Jarimaga shikoyat muddati o‘tib ketdi: qanday tiklash mumkin

2026-yil oktyabr holatiga jarima to‘g‘risidagi qaror ustidan shikoyat qilish muddati — qaror nusxasi olingan kundan e’tiboran 10 kun (MJtK 316-moddasi). Muddat uzrli sabab bilan o‘tkazib yuborilgan bo‘lsa, uni shikoyatni ko‘rib chiquvchi organ yoki sud tiklashi mumkin (o‘sha modda). Buning uchun shikoyat bilan birga muddatni tiklash to‘g‘risida alohida iltimosnoma beriladi: unda qaror nusxasi qachon va qanday olingani, nima sababdan kechikilgani ko‘rsatiladi va tasdiqlovchi hujjatlar — tibbiy ma’lumotnoma, chiptalar, SMS va my.gov.uz sanalari ko‘rinadigan skrinshotlar ilova qilinadi. Qonun uzrli sabablar ro‘yxatini bermaydi, qarorni organ yoki sud qabul qiladi. Sud qarori ustidan muddat boshqacha — 10 sutka (324³-modda); uni qarorni chiqargan sud tiklaydi, rad etilsa, xususiy shikoyat berish mumkin. Sabab va hujjatlarsiz muddat tiklanish imkoniyati past.

Qisqacha

• 10 kun qaror nusxasi olingan kundan hisoblanadi — huquqbuzarlik sanasidan ham, qaror chiqarilgan sanadan ham emas.
• Kim tiklaydi: shikoyatni ko‘rib chiquvchi (316-modda); sud qarori bo‘yicha — uni chiqargan sud alohida ajrim bilan (324³-modda).
• Uzrli sabablar qonunda sanab o‘tilmagan. Amalda bular — nusxaning kech olinishi, kasallik, chet elda bo‘lish, og‘ir bemor oila a’zosini parvarish qilish, yaqin kishining vafoti, my.gov.uz orqali murojaatga javobning kech kelishi.
• Kameralar: qonunga ko‘ra nusxa buyurtma xat bilan yuboriladi (309¹-moddaning 3-qismi), amalda 2026-yil 1-martdan 6079 raqamidan SMS keladi. Muddatni ma’lum bo‘lgan eng erta sanadan hisoblang.
• Ijro: muddati o‘tkazib berilgan shikoyat ijroni avtomatik to‘xtatmaydi (318-modda); bir oygacha kechiktirishni so‘rash mumkin (328-modda).
• Chegirma: topshirilgan kundan 15 kun ichida 50 foiz, 30 kun ichida 70 foiz to‘lash mumkin (332¹-modda). Shikoyatga kechikkan bo‘lsangiz, to‘lash foydaliroq emasmi — tekshiring: shikoyat qilinsa, chegirma berilmaydi.

10 kun qaysi kundan hisoblanadi

316-modda muddatni qaror nusxasini olish bilan bog‘laydi: «qarorning nusxasi olingan kundan e’tiboran o‘n kun ichida». Nusxa 3 kun ichida tilxat bilan topshiriladi yoki yuboriladi va bu haqda ishda belgi qo‘yiladi (311-moddaning 2–3-qismlari). Qarorning o‘zi chiqarilgan paytdan kuchga kiradi (311-moddaning 1-qismi), ammo muddatida berilgan shikoyat uning ijrosini to‘xtatib turadi.

MJtKda muddatlarni hisoblash qoidalari yo‘q: oxirgi kun dam olish kunidan ko‘chirilishi yoki pochta orqali yuborilganda qaysi sana topshirish sanasi hisoblanishi aytilmagan. Shuning uchun xavfsiz hisoblash quyidagicha:

• 1-kun — nusxa olingan kunning ertasi;
• 10-kalendar kunidan kechiktirmay topshirish;
• dam olish kunidan ko‘chirishga umid qilmaslik;
• xatni 10-kungacha yetib boradigan qilib yuborish.

Kamera jarimalari: buyurtma xat o‘rniga SMS

Qonunga ko‘ra kamera ma’lumotlari asosida chiqarilgan qarorning nusxasi qayd etish materiallari bilan birga 3 kun ichida buyurtma pochta jo‘natmasi tarzida yuboriladi (309¹-moddaning 3-qismi); xuddi shu narsa VMQ-975 bilan tasdiqlangan Nizomda ham takrorlangan (37-band). Amalda 2026-yil 1-martdan IIV va «O‘zbekiston pochtasi»ning OAVda keltirilgan xabarlariga ko‘ra qog‘oz xatlar yuborilmaydi: haydovchi 6079 raqamidan SMS oladi, qaror ko‘chirmasi va materiallarni esa my.gov.uz, MyGov ilovasi hamda Safe Road, Road24, Hamroh yoki Majburiy ijro byurosi ilovalarida ko‘radi. SMS kelmasa, telefon raqamini my.gov.uz da ro‘yxatdan o‘tkazish kerak.

