiy hujjatlarning notarial tasdiqlangan tarjimalari

---

Işonçhnomaning amal qiliş muddati

Muddat hujjat matnida bevosita körsatiladi. Qaysi muddatga işonçnoma berişni bilmasangiz, men yoki boşqa notarius bilan muhokama qiling: juda qisqa muddat işonç oluvçining topşiriqni bajarişga ulgurmay qoliş xavfini tuğdiradi, çeksiz muddat esa işonç beruvçi uçun xavflarni oşiradi.

Biliş muhim: işonçnoma faqat muddati ötganda emas, balki boşqa hollarda ham — masalan, işonç beruvçi tomonidan bekor qilinganda, tomonlardan birining vafotida yoki işonç beruvçining muomalaga layoqatsiz deb topilişida ham öz kuçini yöqotadi.

Işonçhnomani bekor qiliş ham notarius oldida amalga oşiriladi: bekor qiliş töğrisida işonç oluvçi va zarur bölganda, uning manfaati uçun işonçnoma berilgan uçinçi şaxslar ham xabardor qilinişi lozim.

---

Yuridik şaxslar uçun xususiyatlar

Agar taşkilot nomidan işonçnoma beriladigan bölsa, qöşimça ravişda taʼsis hujjatlari, rahbar vakolatlarini tasdiqlovçi hujjat (bayonnoma, tayinlaş buyruği) va, qoida tariqasida, yuridik şaxs muhri talab etiladi. Amaliyotimda hujjatlar töliq röyxatini oldindan aniqlab olişni tavsiya qilaman, çunki u taşkiliy-huquqiy şaklga va aniq vaziyatga boğliq böladi.

---

FAQ: köp beriladigan savollar

Işonç oluvçi kelmasa ham işonçnoma rasmiylaştirilişi mumkinmi?

Ha. Notarius oldida işonçhnomani tasdiqlaşda faqat işonç beruvçining iştiroki yetarli. Işonç oluvçi kelişi şart emas — faqat uning pasport maʼlumotlari kerak.

Işonçhnomani notarial tasdiqlaş qança turadi?

Tariflar qonunçilikka muvofiq belgilanadi va vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi. Aniq narxni murojaat kuni notariusdan aniqlang.

Bir vaqtda bir neça kişiga işonçnoma beriş mumkinmi?

Ha, işonçnoma bir vaqtda bir neça işonç oluvçiga berilişi mumkin. Hujjatda ularning har birining maʼlumotlari va zarur bölganda ular örtasida vakolatlarning taqsimlanişi körsatiladi.

Fikrim özgarse, işonçhnomani qanday bekor qilaman?

Bekor qiliş notarius oldida rasmiylaştiriladi. Şundan söng işonç oluvçini xabardor qiliş muhim, va agar işonçnoma uçinçi şaxslarga (masalan, bankka yoki davlat organiga) taqdim etilgan bölsa, ularga ham bekor qilinganligini bildiriş kerak.

Özbek işonçhnomasi xorijda amal qiladimi?

Bu boradigan mamlakatga boğliq. Qoida tariqasida, apostil yoki hujjatni legalizatsiya qiliş talab etiladi, bir qator hollarda esa notarial tasdiqlangan tarjima ham kerak böladi. Hujjat qaysi mamlakatda işlatilişini oldindan aniqlab olişni tavsiya qilaman.

Agar işonç oluvçi işonçhnomani yöqotib qöysa nima qiliş kerak?

Notarius notarial tasdiqlangan işonçhnomaning dublikatini berişi mumkin. Asl nusxa tasdiqlangan notarial idoraga murojaat qiling.

---

Xulosa

Işonçnoma — bir qaraşda oddiy hujjat, ammo undagi xatolar jiddiy huquqiy oqibatlarga olib kelişi mumkin. Töğri ifodalangan vakolatlar, töğri körsatilgan muddat va notarial tasdiqlaş ham işonç beruvçi, ham işonç oluvçining manfaatlarini himoya qiladi.

> Eslatma: Uşbu maqola umumiy maʼlumot xaracteriga ega bölib, individual notarial konsultatsiyaning örnini bosa olmaydi. Har bir vaziyatning öziga xos xususiyatlari bölib, ularni alohida körib çiqiş zarur.

Toşkentda işonçnoma rasmiylaştiriş kerak bölsa — Yunusobod tumanidagi notarial idorama murojaat qiling. Men sizga eng maqbul işonçnoma turini tanlab olişga, vakolatlarni töğri ifodalaşga yordam beraman va hujjatni Özbekiston Respublikasi qonunçiligining barça talablariga muvofiq tasdiqlayman.