Özbekistonda merosni rasmiylaştiriş: notarius oldida bosqiçma-bosqiç tartib

Özbekistonda merosni rasmiylaştiriş: notarius oldida bosqiçma-bosqiç tartib

Özbekistonda merosni qabul qiliş — vafot etgan şaxsning mulkini uning merosxörlariga notarius orqali yuridik jihatdan rasmiylaştiriş demakdir. Buni qonunda belgilangan muddatda amalga oşiriş şart: umumiy qoidaga köra, bu meros oçilgan kundan boşlab olti oyni taşkil etadi. Uşbu muddatni ötkazib yuboriş tartibni sezilarli darajada murakkablaştiradi, şuning uçun notariusga iloji boriça erta murojaat qiliş maqsadga muvofiq.

Asosiy jihatlar

• Murojaat muddati — qoida tariqasida, meros qoldiruvçi vafotidan boşlab olti oy; muddatni ötkazib yuboriş uni sud orqali tiklaş zaruriyatiga olib keladi.
• Merosni oçiş joyi — odatda vafot etganşaxsning sönggi yaşaş joyi; ariza aynan öşa yerga topşiriladi.
• Merosga kiriş ikki asosda amalga oşiriladi — vasiyatnoma böyiça va qonun böyiça (merosxörlar navbatdorligi Özbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga muvofiq belgilanadi).
• Meros huquqi töğrisidagi guvohnoma — notarius tomonidan beriladigan yakuniy hujjat bölib, uning asosida mulk qayta rasmiylaştiriladi.

---

1-bosqiç. Merosni qabul qiliş töğrisida ariza topşiriş

Birinçi va eng muhim qadam — merosni oçiş joyi böyiça notariusga şaxsan borib, merosni qabul qiliş yoki meros huquqi töğrisida guvohnoma beriş haqida ariza topşirişdir. Amaliyotda merosxörlar bu taşrifni keçiktirib, «keyinroq hal qilamiz» deb umid qilişlarini tez-tez kuzataman. Bu xato: aynan ariza topşirilgan sana merosni öz vaqtida qabul qilinganligini tasdiqlaydi.

Agar merosxör boşqa şaharda yoki çet elda bölsa, ariza boşqa notarius orqali yuborilişi yoki vakil uçun işonçnoma rasmiylaştirilişi mumkin.

---

2-bosqiç. Hujjatlarni yiğiş va topşiriş

Ariza topşirilgandan söng notarius meros işini oçadi va sizning muayyan holatingizda qanday hujjatlar kerak bölişini bildiradi. Hujjatlar töplamining tarkibi mulk turiga, merosga kiriş asosiga va merosxörlar soniga qarab farqlanadi.

Qanday hujjatlarni olib boriş kerak

• Merosxörning pasporti
• Meros qoldiruvçining ölimi töğrisidagi guvohnoma
• Qarindoşlikni tasdiqlovçi hujjat (tuğiliş, nikoh guvohnomasi va h.k.) — qonun böyiça merosga kirişda
• Vasiyatnoma (mavjud bölsa)
• Mulkka oid hujjatlar: köçmas mulkka oid huquq belgilovçi hujjatlar, avtomobilga texnik pasport, hisob raqamlari böyiça köçirmalar va h.k.
• Vafot etgan şaxsning sönggi yaşaş joyi töğrisida maʼlumotnoma

Barça hujjatlarning nusxalarini oldindan tayyorlaşni tavsiya etaman — bu işni tezlaştiradi.

---

Umumiy jadval: merosni rasmiylaştiriş bosqiçlari

---

3-bosqiç. Kutiş va guvohnomani oliş

Barça hujjatlar yiğilib tekşirilgandan söng, notarius merosxörlarni va meros massasining tarkibini belgilaydi. Qonuniy muddat tugagaç, meros huquqi töğrisidagi guvohnoma beriladi — har bir merosxörga alohida yoki kelişuv asosida umumiy şaklda.

Agar meros massasiga köçmas mulk kirsa, mulk huquqini qayta rasmiylaştiriş uçun guvohnomani köçmas mulkka bölgan huquqlarni davlat röyxatidan ötkaziş organlariga topşiriş zarur. Bu bosqiçsiz siz yuridik jihatdan töliq mulk egasi hisoblanmaysiz.

Davlat boji va notarial tariflar haqida

Notarial harakatlar uçun davlat boji va notarial tarif undiriladi. Ularning miqdori mulk turiga, qarindoşlik darajasiga va meros qiymatiga qarab belgilanadi. Aniq tariflarni murojaat qilgan kuningizda notariusdan sörang, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

---

Köp beriladigan savollar

Olti oylik muddatni ötkazib yuborsa nima böladi?

Muddatni ötkazib yuboriş meros huquqidan avtomatik ravişda mahrum bölişni anglatmaydi. Biroq uni faqat sud tartibida tiklaş mumkin — muddatni ötkazib yuborişning uzrli sabablari mavjud bölsa. Bu uzoqroq va qimmatroq jarayon, şuning uçun bunday vaziyatga yöl qöymaslik yaxşiroqdir.

Merosdan voz keçiş mumkinmi?

Ha. Merosxör merosni qabul qilişdan voz keçiş huquqiga ega — jumladan, boşqa merosxör foydasiga. Voz keçiş ham notarius oldida rasmiylaştiriladi va qoida tariqasida qaytarib bölmaydi.

Bir neça merosxör bölib, ular kelişa olmasalar nima qiliş kerak?

Notarius har bir merosxörga öz uluşiga guvohnoma beradi. Merosxörlar mulkni natura şaklida bölişni notarius oldida kelişuv bilan rasmiylaştirişi mumkin; kelişa olmasalar — nizoni sud hal qiladi.

Mulk bölmasa, faqat qarzlar bölsa ham merosga kiriş kerakmi?

Ha, agar merosni qabul qiliş töğrisida ariza topşirsangiz, meros qoldiruvçining qarzlari ham sizga ötadi — olingan mulk qiymatidan oşmaydigan miqdorda. Bunday hollarda merosni qabul qilişning maqsadga muvofiqligini ölçab köriş va kerak bölsa voz keçişni rasmiylaştiriş lozim.

Albatta vafot etganşaxsning yaşaş joyi böyiça notariusga murojaat qiliş kerakmi?

Umumiy qoidaga köra — ha, meros işi meros qoldiruvçining sönggi yaşaş joyi böyiça notarius tomonidan yuritiladi. Agar u nomaʼlum bölsa yoki Özbekiston taşqarisida bölsa, merosni oçiş joyi mulkninng joylaşuvi böyiça aniqlanadi.

---

Xulosa

*Diqqat: uşbu maqola umumiy maʼlumot xarakteriga ega bölib, individual notarial maslahatni almaştirmaydi. Har bir holat öziga xos bölib, aniq harakat tartibi sizning işingiz şaroitlariga qarab farqlanişi mumkin.*

Agar Toşkentda merosni rasmiylaştiriş zaruriyati bölsa, Yunusobod tumanidagi notarial kontoramga murojaat etişingizni taklif qilaman. Men sizning vaziyatingizni tahlil qilişga, hujjatlarni tekşirişga va barça zaruriy notarial harakatlarni belgilangan muddatlarda amalga oşirişga yordam beraman. Biz bilan qulay usulda boğlaning — aloqa maʼlumotlari saytda körsatilgan.