Pochta orqali yetkazishni bekor qilgan hujjat ochiq manbalarda nomlanmagan, 309¹-moddaning 3-qismi esa 2026-yil oktyabr holatiga o‘zgartirilmagan. Nimani «nusxani olish» deb hisoblash kerak — SMS sanasini, my.gov.uz da birinchi ochilgan sanani yoki hech birini — qonun hal qilmaydi. Amaliy yondashuv:

• SMS skrinshoti va qarorning my.gov.uz da birinchi ochilganini sana va vaqt bilan saqlab qo‘yish;
• 10 kunni shu sanalarning eng ertasidan hisoblash;
• 10 kundan ko‘p o‘tgan bo‘lsa, shikoyatni muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma bilan birga berish va nusxa 309¹-moddaning 3-qismiga ko‘ra buyurtma xat bilan yuborilmaganini ko‘rsatish.

Qarorning o‘zidagi sanalarni alohida tekshiring: kameralar qayd etgan huquqbuzarliklar bo‘yicha jazo huquqbuzarlik sodir etilgan kundan e’tiboran bir oydan kechiktirmay qo‘llanilishi mumkin (36-moddaning 3-qismi, 2026-yil 5-fevraldan). Qaror kechroq chiqarilgan bo‘lsa, bu ishni tugatish uchun mustaqil asos (271-moddaning 7-bandi) — batafsil «Kamera jarimasi bir oydan keyin keldi» maqolasida.

Qaysi sabablar uzrli deb topiladi

MJtK ham, Oliy sud Plenumining 35-son qarori ham uzrli sabablarni sanab o‘tmaydi. Quyida amaliyotdagi tipik sabablar va ularni nima bilan tasdiqlash mumkinligi keltirilgan. Bu qonun emas, amaliyot: yakuniy qarorni organ yoki sud qabul qiladi.

Qonun sog‘liq haqidagi ma’lumotlarni maxsus shaxsga doir ma’lumotlar qatoriga kiritadi («Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonun, 25-modda), shuning uchun tibbiy ko‘chirmani faqat iltimosnomaga va faqat kerakli hajmda ilova qiling.

Sabab bo‘lmasa yoki uni tasdiqlashning imkoni bo‘lmasa, imkoniyat past: muddatni tiklash — organning huquqi va faqat uzrli sabab bo‘lganda (316-modda).

Muddatni kim tiklaydi

Muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnomani qanday tuzish kerak

Iltimosnoma shikoyat bilan birga, alohida hujjat sifatida beriladi va shikoyat qaratilgan organ yoki sudga yo‘llanadi (sud qarori bo‘yicha — uni chiqargan sudga). Qisqa skelet:

• Adresat — shikoyatni ko‘rib chiquvchi.
• Arizachi: F.I.Sh., manzil, telefon.
• Sarlavha: «Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ish yuzasidan chiqarilgan qaror ustidan shikoyat berishning o‘tkazib yuborilgan muddatini tiklash to‘g‘risida iltimosnoma».
• Qaror: kim chiqargan, sanasi, raqami, MJtK moddasi va qismi.
• Nusxa qachon va qanday olingani.
• Qaysi muddat o‘tkazib yuborilgani — 316-modda bo‘yicha 10 kun yoki 324³-modda bo‘yicha 10 sutka — va qanday sabab bilan.
• Kameralar bo‘yicha — nusxa 309¹-moddaning 3-qismiga ko‘ra buyurtma xat bilan yuborilmagani va qaror haqida SMS yoki my.gov.uz orqali ma’lum bo‘lgani.
• Sababni nima tasdiqlaydi — hujjatlar ro‘yxati.
• Shikoyat iltimosnoma bilan bir vaqtda berilayotgani haqida ko‘rsatma.
• So‘rov: o‘tkazib yuborilgan muddatni tiklash va shikoyatni ko‘rib chiqish uchun qabul qilish.
• Ilovalar, sana, arizachining imzosi.

Shikoyatning o‘zi qanday tuziladi va unga nima ilova qilinadi — «Jarimaga shikoyat: ariza namunasi va hujjatlar» maqolasida.

