Vasiyatnoma notariusda: qanday tuziş, özgartiriş va bekor qiliş

Vasiyatnoma nima va uni nima uçun notariusda tasdiqlaş kerak

Vasiyatnoma — fuqaroning ölimi munosabati bilan mulkining taqdiri töğrisida şaxsan beradigan farmoyişi. Hujjat faqat vasiyat qoldiruvçi vafot etganidan keyin kuçga kiradi, şuning uçun u hayotligida öz mulkini töliq nazorat qilib boradi. Notarial tasdiqlaş vasiyatnomaga yuridik kuç beradi va uni nizolaşdan himoya qiladi: notarius fuqaroning muomalaga layoqatliligini tekşiradi, ixtiyoriyligiga işonç hosil qiladi va hujjatni reestrga töğri kiritadi.

Asosiy jihatlar:

• Vasiyatnoma şaxsan tuziladi va notarius tomonidan tasdiqlanadi — faqat şunda u töliq yuridik kuçga ega böladi.
• Vasiyat qoldiruvçi istalgan vaqtda hujjatni sababini tuşuntirmagan holda özgartiriş yoki bekor qiliş huquqiga ega.
• Vasiyatnoma mavjudligi ayrim toifa merosxörlarning majburiy uluşga bölgan huquqini bekor qilmaydi.
• Bir nusxa vasiyat qoldiruvçida qoladi, ikkinçisi notarial arxivda saqlanadi.

---

Vasiyatnomani qanday tuziş: umumiy tartib

Vasiyatnomani notariusda rasmiylaştirişning tartibi, oldindan tayyorlangan bölsangiz, juda oddiy. Amaliyotda mijozlar köpinça mulk tarkibi haqida aniq tasavvursiz yoki pasportsiz kelişadi — bu jarayonni çözadiyu

1-qadam. Hujjatlarni tayyorlang.

Eng kamida şaxsni tasdiqlovçi hujjat (pasport) talab etiladi. Mulkka oid huquq-tasdiqlovçi hujjatlar vasiyatnoma tuziş bosqiçida majburiy emas, biroq meros obʼektlarini aniq körsatiş uçun ularni olib kelişni tavsiya etaman.

2-qadam. Irodangizni aniq ifodalang.

Kimga va qanday mulk ötişini körsating. Iboralar qançalik aniq bölsa, merosxörlar örtasida şunçalik kam nizo böladi. Asosiy merosxör vasiyatdan oldin vafot etsa yoki voz keçsa, merosni oladigan şaxs — örinbosar merosxörni tayinlaş mumkin.

3-qadam. Notariusga taşrif.

Notarius vasiyatnoma matnini tuzadi (yoki siz keltirgaq loyihani tekşiradi), uni ovoz çiqarib öqiydi, muomalaga layoqatliligingiz va ixtiyoriyligingizga işonç hosil qiladi, söngra hujjatni tasdiqlaydi va maʼlumotlarni reestrga kiritadi.

Qanday hujjatlarni olib boriş kerak

• Vasiyat qoldiruvçining pasporti
• Merosxörlar haqidagi maʼlumotlar (F.I.Sh., tuğilgan sana, mavjud bölsa — şaxsni tasdiqlovçi hujjat)
• Mulk haqidagi maʼlumotlar: köçmas mulk obʼektlarining manzillari, boşqa mulklarning tavsifi
• Mulkka oid huquq-tasdiqlovçi hujjatlar (tavsiya etiladi)

---

Jadval: vasiyatnomani rasmiylaştirişning asosiy jihatlari

---

Vasiyatnomani qanday özgartiriş mumkin

Hayot şaroitlari özgaradi: farzandlar tuğiladi, yangi mulk orttiriladi, yaqinlar bilan munosabatlar özgaradi. Qonun vasiyat qoldiruvçiga istalgan vaqtda oldingi vasiyatnomani töliq yoki qisman bekor qiluvçi yangi vasiyatnoma tuziş huquqini töğridan-töğri beradi. Eski hujjatga qöşimça kiritiş emas, balki yangisini tuzişni tavsiya etaman — bu talqin qilişda noaniqliklarni bartaraf etadi.

