Merosni amalda qabul qiliş: notarius orqali huquqingizni qanday tasdiqlaş mumkin

Merosni amalda qabul qiliş nima

Merosni amalda qabul qiliş — bu merosxör belgilangan muddatda notariusga meros qabul qiliş töğrisida ariza topşirmagan, ammo öz harakatlari bilan mulkka egalik qilayotganini körsatgan holat: kommunal tölovlarni tölagan, taʼmirlaş işlari olib borgan, uyda yaşaşda davom etgan yoki yer uçastkasini işlagan. Huquqiy jihatdan bunday harakatlar merosni qabul qilişga tenglaştiriladi, biroq notarial tasdiqlarsiz siz meros huquqi töğrisida guvohnoma olmaysiz va mulkni rasman tasarruf eta olmaysiz.

Amaliyotimda köpinça şunday mijozlarni köraman: ular vafot etgan ota-onasining uyida yillar davomida yaşab, özlarini mulkdor deb hisoblaydilar — mulkni sotiş, hadya qiliş yoki garovga qöyiş zarurati tuğilgunça. Aynan öşa payt maʼlum böladiki, huquq hali rasmiylaştirilib bölinmagan.

Asosiy fikrlar:

• Amalda qabul qiliş ≠ huquqiy egalik: notarius guvohnomasiz mulk bilan bitimlar tuzib bölmaydi.
• Tasdiqlaş uçun merosga nisbatan harakatlaringizni körsatuvçi hujjatli dalillar talab etiladi.
• Notariusga murojaat qiliş muddati ötkazib yuborilgan bölsa, ayrim hollarda sudda merosni qabul qiliş faktini tan oldirişga töğri keladi.
• Aniq muddatlar, tariflar va hujjatlar röyxatini murojaat kuni notariusdan sörang, çunki stavkalar va talablar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

Qanday harakatlar amalda qabul qiliş hisoblanadi

Özbekiston qonunçiligi merosni amalda qabul qilişni tan oladi, agar merosxör quyidagi harakatlardan kamida bittasini amalga oşirgan bölsa:

Notarius orqali amalda qabul qilişni qanday tasdiqlaş mumkin

Tartib bir neça bosqiçdan iborat.

1. Meros oçilgan joy notariusiga murojaat qiling (odatda meros qoldiruvçining oxirgi yaşagan joyi böyiça). Notarius meros işi oçilmagan bölsa uni oçadi va siz taqdim etgan dalillarni baholaydi.

2. Dalillar bazasini yiğing. Notarius mavjud hujjatlarni qabul qilib, sudga murojaat qilmasdan meros huquqi töğrisida guvohnoma beriş töğrisida qaror qabul qilişi mumkin — biroq buning uçun dalillar yetarli va bahssiz bölişi şart.

3. Notarius rad etsa (dalillar yetarli emas yoki merosxörlar örtasida nizo mavjud), sudga merosni qabul qiliş faktini aniqlaş töğrisida ariza bilan murojaat qiliş talab etiladi. Sud qaroriga binoan notarius guvohnoma beradi.

Oldindan imkon qadar töliq hujjatlar töplamini tayyorlaşni tavsiya etaman — bu tartibni sezilarli darajada tezlaştiradi va rad etiş xavfini kamaytiradi.

Qanday hujjatlar olib boriş kerak

• Merosxörning pasporti
• Meros qoldiruvçining ölim guvohnomasi
• Qarindoşlikni tasdiqlovçi hujjatlar (tuğiliş guvohnomasi, nikoh guvohnomasi va h.k.)
• Meros mulkiga oid huquq belgilovçi hujjatlar (mavjud bölsa)
• Meros qoldiruvçi vafotidan keyingi davrga oid kommunal xizmatlar, soliqlar, badallar tölovi kvitansiyalari
• Taʼmirlaş şartnomалари, quriliş materiallari sotib oliş çeklari
• Meros qoldiruvçining manzilida birga yaşaş yoki röyxatdan ötganlik töğrisida maʼlumotnoma
• Yozma guvoh körsatmalari (zarur bölsa notarius ularni qanday rasmiylaştirişni tuşuntiradi)

Köp söraladigan savollar

Köp yillar ötib ham amalda qabul qilişni tasdiqlaş mumkinmi?

Ha, ammo vaqt ötgan sari dalil yiğiş qiyinlaşadi. Köp hollarda sud tartibi talab etiladi. Keçiktirmaslik yaxşiroq.

Davlat boji tölaş kerakmi?

Ha, notarial harakatlar davlat boji va notarial tarif bilan soliqqa tortiladi. Aniq miqdorlarni murojaat kuni notariusdan sörang, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

Boşqa merosxörlar qarşi bölsa nima böladi?

Nizo mavjud bölganda notarius bahssiz tartibda guvohnoma bera olmaydi. Masala sudda hal etiladi.

Amalda qabul qilingan mulkni notariusda rasmiylaştirilmasdan sotiş mumkinmi?

Yöq. Meros huquqi töğrisida guvohnoma olinmagunça va mulkçilik huquqi röyxatdan ötkazilmagunça mulk bilan biron-bir bitim tuzib bölmaydi.

Amalda qabul qiliş meros qoldiruvçining qarzlariga ham taalluqlimi?

Ha. Merosni qabul qilar ekan (şu jumladan amalda), merosxör meros qoldiruvçining qarzlarini ham öziga ötgan mulk qiymatidan oşmagan miqdorda qabul qiladi.

---

> Muhim: Uşbu maqola maʼlumot beriş maqsadida yozilgan bölib, individual notarial maslahatni almaştira olmaydi. Har bir holat öziga xos bölib, aniq harakat tartibi muayyan hujjatlar va holatlar örganilgandan söng belgilanadi.

Maslahat oliş uçun murojaat qiling

Agar siz meros mulkidan foydalanib kelayotgan bölsangiz, ammo huquqingizni hali rasmiylaştirmagan bölsangiz — bu masalani keçiktirmang. Toşkentning Yunusobod tumanidagi notarial kontoramizga murojaat qiling: biz sizning holatingizni örganamiz, zarur hujjatlar röyxatini aniqlaymiz va barça notarial harakatlarni belgilangan tartibda amalga oşiramiz.