E-kontrakt 2026: tashqi savdo shartnomasini qanday ro‘yxatdan o‘tkazish — bosqichma-bosqich

E-kontrakt (portalda — E-Contract, eski hujjatlarda — tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimi, TSOYaEAT) — Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qo‘mitasining tashqi savdo axborot tizimi: O‘zbekiston rezidenti bo‘lgan importyor yoki eksportyor operatsiyalar boshlanguniga qadar kontrakt yoki invoys maʼlumotlarini elektron raqamli imzo (ERI) bilan contract.customs.uz portalida kiritadi, davlat bojisiz. Yuborilgandan so‘ng tizim kontraktga identifikatsiya raqami beradi va faqat shu raqam bilan bank oldindan to‘lovni o‘tkazadi, bojxona esa deklaratsiyani rasmiylashtiradi. Quyidagi tartib 2026-yil oktyabr holatiga, Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-yanvardagi 40-son qarori va 2026-yil 27-avgustdagi PF-174-son Farmon hisobga olingan holda keltirilgan.

Qisqacha

• Kim kiritadi. Norezident bilan kontrakt yoki invoys tuzgan rezident yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar; o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar bundan mustasno (283-son qarorning 1-bandi).
• Qachon. Kontrakt va invoys — operatsiyalar boshlanguniga qadar (Nizomga 2-ilova), ishlar va xizmatlar dalolatnomalari — keyingi oyning 20-sanasigacha, qo‘shimcha bitimlar — kontrakt bilan bir xil tartibda.
• Qanday. contract.customs.uz ga ERI kaliti bilan kiriladi, umumiy maʼlumotlar va spetsifikatsiya to‘ldirilib, yuboriladi; raqamni tizim beradi.
• Kim solishtiradi. Bank — oldindan to‘lov va akkreditivdan oldin (Nizomning 11-bandi), bojxona — deklaratsiyani rasmiylashtirishda (14-band).
• 180 kun. Oldindan to‘langan tovar to‘lov kunidan boshlab 180 kundan kechiktirmay importga rasmiylashtiriladi (23-band); O‘RQ-573 ning 11¹-moddasi bo‘yicha jarima yana 45 kundan keyin (kichik biznes uchun — 90 kundan keyin) boshlanadi va jami 50% gacha yetadi.
• Yangilik. 2026-yil 1-sentyabrdan invoys bo‘yicha avans to‘lash mumkin (PF-174), 2027-yil 1-yanvardan norezidentning identifikatsiya kodi majburiy.

E-kontrakt nima

Tartib Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son qarori va unga 1-ilova — Tashqi savdo operatsiyalari amalga oshirilishi monitoringini olib borish va nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizom bilan belgilangan. 2026-yil 5-fevraldan qarorning 1-bandi 40-son qaror tahririda amal qiladi: maʼlumotlar ERI bilan «E-kontrakt» tizimiga kiritiladi, avvalgidek Yagona portal orqali TSOYaEATga emas. my.gov.uz portalidagi 2025-yil 15-maydagi eʼlonga ko‘ra, tizim 2025-yil 19-maydan to‘liq ish rejimida ishlaydi, «VED-Kontrakt», «Kontrakt» AAT, «EXIM» portali va my.gov.uz orqali maʼlumot kiritish to‘xtatilgan. 96-son xizmat kartochkasida muddat hamon «avtomatik tarzda» deb ko‘rsatilgan, davlat boji yo‘q. Tizim real vaqt rejimida ishlaydi (10-band).

Identifikatsiya raqami ajratish belgilarisiz 32 ta raqamdan iborat: 9 tasi — xizmat ko‘rsatuvchi bankning STIRi, 14 tasi — rezidentning STIRi va beshta nol yoki tadbirkorning JShShIRi, 2 tasi — yil, 2 tasi — kontrakt turi, 5 tasi — tartib raqami (Nizomga 1-ilova).