Muddat masalasi hal bo‘lguncha jarima bilan nima bo‘ladi

Belgilangan muddatda berilgan shikoyat qarorning ijrosini shikoyat ko‘rib chiqilgunga qadar to‘xtatib turadi (318-moddaning 1-qismi). Muddati o‘tkazib berilgan shikoyat bu moddaning so‘zma-so‘z matniga ko‘ra ijroni to‘xtatmaydi, hatto unga muddatni tiklash to‘g‘risida iltimosnoma ilova qilingan bo‘lsa ham. Nima qilish mumkin:

• kechiktirishni so‘rash. Qarorni chiqargan organ, agar uni darhol ijro etishning imkoni bo‘lmasa, ijroni bir oygacha muddatga kechiktirishga haqli (328-modda). Asos tor: hozir nega ijro etib bo‘lmasligini tushuntirish kerak;
• organni shikoyat berilgani haqida xabardor qilish — qabul qilinganlik belgisi qo‘yilgan shikoyat nusxasi yoki yuborilganini tasdiqlovchi hujjat bilan. Qonun bunday hujjatni talab qilmaydi; bu jarima shikoyat ko‘rib chiqilgunga qadar majburiy undirishga o‘tib ketmasligi uchun amaliy qadam;
• to‘lash muddatlarini yodda tutish: umumiy qoidaga ko‘ra jarima qaror topshirilgan kundan 30 kun ichida, YHQ buzilganligi uchun jarima esa qaror chiqarilgan kundan 60 kun ichida to‘lanadi (332-modda). Shikoyat rad etilsa, xabarnoma olingandan keyin 15 kun ichida, YHQ bo‘yicha — 30 kun ichida to‘lash kerak;
• jarima allaqachon to‘langan bo‘lsa, qaror bekor qilinib, ish tugatilsa, pul qaytariladi (324-modda).

Chegirma: to‘lash foydaliroq emasmi — tekshiring

332¹-moddaga ko‘ra jarimaning 50 foizini qaror topshirilgan kundan 15 kun ichida, 70 foizini 30 kun ichida to‘lash mumkin, qolgan qismi kechiriladi. Qaror ustidan shikoyat qilingan bo‘lsa, chegirma qo‘llanilmaydi (2-qism), my.gov.uz orqali elektron murojaat ko‘rib chiqilayotgan vaqtda esa chegirma muddati to‘xtamaydi (VMQ-382, 9-band).

Shikoyatga kechikkan kishi uchun hisob oddiy. Topshirilgan kundan 11–15 kun o‘tgan bo‘lsa, 50 foizini to‘lash hali mumkin; 16-kundan 30-kungacha — 70 foizini. 1 BHMlik jarimada (BHM 440 000 so‘m bo‘lganda 440 000 so‘m) bu 220 000 yoki 308 000 so‘m. Kechikish sababi kuchsiz, jarima esa kichik bo‘lsa, chegirma bilan to‘lash iltimosnomali shikoyatdan iqtisodiy jihatdan foydaliroq. Batafsil hisob — «50 foiz chegirma yoki jarimaga shikoyat» maqolasida.

Alohida holatlar

• my.gov.uz 10 kun o‘tgandan keyin javob berdi. Elektron murojaat 5 kun, qo‘shimcha o‘rganish kerak bo‘lsa — 10 kun ichida ko‘riladi (VMQ-382, 12-band), xuddi shu mazmun bilan esa qayta qabul qilinmaydi (13-band). Rad javobidan keyin sudga murojaat qilish uchun muddat tiklanadimi — qonun hal qilmaydi. VMQ-382 dagi javob muddatlariga havola qilingan iltimosnoma qoladi. Oqibatlari jiddiy bo‘lsa — ballar, katta summa, haydovchilik huquqidan mahrum bo‘lish xavfi — darhol sudga murojaat qilish oqilona.
• Yuqori turuvchi organ rad etdi. Shundan keyin sudga murojaat qilish mumkinmi va 10 kunni qaysi kundan hisoblash kerak — MJtK to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytmaydi. Amaliy yo‘l — sudga shikoyatni muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma bilan birga berish.
• Virtual qabulxonaga yoki Murojaatlar to‘g‘risidagi qonun tartibida yozgansiz. Bu qonun ma’muriy huquqbuzarlik ishlari bo‘yicha shikoyatlarga tatbiq etilmaydi (1-moddaning 3-qismi), MJtK bo‘yicha muddat esa bunday murojaat paytida o‘tishda davom etadi. Bu uzrli sabab hisoblanadimi — qonun aytmaydi.

