Vasiyatnoma notariusda: qanday tuzish, o'zgartirish va bekor qilish

Vasiyatnoma nima va uni nima uchun notariusda tasdiqlash kerak

Vasiyatnoma — fuqaroning o'limi munosabati bilan mulkining taqdiri to'g'risida shaxsan beradigan farmoyishi. Hujjat faqat vasiyat qoldiruvchi vafot etganidan keyin kuchga kiradi, shuning uchun u hayotligida o'z mulkini to'liq nazorat qilib boradi. Notarial tasdiqlash vasiyatnomaga yuridik kuch beradi va uni nizolashdan himoya qiladi: notarius fuqaroning muomalaga layoqatliligini tekshiradi, ixtiyoriyligiga ishonch hosil qiladi va hujjatni reestrga to'g'ri kiritadi.

Asosiy jihatlar:

• Vasiyatnoma shaxsan tuziladi va notarius tomonidan tasdiqlanadi — faqat shunda u to'liq yuridik kuchga ega bo'ladi.
• Vasiyat qoldiruvchi istalgan vaqtda hujjatni sababini tushuntirmagan holda o'zgartirish yoki bekor qilish huquqiga ega.
• Vasiyatnoma mavjudligi ayrim toifa merosxo'rlarning majburiy ulushga bo'lgan huquqini bekor qilmaydi.
• Bir nusxa vasiyat qoldiruvchida qoladi, ikkinchisi notarial arxivda saqlanadi.

---

Vasiyatnomani qanday tuzish: umumiy tartib

Vasiyatnomani notariusda rasmiylashtirishning tartibi, oldindan tayyorlangan bo'lsangiz, juda oddiy. Amaliyotda mijozlar ko'pincha mulk tarkibi haqida aniq tasavvursiz yoki pasportsiz kelishadi — bu jarayonni cho'zadiyu

1-qadam. Hujjatlarni tayyorlang.

Eng kamida shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport) talab etiladi. Mulkka oid huquq-tasdiqlovchi hujjatlar vasiyatnoma tuzish bosqichida majburiy emas, biroq meros ob'ektlarini aniq ko'rsatish uchun ularni olib kelishni tavsiya etaman.

2-qadam. Irodangizni aniq ifodalang.

Kimga va qanday mulk o'tishini ko'rsating. Iboralar qanchalik aniq bo'lsa, merosxo'rlar o'rtasida shunchalik kam nizo bo'ladi. Asosiy merosxo'r vasiyatdan oldin vafot etsa yoki voz kechsa, merosni oladigan shaxs — o'rinbosar merosxo'rni tayinlash mumkin.

3-qadam. Notariusga tashrif.

Notarius vasiyatnoma matnini tuzadi (yoki siz keltirgaq loyihani tekshiradi), uni ovoz chiqarib o'qiydi, muomalaga layoqatliligingiz va ixtiyoriyligingizga ishonch hosil qiladi, so'ngra hujjatni tasdiqlaydi va ma'lumotlarni reestrga kiritadi.

Qanday hujjatlarni olib borish kerak

• Vasiyat qoldiruvchining pasporti
• Merosxo'rlar haqidagi ma'lumotlar (F.I.Sh., tug'ilgan sana, mavjud bo'lsa — shaxsni tasdiqlovchi hujjat)
• Mulk haqidagi ma'lumotlar: ko'chmas mulk ob'ektlarining manzillari, boshqa mulklarning tavsifi
• Mulkka oid huquq-tasdiqlovchi hujjatlar (tavsiya etiladi)

---

Jadval: vasiyatnomani rasmiylashtirishning asosiy jihatlari

---

Vasiyatnomani qanday o'zgartirish mumkin

Hayot sharoitlari o'zgaradi: farzandlar tug'iladi, yangi mulk orttiriladi, yaqinlar bilan munosabatlar o'zgaradi. Qonun vasiyat qoldiruvchiga istalgan vaqtda oldingi vasiyatnomani to'liq yoki qisman bekor qiluvchi yangi vasiyatnoma tuzish huquqini to'g'ridan-to'g'ri beradi. Eski hujjatga qo'shimcha kiritish emas, balki yangisini tuzishni tavsiya etaman — bu talqin qilishda noaniqliklarni bartaraf etadi.

