Merosni amalda qabul qilish: notarius orqali huquqingizni qanday tasdiqlash mumkin

Merosni amalda qabul qilish nima

Merosni amalda qabul qilish — bu merosxo'r belgilangan muddatda notariusga meros qabul qilish to'g'risida ariza topshirmagan, ammo o'z harakatlari bilan mulkka egalik qilayotganini ko'rsatgan holat: kommunal to'lovlarni to'lagan, ta'mirlash ishlari olib borgan, uyda yashashda davom etgan yoki yer uchastkasini ishlagan. Huquqiy jihatdan bunday harakatlar merosni qabul qilishga tenglashtiriladi, biroq notarial tasdiqlarsiz siz meros huquqi to'g'risida guvohnoma olmaysiz va mulkni rasman tasarruf eta olmaysiz.

Amaliyotimda ko'pincha shunday mijozlarni ko'raman: ular vafot etgan ota-onasining uyida yillar davomida yashab, o'zlarini mulkdor deb hisoblaydilar — mulkni sotish, hadya qilish yoki garovga qo'yish zarurati tug'ilguncha. Aynan o'sha payt ma'lum bo'ladiki, huquq hali rasmiylashtirilib bo'linmagan.

Asosiy fikrlar:

• Amalda qabul qilish ≠ huquqiy egalik: notarius guvohnomasiz mulk bilan bitimlar tuzib bo'lmaydi.
• Tasdiqlash uchun merosga nisbatan harakatlaringizni ko'rsatuvchi hujjatli dalillar talab etiladi.
• Notariusga murojaat qilish muddati o'tkazib yuborilgan bo'lsa, ayrim hollarda sudda merosni qabul qilish faktini tan oldirishga to'g'ri keladi.
• Aniq muddatlar, tariflar va hujjatlar ro'yxatini murojaat kuni notariusdan so'rang, chunki stavkalar va talablar vaqti-vaqti bilan qayta ko'rib chiqiladi.

Qanday harakatlar amalda qabul qilish hisoblanadi

O'zbekiston qonunchiligi merosni amalda qabul qilishni tan oladi, agar merosxo'r quyidagi harakatlardan kamida bittasini amalga oshirgan bo'lsa:

Notarius orqali amalda qabul qilishni qanday tasdiqlash mumkin

Tartib bir necha bosqichdan iborat.

1. Meros ochilgan joy notariusiga murojaat qiling (odatda meros qoldiruvchining oxirgi yashagan joyi bo'yicha). Notarius meros ishi ochilmagan bo'lsa uni ochadi va siz taqdim etgan dalillarni baholaydi.

2. Dalillar bazasini yig'ing. Notarius mavjud hujjatlarni qabul qilib, sudga murojaat qilmasdan meros huquqi to'g'risida guvohnoma berish to'g'risida qaror qabul qilishi mumkin — biroq buning uchun dalillar yetarli va bahssiz bo'lishi shart.

3. Notarius rad etsa (dalillar yetarli emas yoki merosxo'rlar o'rtasida nizo mavjud), sudga merosni qabul qilish faktini aniqlash to'g'risida ariza bilan murojaat qilish talab etiladi. Sud qaroriga binoan notarius guvohnoma beradi.

Oldindan imkon qadar to'liq hujjatlar to'plamini tayyorlashni tavsiya etaman — bu tartibni sezilarli darajada tezlashtiradi va rad etish xavfini kamaytiradi.

Qanday hujjatlar olib borish kerak

• Merosxo'rning pasporti
• Meros qoldiruvchining o'lim guvohnomasi
• Qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar (tug'ilish guvohnomasi, nikoh guvohnomasi va h.k.)
• Meros mulkiga oid huquq belgilovchi hujjatlar (mavjud bo'lsa)
• Meros qoldiruvchi vafotidan keyingi davrga oid kommunal xizmatlar, soliqlar, badallar to'lovi kvitansiyalari
• Ta'mirlash shartnomалари, qurilish materiallari sotib olish cheklari
• Meros qoldiruvchining manzilida birga yashash yoki ro'yxatdan o'tganlik to'g'risida ma'lumotnoma
• Yozma guvoh ko'rsatmalari (zarur bo'lsa notarius ularni qanday rasmiylashtirishni tushuntiradi)

Ko'p so'raladigan savollar

Ko'p yillar o'tib ham amalda qabul qilishni tasdiqlash mumkinmi?

Ha, ammo vaqt o'tgan sari dalil yig'ish qiyinlashadi. Ko'p hollarda sud tartibi talab etiladi. Kechiktirmaslik yaxshiroq.

Davlat boji to'lash kerakmi?

Ha, notarial harakatlar davlat boji va notarial tarif bilan soliqqa tortiladi. Aniq miqdorlarni murojaat kuni notariusdan so'rang, chunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta ko'rib chiqiladi.

Boshqa merosxo'rlar qarshi bo'lsa nima bo'ladi?

Nizo mavjud bo'lganda notarius bahssiz tartibda guvohnoma bera olmaydi. Masala sudda hal etiladi.

Amalda qabul qilingan mulkni notariusda rasmiylashtirilmasdan sotish mumkinmi?

Yo'q. Meros huquqi to'g'risida guvohnoma olinmaguncha va mulkchilik huquqi ro'yxatdan o'tkazilmaguncha mulk bilan biron-bir bitim tuzib bo'lmaydi.

Amalda qabul qilish meros qoldiruvchining qarzlariga ham taalluqlimi?

Ha. Merosni qabul qilar ekan (shu jumladan amalda), merosxo'r meros qoldiruvchining qarzlarini ham o'ziga o'tgan mulk qiymatidan oshmagan miqdorda qabul qiladi.

---

> Muhim: Ushbu maqola ma'lumot berish maqsadida yozilgan bo'lib, individual notarial maslahatni almashtira olmaydi. Har bir holat o'ziga xos bo'lib, aniq harakat tartibi muayyan hujjatlar va holatlar o'rganilgandan so'ng belgilanadi.

Maslahat olish uchun murojaat qiling

Agar siz meros mulkidan foydalanib kelayotgan bo'lsangiz, ammo huquqingizni hali rasmiylashtirmagan bo'lsangiz — bu masalani kechiktirmang. Toshkentning Yunusobod tumanidagi notarial kontoramizga murojaat qiling: biz sizning holatingizni o'rganamiz, zarur hujjatlar ro'yxatini aniqlaymiz va barcha notarial harakatlarni belgilangan tartibda amalga oshiramiz.