Maʼlumotlarni kim kiritishi shart

Norezident bilan tovar, ish va xizmatlar eksporti yoki importiga kontrakt yoki invoys tuzgan rezidentlar — yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar (Nizomning 2-bandi). Xorijiy yetkazib beruvchi tizimga o‘zi hech narsa kiritmaydi: uning maʼlumotlarini, kelib chiqish mamlakati va ishlab chiqaruvchini o‘zbek tomoni kontraktdan oladi.

Alohida holatlar:

• o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar maʼlumot kiritmaydi (qarorning 1-bandi, Nizomning 8-bandi);
• internet orqali 5 000 AQSh dollarigacha eksport pochta xizmatlari qoidalari bo‘yicha deklaratsiyasiz va tizimga kiritmasdan amalga oshiriladi (17-band);
• IT Park rezidentlari 2026-yil 7-martdan o‘z dasturlariga obuna to‘lovlarini xorijdan ommaviy oferta orqali tizimga kiritmasdan qabul qiladi (16²-band);
• xorijiy ijtimoiy tarmoqlarda reklama uchun korporativ karta bilan oyiga 5 000 dollargacha to‘lanadi, to‘lovlar haqidagi maʼlumot esa tizimga kiritiladi (16-band);
• ekspertizaga tushadigan kontraktlar (strategik, byudjet, davlat ishtirokidagi korxonalar, PQ-3550 mezonlariga mos davlat xaridlari) «Loyihalar va import kontraktlarini kompleks ekspertiza qilish markazi» DUKda ekspertizadan o‘tadi (13-band; sxema bo‘yicha — 20 kun), import kontrakti esa faqat Markaz xulosasi bilan kiritiladi (VMning 2003-yil 30-sentyabrdagi 416-son qarorining 4-bandi).

Kontraktda nima bo‘lishi kerak

Nizomning 4-bandi kontraktga minimal talablarni belgilaydi. Batafsil — tashqi savdo kontrakti haqidagi maqolada.

E-kontraktda kontraktni ro‘yxatga olish: bosqichma-bosqich

Nizom va portal interfeysi bo‘yicha (tugmalar nomlari — portalning 2026-yil oktyabr holatidagi ko‘rinishi bo‘yicha):

• ERI kaliti. Portal fayl kalitini E-IMZO moduli orqali, shuningdek BAIK USB-tokeni va ID-kartani qabul qiladi.
• Kirish: contract.customs.uz, «Yangi» bo‘limi → «Yangi shartnoma yaratish». Kontrakt turini diqqat bilan tanlang: portal kontraktni faqat u bo‘yicha hech qanday operatsiya — BYuD, dalolatnoma yoki mablag‘lar harakati bo‘lmagan taqdirda o‘chirishga imkon beradi.
• Umumiy maʼlumotlar: STIR yoki JShShIR va rekvizitlari bilan tomonlar, raqam va sana, mavzu, summa, kontrakt va to‘lov valyutasi, to‘lov va yetkazib berish shartlari (Nizomga 3-ilova), shuningdek mablag‘ jo‘natuvchi yoki oluvchi boshqa shaxs bo‘lsa — u ham.
• Spetsifikatsiya: tovar yoki xizmatlar, TIF TN kodi, miqdori, narxi. «Notarif choralar» bo‘limi tovar uchun ruxsat beruvchi hujjat kerak-kerakmasligini ko‘rsatadi; spetsifikatsiya summasi kontrakt summasidan katta bo‘lishi mumkin emas.
• Yuborish: «Jo‘natish» tugmasi; portal maʼlumotlar to‘g‘riligi uchun rezident javobgar ekanini eslatadi (283-son qaror). Ro‘yxatga olingan kontrakt identifikatsiya raqamini oladi (Nizomga 1-ilova) va «Ro‘yxatga olingan shartnomalar» bo‘limida paydo bo‘ladi.
• Raqamni bank va brokerga bering. Keyin bank mablag‘lar harakatini, bojxona — deklaratsiyalar maʼlumotlarini kiritadi (Nizomga 2- va 3-ilovalar).
• Kuzatib borish: ishlar va xizmatlar dalolatnomalari — keyingi oyning 20-sanasigacha (6-band); portal kontraktni faqat debitorlik va kreditorlik qarzi nolga teng bo‘lganda yakunlashga imkon beradi.