Muhim: sanasi keyinroq bölgan vasiyatnoma bir-biriga zid bölgan qismda oldingi vasiyatnomadan ustunlik qiladi.

---

Vasiyatnomani qanday bekor qiliş mumkin

Vasiyatnomani ikki usul bilan bekor qiliş mumkin:

• Yangi vasiyatnoma tuziş — u avvalgisini töliq yoki zid bölgan qismda avtomatik ravişda bekor qiladi.
• Notariusga bekor qiliş töğrisida farmoyiş topşiriş — yangi vasiyatnoma tuzmasdan vasiyatnomani haqiqiy kuçini yöqotadigan, notarial tartibda tasdiqlanadigan maxsus hujjat.

Amaliyotda vasiyat qoldiruvçi hozirça yangi irodasini ifodalaşga tayyor bölmasa, lekin avvalgi farmoyiş kuçini yöqotişini aniq xohlasa, ikkinçi variantni tavsiya etaman.

---

Köp söraladigan savollar

Hali mavjud bölmagan mulkni vasiyat qilib böladimi?

Ha. Vasiyatnoma vasiyat qoldiruvçi vafot etgan paytda unga tegişli bölgan istalgan mulkni — hali egalik qilmayotganlaringizni ham — qamrab olişi mumkin.

Merosxörlarga vasiyatnoma haqida xabar berişga majburman-mi?

Yöq. Vasiyatnoma siri qonun bilan himoyalanadi. Merosxörlar uning mazmuni bilan faqat meros oçilgandan keyin tanişadi.

Majburiy uluş nima va u vasiyatnomaga taʼsir qiladimi?

Ayrim toifa merosxörlar (masalan, mehnatga layoqatsiz yaqin qarindoşlar) vasiyatnoma mazmunidan qatʼi nazar, merosdagi majburiy uluşga haqlidir. Bu masalani hujjat tuzişda notarius bilan muhokama qiliş lozim.

Vasiyatnoma haqiqiy kuçini yöqotişi mumkinmi?

Ha, sud tartibida — masalan, vasiyat qoldiruvçi imzolaş paytida muomalaga layoqatsiz bölgani yoki majburlov ostida harakat qilgani isbotlansa. Notarial tasdiqlaş bu xavfni sezilarli darajada kamaytiradi.

Notariusda vasiyatnoma rasmiylaştiriş qança turadi?

Davlat boji va notarial tarif miqdori qonun hujjatlari bilan belgilanadi, biroq stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi. Aniq summalarni murojaat qilgan kunda notariusdan aniqlaştiring.

---

Xulosa

Vasiyatnoma — bu «keyinroq» deb qöyib qolinadigan mavzu emas. Öz vaqtida rasmiylaştirilgan hujjat yaqinlaringizni nizo va sud jarayonlaridan xalos qiladi. Vasiyatnomani tuziş, özgartiriş yoki bekor qiliş istalgan vaqtda mumkin — bu jarayon, qoida tariqasida, notariusga bir martalik taşrif bilan yakunlanadi.

> Eslatma: Uşbu maqola umumiy maʼlumot xaracteriga ega va şaxsiy notarial konsultatsiyaning örnini bosa olmaydi. Har bir vaziyatning hujjatlarni rasmiylaştirişga taʼsir qiluvçi öziga xos xususiyatlari mavjud.

Agar vasiyatnoma tuzmoqçi bölsangiz, unga özgartiriş kiritmoqçi yoki meros masalalari böyiça konsultatsiya olmoqçi bölsangiz — Toşkentning Yunusobod tumanidagi Alişer Botirov notarial idorasiga murojaat qiling. Savollaringizga javob beriş va hujjatlarni töğri rasmiylaştirişga yordam berişga tayyorman.