Muhim: sanasi keyinroq bo'lgan vasiyatnoma bir-biriga zid bo'lgan qismda oldingi vasiyatnomadan ustunlik qiladi.

---

Vasiyatnomani qanday bekor qilish mumkin

Vasiyatnomani ikki usul bilan bekor qilish mumkin:

• Yangi vasiyatnoma tuzish — u avvalgisini to'liq yoki zid bo'lgan qismda avtomatik ravishda bekor qiladi.
• Notariusga bekor qilish to'g'risida farmoyish topshirish — yangi vasiyatnoma tuzmasdan vasiyatnomani haqiqiy kuchini yo'qotadigan, notarial tartibda tasdiqlanadigan maxsus hujjat.

Amaliyotda vasiyat qoldiruvchi hozircha yangi irodasini ifodalashga tayyor bo'lmasa, lekin avvalgi farmoyish kuchini yo'qotishini aniq xohlasa, ikkinchi variantni tavsiya etaman.

---

Ko'p so'raladigan savollar

Hali mavjud bo'lmagan mulkni vasiyat qilib bo'ladimi?

Ha. Vasiyatnoma vasiyat qoldiruvchi vafot etgan paytda unga tegishli bo'lgan istalgan mulkni — hali egalik qilmayotganlaringizni ham — qamrab olishi mumkin.

Merosxo'rlarga vasiyatnoma haqida xabar berishga majburman-mi?

Yo'q. Vasiyatnoma siri qonun bilan himoyalanadi. Merosxo'rlar uning mazmuni bilan faqat meros ochilgandan keyin tanishadi.

Majburiy ulush nima va u vasiyatnomaga ta'sir qiladimi?

Ayrim toifa merosxo'rlar (masalan, mehnatga layoqatsiz yaqin qarindoshlar) vasiyatnoma mazmunidan qat'i nazar, merosdagi majburiy ulushga haqlidir. Bu masalani hujjat tuzishda notarius bilan muhokama qilish lozim.

Vasiyatnoma haqiqiy kuchini yo'qotishi mumkinmi?

Ha, sud tartibida — masalan, vasiyat qoldiruvchi imzolash paytida muomalaga layoqatsiz bo'lgani yoki majburlov ostida harakat qilgani isbotlansa. Notarial tasdiqlash bu xavfni sezilarli darajada kamaytiradi.

Notariusda vasiyatnoma rasmiylashtirish qancha turadi?

Davlat boji va notarial tarif miqdori qonun hujjatlari bilan belgilanadi, biroq stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta ko'rib chiqiladi. Aniq summalarni murojaat qilgan kunda notariusdan aniqlashtiring.

---

Xulosa

Vasiyatnoma — bu «keyinroq» deb qo'yib qolinadigan mavzu emas. O'z vaqtida rasmiylashtirilgan hujjat yaqinlaringizni nizo va sud jarayonlaridan xalos qiladi. Vasiyatnomani tuzish, o'zgartirish yoki bekor qilish istalgan vaqtda mumkin — bu jarayon, qoida tariqasida, notariusga bir martalik tashrif bilan yakunlanadi.

> Eslatma: Ushbu maqola umumiy ma'lumot xaracteriga ega va shaxsiy notarial konsultatsiyaning o'rnini bosa olmaydi. Har bir vaziyatning hujjatlarni rasmiylashtirishga ta'sir qiluvchi o'ziga xos xususiyatlari mavjud.

Agar vasiyatnoma tuzmoqchi bo'lsangiz, unga o'zgartirish kiritmoqchi yoki meros masalalari bo'yicha konsultatsiya olmoqchi bo'lsangiz — Toshkentning Yunusobod tumanidagi Alisher Botirov notarial idorasiga murojaat qiling. Savollaringizga javob berish va hujjatlarni to'g'ri rasmiylashtirishga yordam berishga tayyorman.