Bojxona qo‘mitasi qo‘llab-quvvatlash xizmati: 55-502-76-00, ichki raqamlar 78-02…78-07 va 78-09 (my.gov.uz maʼlumoti); savollar va yo‘riqnomalar — my.gov.uz dagi eʼlonda ko‘rsatilgan E-kontrakt Telegram guruhida.

Qo‘shimcha bitimlar va o‘zgartirishlar (5- va 11-bandlar)

Shartlarga o‘zgartirishlar qo‘shimcha bitim bilan rasmiylashtiriladi va tizimga kontrakt bilan bir xil tartibda kiritiladi (5-band). Shartlarni, shu jumladan tovar qismini, qo‘shimcha bitimsiz o‘zgartirish taqiqlanadi; noto‘g‘ri shakllantirilgan maʼlumotlarni tuzatishni bank va bojxona tasdiqlaydi (11-band), avval rasmiylashtirilgan deklaratsiyalar zarur bo‘lsa qayta rasmiylashtiriladi.

Portalda o‘zgartirishlar «O‘zgartirish kiritish» tugmasi bilan, asosini tanlab kiritiladi: «Qo‘shimcha kelishuv bilan» yoki «Korrektirovka sifatida». Oxirgi o‘zgartirishlar «Tasdiqlovda» turganda keyingilarini kiritib bo‘lmaydi — to‘lov va jo‘natish muddatlarini zaxira bilan rejalashtiring.

Import bo‘yicha qo‘shimcha bitim bilan hamkor mamlakati erkin savdo rejimi bo‘lgan davlatlar ro‘yxatidagi davlatdan ro‘yxatda yo‘q davlatga o‘zgarsa, maʼlumot tizimga kiritilgan sanadan boshlab o‘n ish kuni ichida to‘lanmagan qism doirasida oxirgi deklaratsiyalarga o‘zgartirish kiritish uchun bojxonaga murojaat qilish shart; mablag‘lar faqat shundan keyin o‘tkaziladi (5-band; rasmiy o‘zbekcha matnda — «o‘n ish kuni», lex.uz dagi ruscha tarjimada — «10 kun»).

Invoys asosida import va eksport (6- va 18-bandlar)

Kontraktsiz invoys asosida ishlash mumkin, agar invoys maʼlumotlari tizimga kiritilgan bo‘lsa (14 va 15-turlar): STIR yoki JShShIR ko‘rsatilgan tomonlar, sana, raqam, mavzu, summa va valyuta (Nizomga 3-ilova). 2026-yil 1-sentyabrdan PF-174 (3-bandning «a» kichik bandi va Farmonga 3-ilovaning 25-bandi) ikki cheklovni bekor qildi: invoys asosida importda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish mumkin, invoys asosida eksportda esa tushumning 50 foizi oldindan kelishini kutish shart emas. Invoyslar uchun alohida muddat yo‘q: Nizomning 23-bandi import kontraktlari haqida, O‘RQ-573 ning 11¹-moddasi esa har qanday tashqi savdo operatsiyasi bo‘yicha to‘lov sanasidan 180 kunni hisoblaydi, shuning uchun invoys bo‘yicha oldindan to‘lovni ham shu taqvim bilan yuriting.

PQ-3351 ga ilovadagi xom ashyo tovarlari (paxta linti, neft va neft mahsulotlari, tabiiy gaz, elektr energiyasi va boshqalar) invoys asosida eksport qilinmaydi (6, 18-bandlar). Muntazam yetkazib berishlar uchun kontrakt ishonchliroq: invoysda javobgarlik, muddatlar va kelib chiqish haqidagi shartlar yo‘q.