Tipik xatolar

• 10 kundan keyin shikoyatni iltimosnomasiz va sababini tushuntirmasdan berish.
• Sabab haqida yozib, birorta ham hujjat ilova qilmaslik.
• Kamera jarimasi bo‘yicha amalda kelmaydigan buyurtma xatni kutish va SMS sanasini saqlab qo‘ymaslik.
• Xatni oxirgi kuni yuborib, pochta muhri sanasiga umid qilish.
• Kechikkan shikoyat undirishni o‘zi to‘xtatadi deb hisoblash.
• Nima foydaliroq ekanini tekshirmaslik: iltimosnomali shikoyatmi yoki chegirma bilan to‘lashmi.

Hujjatlar paketini qanday tayyorlash

Jarima-navigator — Brix xizmati (ijrochi — «BAHA AI» MChJ): u qarorni tekshiradi — muddat, modda, sanalar va asoslar — va paket tayyorlaydi: qonundagi asoslar bo‘yicha shikoyat, muddat o‘tkazib yuborilgan bo‘lsa — uni tiklash iltimosnomasi, organga shikoyat berilganligi haqida xabarnoma va my.gov.uz uchun matn. Avval — muddat va foydani tekshirish: chegirma bilan to‘lash (MJtK 332¹-moddasi) foydaliroq bo‘lsa, xizmat buni to‘lovdan oldin aytadi. Shikoyatni o‘zingiz imzolaysiz va topshirasiz; ish bo‘yicha sizning nomingizdan faqat advokat ishtirok eta oladi (MJtK 294, 297-moddalari). Boshlash — xizmat sahifasida yoki Telegramda: @jarimastopbot. Pactum xizmat haqida ma’lumot beradi; savollar — +998 99 050 50 70.

Ko‘p beriladigan savollar

10 kundan keyin jarimaga shikoyat qilish mumkinmi?

Ha, muddatni tiklash to‘g‘risidagi iltimosnoma bilan birga. Sabab uzrli bo‘lsa, muddatni shikoyatni ko‘rib chiquvchi organ yoki sud tiklashi mumkin (MJtK 316-moddasi). Sabab va hujjatlarsiz imkoniyat past.

Qaysi sabablar uzrli hisoblanadi?

Qonun ularni sanab o‘tmaydi. Amalda bular — qaror nusxasining kech olinishi, kasallik, chet elga chiqish, og‘ir bemor qarindoshni parvarish qilish, yaqin kishining vafoti, my.gov.uz javobining kech kelishi. Har bir sababni hujjat bilan tasdiqlash kerak.

Jarima SMS orqali kelgan bo‘lsa, muddat qaysi kundan hisoblanadi?

Qonun buni hal qilmaydi: 309¹-moddaning 3-qismi buyurtma xatni talab qiladi, amalda esa 6079 raqamidan SMS keladi. Eng erta sanadan — SMS yoki my.gov.uz da birinchi ochilgan sanadan hisoblash xavfsiz; undan 10 kundan ko‘p o‘tgan bo‘lsa, muddatni tiklash to‘g‘risida iltimosnoma bering.

Sud qarori bo‘yicha apellyatsiya muddatini kim tiklaydi?

Qarorni chiqargan sud — alohida ajrim bilan. Rad etilsa, xususiy shikoyat berish mumkin (MJtK 324³-moddasi).

Muddati o‘tkazib berilgan shikoyat ko‘rilayotganda undirish to‘xtatiladimi?

Avtomatik ravishda — yo‘q: 318-modda faqat muddatida berilgan shikoyatda ijroni to‘xtatadi. Qarorni chiqargan organdan ijroni bir oygacha kechiktirishni so‘rash mumkin (328-modda).

Kechikib shikoyat qilsam, 50 foiz chegirma saqlanib qoladimi?

Yo‘q. Qaror ustidan shikoyat qilingan bo‘lsa, chegirma qo‘llanilmaydi (332¹-moddaning 2-qismi). Topshirilgan kundan 15 kundan ko‘p o‘tmagan bo‘lsa, solishtirib ko‘ring: yarmini to‘lash foydaliroq bo‘lishi mumkin.

Manbalar

• O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksi: 36, 271, 309¹, 309³, 311, 316, 318, 324, 324³, 324¹²–324¹⁴, 324²⁶, 324⁴³, 328, 332, 332¹-moddalar
• VMQ-975 (2018-yil 1-dekabr), 37-band
• VMQ-382 (2024-yil 3-iyul), 9, 12, 13-bandlar
• «Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida»gi Qonun, 1-modda
• «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonun, 25-modda
• my.gov.uz, 1054-son xizmat: YHQ buzilganligi uchun jarimaga shikoyat