Merosdan voz keçiş: qanday rasmiylaştiriladi va oqibatlari nima?

Merosdan voz keçiş mumkinmi — va nima uçun buni qiladilar?

Ha, har bir merosxör öziga tegişli meros uluşidan voz keçiş huquqiga ega. Amaliyotimda bunday qaror oqilona bölgan holatlarni tez-tez köraman: meros qoldiruvçi katta qarzlar qoldirgan, mol-mulk garov ostida yoki merosxör öz uluşini oila aʼzosidan biriga ötkazişni xohlaydi. Voz keçiş — notarius orqali rasmiylaştirilgan va qaytarib bölmaydigan huquqiy harakat bölgani uçun unga masʼuliyat bilan yondaşiş zarur.

Asosiy jihatlar:

• Merosdan voz keçiş faqat notarius orqali rasmiylaştiriladi — oğzaki bayonot yoki befarqlik huquqiy kuçga ega emas.
• Voz keçiş yönaltirilgan (muayyan merosxör foydasiga) yoki şartsiz (oluvçi körsatilmagan holda) bölişi mumkin.
• Ariza topşirilgandan söng, qoida tariqasida, voz keçişni qaytarib oliş mumkin emas.
• Merosning bir qismini qabul qilib, boşqa qismidan voz keçib bölmaydi — meros töliq qabul qilinadi yoki töliq rad etiladi.

---

Voz keçiş turlari va kim foydasiga mumkin

Özbekiston qonunçiligida ikkita asosiy variant farqlanadi:

Şartsiz voz keçiş — merosxör yangi oluvçini körsatmagan holda uluşdan voz keçadi. Bunday holda uluş qonun böyiça bir xil navbatdagi boşqa merosxörlar örtasida taqsimlanadi yoki vasiyatga muvofiq ötadi.

Yönaltirilgan voz keçiş — merosxör merosxörlar (qonun böyiça yoki vasiyat böyiça) içidan aniq bir şaxs foydasiga voz keçişini bildiradi. Muhim: merosxör bölmagan şaxslar foydasiga, şuningdek vasiyat bilan merosdan mahrum etilgan şaxslar foydasiga voz keçib bölmaydi.

---

Notariusda rasmiylaştirişning tartibi

Hujjatlarni oldindan tayyorlab, merosni qabul qiliş muddati tugaşidan avval notarial idoraga murojaat etişni tavsiya qilaman. Umumiy tartib quyidagiça:

• Şaxsan murojaat qiliş. Voz keçiş arizasi merosxör tomonidan şaxsan topşiriladi. Agar merosxör şaxsan kelolmasa, uning arizadagi imzosi alohida notarial tasdiqlangan bölişi kerak.
• Ariza tuziş va imzolaş. Notarius oqibatlarni tuşuntiradi, söngra merosxör voz keçiş arizasini imzolaydi.
• Röyxatga oliş. Ariza meros işida röyxatga olinadi. Şu paytdan boşlab voz keçiş amalga oşirilgan hisoblanadi.

Notarial harakat uçun notarial tarif undiriladi. Aniq tariflarni notariusda murojaat kunida aniqlab oling, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

Qanday hujjatlar olib boriş kerak

• Pasport (şaxsni tasdiqlovçi hujjat)
• Meros qoldiruvçining ölim guvohnomasi (agar u notariusga hali topşirilmagan bölsa)
• Qarindoşlikni yoki meros oliş asosini tasdiqlovçi hujjatlar (tuğiliş guvohnomasi, nikoh guvohnomasi, vasiyatnoma)
• Yönaltirilgan voz keçişda — voz keçiş kimsaning foydasiga rasmiylaştirilayotgan merosxör haqida maʼlumot

---

Voz keçişning huquqiy oqibatlari

Merosdan voz keçiş — yakuniy qaror. Rasmiylaştirilgandan söng merosxör meros tarkibidagi barça mol-mulkka bölgan huquqini yöqotadi, jumladan ariza topşirilgan paytda u bilmagan aktivlarni ham. Ayni paytda u uşbu uluş doirasida meros qoldiruvçining qarzlari böyiça javobgarlikdan ozod böladi.

Agar merosxör merosni amalda qabul qilib bölgan bölsa (kvartirada yaşay boşlagan, marhumning qarzlarini tölagan), undan voz keçiş ança murakkab — bunday masala sud tartibida hal qilinadi va alohida konsultatsiya talab etadi.

Voyaga yetmagan va muomalaga layoqatsiz merosxörlar merosdan faqat vasiylik va homiylik organlarining ruxsati bilan voz keçe oladi.

---

Köp söraladigan savollar

Voz keçiş arizasi topşirilgandan söng fikrni özgartiriş mumkinmi?

Amalda yöq. Qonun voz keçiş arizasini erkin qaytarib olişni nazarda tutmaydi. Istisnoli hollarda voz keçişni haqiqiy emas deb topiş faqat sud orqali mumkin — masalan, ariza bosim ostida yoki yanglişiş holatida imzolanganligini isbotlaş mumkin bölsa.

Heç narsa qilmasdan merosni qabul qilmaslik nima böladi?

Befarqlik rasmiy voz keçişga teng emas. Agar merosxör belgilangan muddat içida merosni qabul qiliş böyiça heç qanday harakat qilmasa, u merosni qabul qilmagan hisoblanadi. Biroq amaliy qabul qiliş (meros uyida yaşaş, xarajatlarni tölaş) sud tomonidan merosni qabul qiliş sifatida baholanişi mumkin.

Faqat qarzlardan voz keçib, mol-mulkni olib qoliş mumkinmi?

Yöq. Meros töliq qabul qilinadi yoki töliq rad etiladi. Kvartirani olb, meros qoldiruvçining kreditidan voz keçib bölmaydi.

Ota-onasi tirik bölsa, merosxör nevara foydasiga voz keçi olişi mumkinmi?

Bu aniq vaziyatga boğliq: nevara qonun böyiça yoki vasiyat böyiça mustaqil merosxör hisoblanadimi yoki yöq. Yönaltirilgan voz keçiş faqat merosxör maqomiga ega şaxslar foydasiga ruxsat etiladi. Bu masalani konsultatsiyada aniqlab olişni tavsiya qilaman.

Merosdan voz keçişda soliq tölaş kerakmi?

Voz keçişning özi voz keçayotgan merosxör uçun soliq oqibatlarini keltirib çiqarmaydi. Soliq majburiyatlari oxir-oqibat mol-mulkni olgan merosxörda yuzaga kelişi mumkin. Tafsilotlarni soliq maslahatçiidan aniqlab olgan maʼqul.

---

> Muhim: Uşbu maqola faqat maʼlumot beriş maqsadida tuzilgan bölib, individual notarial konsultatsiyaning örnini bosa olmaydi. Har bir meros vaziyatining öziga xos xususiyatlari bor va ular alohida körib çiqilişi zarur.

Yunusobod tumanidagi notariusga murojaat qiling

Agar merosdan voz keçişni körib çiqsangiz yoki aynan öz vaziyatingizda qaysi variant mos kelişini tuşunmoqçi bölsangiz, sizni Toşkentning Yunusobod tumanidagi notarial idoramga konsultatsiyaga taklif qilaman. Oqibatlarni tuşunişga, arizani töğri rasmiylaştiriş va manfaatlaringizni himoya qilişga yordam beraman.