Bank va bojxona maʼlumotlardan qanday foydalanadi

• Bank tizim maʼlumotlarini kontrakt bilan oldindan to‘lov, akkreditiv, kelib tushgan avans, bank kafolati va sug‘urta polisida solishtiradi va operatsiyani faqat farqlar bo‘lmaganda bajaradi (11-band). Hisob-kitoblar, qonunchilikda boshqacha nazarda tutilmagan bo‘lsa, O‘zbekiston bankidagi hisobvaraq orqali amalga oshiriladi (16-band).
• Bojxona kontrakt va invoys maʼlumotlarini «erkin muomalaga chiqarish (import)» va «eksport» rejimlaridagi deklaratsiya bilan solishtiradi va farqlar bo‘lmaganda uni rasmiylashtiradi (14-band); chiqarilgandan keyin tizimga kod, miqdor, kelib chiqish mamlakati, qiymat va rejim tushadi.
• Soliq organlari tizimda tushum yoki tovar kelmaganini ko‘radi (35-band) va jarima qo‘llash to‘g‘risida talabnoma yuboradi (28-band).

Bank oldindan to‘lovni «o‘tkazmayotgan» bo‘lsa, kontrakt raqami borligini hamda summa, valyuta va to‘lov shartlari imzolangan matn bilan mos kelishini tekshiring.

Repatriatsiya muddatlari: 180 va 365 kun

Repatriatsiya — pul mablag‘lari yoki tovar kelib tushishi, bir turdagi qarshi talabni hisobga olish, majburiyatni boshqa majburiyat bilan almashtirish yoki sug‘urta to‘lovi («Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi Qonunning 11-moddasi). Repatriatsiya muddati norezident majburiyati yuzaga kelgan sanadan 180 kundan oshib ketsa, operatsiya kapital harakati operatsiyasi sifatida baholanadi; bu sana faqat shu baholash uchun kerak, Nizom muddatlari va jarima esa to‘lov, eksport rasmiylashtiruvi yoki dalolatnoma sanasidan hisoblanadi. Majburiyat rezidentda; batafsil — valyuta nazorati va tushum repatriatsiyasi haqidagi maqolada.

O‘RQ-573 ning 11¹-moddasi bo‘yicha jarima

Jarima to‘lov yoki eksport sanasidan 180 kun o‘tganidan keyin ko‘pi bilan 45 kunda (kichik tadbirkorlik subyektlari uchun — 90 kunda) aktivlar repatriatsiya qilinmasa to‘lanadi:

Jarima qo‘llanilmaydi: texnik xususiyatlari sababli yetkazib berish muddati 180 kundan ortiq bo‘lgan asbob-uskunalarni yetkazib berish davrida; yaroqsiz holga kelgan tovar yo‘q qilinganda yoki musodara qilinganda (vakolatli organ hujjati); Prezident va hukumat qarorlari bo‘yicha loyihalar hamda mahsulot taqsimoti to‘g‘risidagi bitimlar bo‘yicha muddatlar buzilmagan bo‘lsa; eksport bo‘yicha muddati o‘tgan qarz 36 oylik tushumning 10 foizidan oshmasa; sud qaroridan oldin qaytarilgan summaga. Fors-major muddatni uzaytiradi.

Talabnomani soliq organi yuboradi, tasdiqlovchi hujjatlar bilan javob — o‘n kun ichida (28-band). Jarima o‘n kunda ixtiyoriy to‘lansa va aktivlar 90 kun ichida repatriatsiya qilinsa, jarima mutanosib ravishda qaytariladi (11¹-modda); to‘lanmasa, soliq organi sudga murojaat qiladi (28-band).

Tizimdagi xatolar uchun javobgarlik

6-band talablariga rioya qilmaslik va tizimda kontrakt maʼlumotlarini noto‘g‘ri shakllantirish eksport-import operatsiyalarining belgilangan tartibini buzish hisoblanadi (6-band). Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 171-moddasi bo‘yicha bu mansabdor shaxslarga BHMning 8 baravaridan 12 baravarigacha (3 520 000–5 280 000 so‘m), bir yil ichida takroran — 12 baravaridan 15 baravarigacha (5 280 000–6 600 000 so‘m) jarima; BHM 2026-yil 1-sentyabrdan 440 000 so‘m (PF-115).

