Jismoniy şaxslar örtasidagi qarz şartnomasi: notariusda qanday rasmiylaştiriladi

Jismoniy şaxslar örtasidagi qarz şartnomasi: notariusda qanday rasmiylaştiriladi

Agar siz biror kişiga pul qarz bersangiz yoki undan qarz olsangiz, buni yozma ravişda rasmiylaştiriş — formallik emas, balki haqiqiy himoya. Jismoniy şaxslar örtasidagi notarial tasdiqlanган qarz şartnomasi alohida isbotlaş kuçiga ega: nizо yuzaga kelganda imzolarning haqiqiyligini yoki mablağlarni topşiriş faktini isbotlaşingizga hojat qolmaydi — notarius bitimni allaqaçon tasdiqlagan va tomonlarning şaxsini tekşirgan böladi.

Asosiy jihatlar

• Tilxat ≠ qarz şartnomasi. Tilxat pulni oliş faktini tasdiqlaydi, ammo qaytariş şartlari, foizlar va javobgarlik böyiça kelişilgan şartlarni öz içiga olmaydi. Qarz şartnomasi esa tomonlar örtasidagi munosabatlarni tartibga soluvçi tölaqonli hujjatdir.
• Notarial tasdiqlaş himoyani kuçaytiradi. Notarius tomonlarning muomala layoqatini tekşiradi, bitim oqibatlarini tuşuntiradi va arxivda nusxa saqlanişini taʼminlaydi.
• Notariusning ijro yozuvi sudga murojaat qilmasdan qarzni undiriş imkonini beradi — bu majburiyatlar buzilganda vaqtni sezilarli darajada tejaydi.
• Notarial tasdiqlaş tarif va xarajatlari töğrisida murojaat kunida notariusdan aniq maʼlumot oling, çunki stavkalar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

Tilxat yoki qarz şartnomasi: nimani tanlaş kerak?

Amaliyotimda köpinça bunday holat uçraydi: tomonlar faqat tilxat bilan çeklangan, keyin esa qaytariş şartlari yoki foizlar böyiça kelişa olmayapti — çunki heç narsa yozma ravişda kelişib olinmagan. Tilxat kiçik summalar va bir-biriga töliq işongan odamlar örtasidagi qisqa muddatli qarzlar uçun örinli. Boşqa barça hollarda qarz şartnomasi tuzişni tavsiya etaman.

Qarz şartnomasi quyidagilarni belgilaş imkonini beradi:

• qarz summasi va valyutasi;
• qaytariş muddati va tartibi (bir yöla yoki bölib-bölib);
• foiz miqdori yoki qarzning foizsiz ekanligi;
• keçikiş uçun javobgarlik;
• muddatidan oldin qaytariş tartibi.

Agar qarz taʼminotni nazarda tutsa — masalan, mulk garovi — bu ham şartnomada aks ettiriladi yoki alohida notarial hujjat sifatida rasmiylaştiriladi.

Notariusda rasmiylaştiriş qanday keçadi

Qarz şartnomasini tasdiqlaş tartibi, odatda, barça hujjatlar oldindan tayyor bölsa, bir taşrif bilan yakunlanadi.

• Konsultatsiya. Tomonlar qarz şartlarini muhokama qiladi. Notarius huquqiy oqibatlarni tuşuntiradi va şartlarni töğri ifodalaşga yordam beradi.
• Şartnoma loyihasini tayyorlaş. Notarius loyihani tuzadi yoki tekşiradi, uni Özbekiston Respublikasi qonunçiligiga muvofiqlaştiradi.
• Hujjatlar va tomonlar şaxsini tekşiriş. Notarius bitim iştirokçilarining har birining şaxsi va muomala layoqatini tekşiradi.
• Imzolaş va tasdiqlaş. Tomonlar şartnomani notarius iştirokida imzolaydi, şundan söng notarius tasdiqlaş yozuvini qöyadi.
• Nusxalarni beriş. Har bir tomon öz nusxasini oladi; nusxa notarial arxivda saqlanadi.

Qiyosiy jadval: tilxat va notarial qarz şartnomasi

Qanday hujjatlarni olib keliş kerak

Oldindan quyidagilarni tayyorlaşni tavsiya etaman:

• Ikki tomonga ham: Özbekiston Respublikasi fuqarosining pasporti (yoki şaxsni tasdiqlovçi boşqa hujjat);
• agar tomonlardan biri xorijiy fuqaro bölsa: pasport va zarur hollarda notarial tasdiqlangan tarjima;
• kelişilgan qarz şartlari: summa, muddat, qaytariş tartibi, foiz miqdori (agar mavjud bölsa) — erkin şaklda bayon etiş yoki konsultatsiyada oğzaki muhokama qiliş mumkin;
• garov mavjud bölsa — garovga qöyilayotgan mulkka oid hujjatlar.

Agar tomonlardan biri turmuş qurgan bölsa, baʼzi hollarda turmuş örtoğining roziligi talab qilinişi mumkin — bu masala individual ravişda aniqlanadi.

Tez-tez söraladigan savollar (FAQ)

Qarz şartnomasini notariusda tasdiqlaş şart bölganmi?

Qonun jismoniy şaxslar örtasidagi qarz şartnomasini majburiy notarial tasdiqlaşni talab qilmaydi, biroq har qanday sezilarli summada buni qilişni qatʼiy tavsiya etaman — bu nizo yuzaga kelganda huquqlarni himoya qilişni sezilarli darajada osonlaştiradi.

Foizsiz qarz rasmiylaştirilişi mumkinmi?

Ha. Şartnomada qarz foizsiz ekanligi töğridan-töğri körsatiladi. Bunday band bölmasa, qonunçilik bilan belgilangan foizlar böyiça normalar sukut böyiça qöllanilişi mumkin.

Ijro yozuvi nima va u qaçon qöllaniladi?

Agar qarz oluvçi belgilangan muddatda qarzni qaytarmasa, qarz beruvçi notariusga ijro yozuvi uçun murojaat qilişga haqli — bu suddan ötmasdan majburiy ijroga topşiriş imkonini beradi. Uni amalga oşiriş imkoniyati şartnomaning aniq şartlari va iş holatiga boğliq.

Notariusda qarz şartnomasini tasdiqlaş qança turadi?

Tarif qarz summasiga va boşqa holatlarga boğliq. Aniq stavkalarni murojaat kunida notariusdan sörang, çunki ular vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

Ikki tomon ham bir vaqtda kelişi şart bölganmi?

Ha, notarial tasdiqlaş paytida odatda ikki tomon ham şaxsan iştirok etişi şart — notarius bitim iştirokçilarining har birining şaxsi va muomala layoqatini tekşiradi.

---

*Eslatma: uşbu maqola umumiy maʼlumot xarakteriga ega va individual notarial konsultatsiyani almaştirmaydi. Har bir vaziyatning öziga xos xususiyatlari bor, ularni alohida körib çiqiş muhim.*

Konsultatsiyaga yoziliş

Agar jismoniy şaxslar örtasidagi qarz şartnomasini rasmiylaştirişni rejalaştirmoqçi bölsangiz, Toşkentning Yunusobod tumanidagi notarial idoramga murojaat qiling. Men şartnomani töğri tuzişga, barça şartlarni tuşuntirişga va bitimni Özbekiston Respublikasi qonunçiligiga muvofiq tasdiqlaşga yordam beraman. Biz bilan qulay usulda boğlaning — aloqa maʼlumotlari saytda körsatilgan.