Apostil O'zbekistonda: bu nima, qanday hujjatlarga qo'yiladi va qanday olish mumkin

Apostil nima va nima uchun kerak

Apostil — 1961 yilgi Gaaga konventsiyasi joriy etgan standartlashtirilgan tasdiqlovchi shtamp. U hujjatni bergan organ mansabdor shaxsining imzosi va muhrining haqiqiyligini tasdiqlaydi hamda konventsiya ishtirokchi barcha davlatlar tomonidan avtomatik ravishda tan olinadi. Boshqacha aytganda, apostil qo'yilgan hujjatni qabul qiluvchi mamlakatning konsulxonasi yoki Tashqi ishlar vazirligida qo'shimcha tasdiqlashdan o'tkazish shart emas.

O'zbekiston Gaaga konventsiyasiga qo'shilgan, shuning uchun respublikaning vakolatli organi tomonidan qo'yilgan apostil Rossiyadan Germaniyagacha, AQShdan Janubiy Koreyagacha o'nlab davlatda amal qiladi.

Asosiy jihatlar:

• Apostil ≠ tarjima: u hujjatni tasdiqlaydi, lekin talab etilgan hollarda notarial tasdiqlangan tarjimaning o'rnini bosa olmaydi.
• Apostil faqat rasmiy hujjatlarga qo'yiladi — xususiy yozishmalar bundan mustasno.
• Agar qabul qiluvchi mamlakat Gaaga konventsiyasi ishtirokchisi bo'lmasa, konsullik legalizatsiyasi talab etiladi.
• Apostilning amal qilish muddati odatda cheklanmagan, biroq qabul qiluvchi tomon hujjatning "yangilik" talablarini o'zi belgilashi mumkin.

---

Qanday hujjatlarga apostil qo'yiladi

Amaliyotimda men quyidagi toifadagi hujjatlarga apostil so'rash holatlarini ko'proq uchrataman:

> Muhim: xususiy shartnomalar, tilxatlar va ishbilarmonlik yozishmalari apostillashga qabul qilinmaydi. Bunday hujjatlarni xorijda yuridik kuchga ega qilish uchun avval notarial tasdiqlash kerak — shundagina AV notarius imzosiga apostil qo'yadi.

---

Apostillash jarayonida notariusning roli

Notarius apostilni o'zi qo'ymaydi — bu vakolatli davlat organlarining huquqi. Biroq notarius tayyorgarlik bosqichida muhim rol o'ynaydi:

• Nusxalarni tasdiqlash. Agar hujjatning originali topshirib bo'lmasa (masalan, diplomning yagona nusxasi bo'lsa), notarius tasdiqlangan nusxa tayyorlaydi.
• Tarjimon imzosini tasdiqlash. Hujjatni xorijda foydalanish uchun tarjima qilish zarur bo'lsa, notarius tarjimon imzosini tasdiqlaydi.
• Bitimlar va ishonchnomalarni notarial tasdiqlash. Bunday hujjatlar keyin notarius imzosiga apostil qo'yilishi uchun AVga yuboriladi.
• Maslahat berish. Men mijozga qaysi organga murojaat etish kerakligini va qanday hujjatlar paketini tayyorlashni tushuntiraman — bu vaqt va asabni tejaydi.

---

O'zingiz bilan nima olishingiz kerak

Notariusga yoki vakolatli organga borishdan oldin quyidagilarni tayyorlashni tavsiya qilaman:

• [ ] Apostillashga topshiriladigan hujjat originali
• [ ] Ariza beruvchining pasporti (original + nusxa)
• [ ] Hujjat boshqa shaxs nomida berilgan bo'lsa — vakolatlaringizni tasdiqlovchi hujjat (ishonchnoma va h.k.)
• [ ] Davlat boji to'lovi kvitansiyasi (aniq tariflarni murojaat kuni notarius yoki vakolatli organdan so'rang, chunki stavkalar vaqti-vaqti bilan o'zgartiriladi)
• [ ] Zarur bo'lsa — notarial tasdiqlangan tarjima

---

FAQ: apostil bo'yicha tez-tez beriladigan savollar

S: Hujjatning oddiy fotosuratiga yoki skaneriga apostil qo'yish mumkinmi?

J: Yo'q. Apostil faqat originalga yoki notarial tasdiqlangan nusxaga qo'yiladi — oddiy fotosurat yoki skaner qabul qilinmaydi.

S: Apostillash qancha vaqt oladi?

J: Muddatlar organga va uning bandligiga bog'liq. Amaliyotda bu jarayon bir necha ish kunidan bir necha haftaga qadar davom etishi mumkin. Aniq muddatlarni to'g'ridan-to'g'ri murojaat qilgan idoradan so'rang.

S: Apostilni tarjima qilish kerakmi?

J: Apostil shtampining o'zi fransuz tilida tuziladi (Gaaga konventsiyasi standarti) va odatda tarjima talab qilmaydi. Asosiy hujjatning tarjimasi zarur bo'lishi mumkin — buni qabul qiluvchi tomondan aniqlab oling.

S: O'zbekiston apostili Rossiyada amal qiladimi?

J: Ha, Rossiya Gaaga konventsiyasi ishtirokchisi bo'lganligi sababli O'zbekiston apostili qo'shimcha legalizatsiyasiz qabul qilinadi.

S: Qabul qiluvchi mamlakat apostilni tan olmasa nima qilish kerak?

J: Agar davlat Gaaga konventsiyasi ishtirokchisi bo'lmasa, konsullik legalizatsiyasi talab etiladi. Bu holda tartib boshqacha bo'ladi — notarius yoki O'zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi bilan maslahatlashing.

---

Xulosa

Apostil — o'zbek hujjatlarini xorijda tan oldirish uchun qulay va ishonchli vosita. Asosiysi — vakolatli organni to'g'ri aniqlash, hujjatlar to'liq paketini tayyorlash va zarur bo'lsa, oldindan notariusda hujjatlarni tasdiqlash.

*Ushbu maqola umumiy ma'lumot xarakterida bo'lib, muayyan vaziyat bo'yicha individual notarial maslahatning o'rnini bosa olmaydi.*

Agar hujjatlarni apostillashga tayyorlashda yordam kerak bo'lsa — nusxalarni tasdiqlash, tarjimani tasdiqlash yoki ishonchnomani notarial tasdiqlash bo'yicha — Toshkentning Yunusobod tumanidagi notarial kontorimga murojaat qiling. Men sizga maslahat berishga va bu jarayonni ortiqcha tashvishsiz o'tkazishga tayyorman.