Kontrakt nega «o‘tmaydi»

• Raqam yo‘q — kontrakt tizimga yuborilmagan: bank to‘lamaydi, bojxona rasmiylashtirmaydi.
• Tizim maʼlumotlari imzolangan matndan farq qiladi — summa, valyuta, to‘lov shartlari, rekvizitlar (11, 14-bandlar).
• Narx yozishmada o‘zgargan, qo‘shimcha bitim yo‘q (11-band).
• 4-band bo‘limlarisiz yetkazib beruvchi shabloni — TIF TN kodi, yetkazib berish joyi, ishlab chiqaruvchi, kurs yoki tarjima yo‘q.
• Kontrakt turi noto‘g‘ri — yozuvni o‘chirib, qayta kiritish faqat kontrakt bo‘yicha operatsiyalar bo‘lmagan paytda mumkin.
• Ekspertiza xulosasi yo‘q — davlat ishtirokidagi korxona yoki davlat xaridi kontrakti uchun (13-band).
• Xom ashyo tovari invoys bilan — PQ-3351 ro‘yxatidagi tovarni kontraktsiz eksport qilib bo‘lmaydi (18-band).
• Muddati o‘tgan debitor qarzdorlik — oldindan to‘lov, akkreditiv, kafolat yoki sug‘urta polisisiz eksport faqat u bo‘lmaganda mumkin (PQ-3351 1-bandining «b» kichik bandi, «BB» va undan yuqori barqarorlik reytingiga ega kompaniyalar bundan mustasno).

2026-yilda nima o‘zgardi

Norezident kodi — import kontraktini tuzuvchi xorijiy hamkor va tovar jo‘natuvchilarga xalqaro yoki milliy standartlar asosida beriladigan yagona, takrorlanmas raqam (Nizomning 2-bandi); tizim qaysi identifikatorni qabul qilishi aniqlashtirilmagan, shuning uchun yetkazib beruvchining kodni taqdim etish majburiyatini kontraktga hozirdanoq kiritgan maʼqul. PF-174 bilan tasdiqlangan strategiyaning chora-tadbirlar dasturida 2026-yil dekabrigacha tashqi savdo operatsiyalari monitoringini takomillashtirish bo‘yicha Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi nazarda tutilgan — yirik bitim oldidan lex.uz dagi tahrirni tekshiring.

Nazorat ro‘yxati

Ko‘p beriladigan savollar

E-kontrakt nima?

Bojxona qo‘mitasining tashqi savdo operatsiyalari tizimi bo‘lib, rezidentlar unga kontraktlar, invoyslar, qo‘shimcha bitimlar va dalolatnomalarni ERI bilan kiritadi (283-son qarorning 1-bandi). Uning maʼlumotlaridan banklar to‘lovda, bojxona esa deklaratsiyani rasmiylashtirishda foydalanadi.

E-kontraktda shartnomani qanday ro‘yxatdan o‘tkazish mumkin?

contract.customs.uz ga ERI kaliti bilan kiring, «Yangi» bo‘limida kontrakt yarating, umumiy maʼlumotlar va spetsifikatsiyani to‘ldiring va «Jo‘natish» tugmasini bosing. Tizim identifikatsiya raqamini beradi — uni bank va brokerga yetkazing.

E-kontraktda ro‘yxatdan o‘tkazish qancha turadi?

Davlat boji yo‘q: my.gov.uz dagi 96-son xizmat kartochkasiga ko‘ra u avtomatik tarzda va davlat bojisiz ko‘rsatiladi. Faqat jalb qilingan yurist yoki broker xizmatlari uchun to‘lanadi.

Invoys bo‘yicha importni tizimga kiritish kerakmi?

Ha: kontraktsiz invoys 15 (import) yoki 14 (eksport) turi sifatida kiritiladi, aks holda bank va bojxona operatsiyani bajarmaydi. 2026-yil 1-sentyabrdan bunday invoys bo‘yicha avans to‘lash mumkin.

Valyuta shartnomasi bo‘yicha repatriatsiya muddati qancha?

Oldindan to‘lovli importda — to‘lov kunidan 180 kun, eksportda — tovar eksportga rasmiylashtirilgan yoki xizmatlar dalolatnomasi imzolangan kundan 180 kun (283-son qaror Nizomining 23, 24-bandlari). O‘RQ-573 ning 11¹-moddasi bo‘yicha jarima aktivlar yana 45 kun ichida, kichik biznesda 90 kun ichida qaytmasa qo‘llaniladi.

contract.customs.uz ga nega kira olmayapman?

ERI kalitining amal qilish muddatini va fayl kaliti bilan kirsangiz, E-IMZO moduli o‘rnatilganini tekshiring. Portal BAIK USB-tokeni va ID-kartani ham qabul qiladi; baribir kira olmasangiz, Bojxona qo‘mitasi qo‘llab-quvvatlash xizmatiga qo‘ng‘iroq qiling: 55-502-76-00.

Pactum qanday yordam beradi

Pactum — Toshkentdagi yuridik firma (MChJ «PACTUM-AI CA»). Biz 283-son qaror Nizomining 4-bandiga mos kontraktlar va qo‘shimcha bitimlar tayyorlaymiz, yetkazib beruvchi shablonini moslashtiramiz, E-kontrakt uchun maʼlumotlarni tayyorlab, ro‘yxatga olishda hamrohlik qilamiz, 180 va 365 kunlik muddatlar taqvimini yuritamiz va soliq organining talabnomasiga sudgacha javob berishda yordam beramiz; sudda manfaatlarni hamkor byuro advokati alohida shartnoma asosida himoya qiladi. Tovarni o‘zi olib kirmoqchi bo‘lgan xorijiy yetkazib beruvchilar uchun sho‘ba kompaniya ro‘yxatdan o‘tkazamiz — misol Xitoydan yetkazib berish haqidagi maqolada; xizmat eksportyorlariga IT xizmatlari eksporti tahlili foydali.

Mo‘ljal narxlar: tashqi savdo kontrakti — 4 000 000 so‘mdan boshlab, kontraktni tekshirish — 2 000 000 so‘mdan boshlab, kompaniyani ro‘yxatdan o‘tkazish — 1 500 000 so‘mdan boshlab, konsultatsiya — 60 daqiqa uchun 300 000 so‘m. Yakuniy narx vazifa ko‘rib chiqilgach yozma taklifda belgilanadi; davlat bojlari va uchinchi shaxslar xarajatlari alohida.

Batafsil — TIF, bojxona va valyuta nazorati sahifasida. Yozilish — onlayn, +998 99 050 50 70 telefoni, Telegram yoki info@pactum.uz orqali. Ofis: Toshkent, Afrosiyob ko‘chasi, 21.

Manbalar

• VMning 14.05.2020 dagi 283-son qarori va Tashqi savdo operatsiyalari monitoringi to‘g‘risidagi nizom
• VMning 30.01.2026 dagi 40-son qarori
• VMning 05.03.2026 dagi 93-son qarori
• Prezidentning 27.08.2026 dagi PF-174-son Farmoni
• VMning 30.09.2003 dagi 416-son qarori
• «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi Qonun (O‘RQ-573), 11, 11¹-moddalar
• Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeks, 171-modda
• Prezidentning 03.11.2017 dagi PQ-3351-son qarori
• Prezidentning 23.06.2026 dagi PF-115-son Farmoni
• my.gov.uz — 96-son xizmat
• E-Contract portali
• E-IMZO — soliq.uz
• my.gov.uz — 2025-yil 19-maydan E-kontraktga o‘tish haqida eʼlon
• E-kontrakt Telegram guruhi

Hujjatlar lex.uz dagi rasmiy o‘zbekcha matn bo‘yicha bizning bayonimizda keltirilgan; interfeys contract.customs.uz portali bo‘yicha (2026-yil oktyabr holatiga) tavsiflangan. Maʼlumotlar 2026-yil oktyabr holatiga dolzarb va individual maslahat hisoblanmaydi.