Tizimdan ham, bankdan ham o‘tadigan tashqi savdo shartnomasi, repatriatsiya muddatlariga rioya qilish hamda bojxona qiymati va tasniflash bo‘yicha nizolarda himoya.
O‘zbekistonda tashqi savdo shartnomasiga qanday talablar qo‘yiladi?
O‘zbekistonda tashqi savdo shartnomasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomga muvofiq bo‘lishi shart: 4-band shartnomada tomonlar rekvizitlari keltirilgan preambula, tovarning nomi, tavsifi va TIF TN bo‘yicha kodi ko‘rsatilgan predmet, yetkazib berishning bazis sharti, narx va to‘lov shartlari hamda boshqa majburiy bo‘limlar bo‘lishini talab qiladi. Shartnomalar bo‘yicha ma'lumotlarni xo‘jalik yurituvchi subyektlar elektron raqamli imzodan foydalangan holda elektron shaklda tashqi savdo operatsiyalarining axborot tizimiga kiritadi. Alohida majburiyat — aktivlar repatriatsiyasini ta'minlash: muddat norezident majburiyati yuzaga kelgan sanadan boshlab 180 kun etib hisoblanadi.
Bular mavhum xavflar emas, balki bitimlar buziladigan va davlat organlarining qarorlari sizning foydangizga chiqmaydigan real stsenariylar.
Yukning turib qolishi va saqlanishi, yetkazib berish muddatining buzilishi va kontragent oldidagi jarima; og‘ir holatda oldindan to‘lov chet elda muzlab qoladi.
Tipik xato: Shartnoma «odatdagidek» tuzilgan — majburiy bo‘limlarsiz: predmetda TIF TN bo‘yicha tovar kodi yo‘q, yetkazib berishning bazis sharti yo‘q, to‘lov shartlari yozilmagan.
Repatriatsiya qilinmagan aktivlar summasidan byudjetga sanksiya, tizimdagi qarzdorlik esa yangi shartnomalar bo‘yicha ishlashni bloklaydi.
Tipik xato: 180 kunni yetkazib berishdan hisoblashdi. Hisob norezident majburiyati yuzaga kelgan sanadan boshlanadi va faqat shu muddat tugagandan keyin sanksiya qo‘llanilgunga qadar bo‘lgan davr boshlanadi.
Farq summasidan boj va qo‘shilgan qiymat solig‘ining qo‘shimcha hisoblanishi, kassa uzilishi va bitim marjasining yuvilishi — har bir partiyada.
Tipik xato: Bitim qiymati bo‘yicha usulni e'lon qilishdi, ammo uning ostiga dalillar bazasini yig‘ishmadi: jo‘natuvchi mamlakatning eksport deklaratsiyasi, ishlab chiqaruvchining narxlar ro‘yxati, to‘lov tasdig‘i va transport xarajatlarining alohida ko‘rsatilishi yo‘q.
Barcha yetkazib berishlar bo‘yicha retrospektiv qo‘shimcha hisoblash va penya, parallel ravishda — mansabdor shaxslarning ma'muriy javobgarligi.
Tipik xato: Yetkazib berishlar boshlanishidan oldin dastlabki tasniflash qarori olinmagan va bojxonaning pozitsiyasi yozma ravishda qayd etilmagan. Tovarlar chiqarilgandan keyingi nazorat joriy partiyani emas, butun davrni ko‘radi.
Shartnoma, invoys va tizim ma'lumotlari o‘rtasidagi nomuvofiqlik to‘lovni ham, tovarning chiqarilishini ham to‘xtatadi.
Tipik xato: Tizimga faqat shartnomaning o‘zi kiritiladi deb hisoblashadi. Bitim bo‘yicha keyingi hujjatlar ham kiritiladi va shartlarning har qanday o‘zgarishi ularda aks etishi kerak.
Boshqa yurisdiksiya uchun odatiy bo‘lgan shartlar majburiy talablar bilan ziddiyatga kiradi va shartnomani jo‘natishdan keyin qayta imzolashga to‘g‘ri keladi.
Tipik xato: Yetkazib beruvchining inglizcha shablonini moslashtirmasdan olishadi. Majburiy bo‘limlar — bu shartnoma shakliga qo‘yilgan talab, bankning istagi emas.
Barcha majburiy bo‘limlarni o‘z ichiga oladigan va bankdan ham, axborot tizimidan ham o‘tadigan shartnoma.
Shartnoma va unga tegishli hujjatlar bo‘yicha ma'lumotlarni elektron raqamli imzo bilan kiritish va ularni dolzarb holatda saqlash.
Repatriatsiya muddatlarini to‘g‘ri sanadan hisoblash va sanksiya ishga tushgunga qadar kontragentning kechikishi bo‘yicha hujjatli ish olib borish.
TIF TN kodini aniqlash va muntazam yetkazib berishlar boshlanishidan oldin dastlabki tasniflash qarorini olish.
E'lon qilingan usul ostiga dalillar bazasini yig‘ish va qiymat tuzatilganda himoya.
Tovarlar chiqarilgandan keyingi nazoratda hamrohlik va bojxona organi qarorlari ustidan shikoyat qilish.
Tovarni, yetkazib berish va hisob-kitob shartlarini ko‘rib chiqamiz, kodni va nizoning ehtimoliy nuqtalarini aniqlaymiz.
Shartnomani majburiy talablarga moslab tayyorlaymiz va bojxona qiymati uchun to‘plamni yig‘amiz.
Ma'lumotlarni tizimga kiritish, birinchi yetkazib berish va birinchi to‘lovda hamrohlik qilish.
Repatriatsiya kalendarini yuritamiz va sanksiya yuzaga kelgunga qadar kontragentning kechikishi bilan ishlaymiz.
Har bir band — birlamchi manbaga havola bilan, toki siz uni o‘zingiz tekshira olasiz.
O‘zbekistonda tashqi savdo operatsiyalari monitoringi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom asosida amalga oshiriladi.
lex.uz — VM qarori 283-sonXo‘jalik yurituvchi subyektlar tashqi savdo shartnomalari bo‘yicha ma'lumotlarni elektron raqamli imzodan foydalangan holda elektron shaklda tashqi savdo operatsiyalarining axborot tizimiga kiritadi.
lex.uz — VM qarori 283-sonTashqi savdo shartnomasida tomonlar rekvizitlari keltirilgan preambula, tovarning nomi, tavsifi va TIF TN bo‘yicha kodi ko‘rsatilgan predmet, yetkazib berishning bazis sharti, narx va to‘lov shartlari bo‘lishi shart (283-son VM qarori 1-ilovasining 4-bandi).
lex.uz — VM qarori 283-son, 1-ilovaTashqi savdo shartnomalari to‘g‘risidagi ma'lumotlarni tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimiga taqdim etish bo‘yicha davlat xizmati Bojxona qo‘mitasi tomonidan ko‘rsatiladi.
my.gov.uz — 96-son davlat xizmatiTashqi savdo operatsiyalari bo‘yicha aktivlar repatriatsiyasini ta'minlash majburiyati rezident zimmasida; muddat norezident majburiyati yuzaga kelgan sanadan boshlab 180 kun etib hisoblanadi («Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi O‘RQ-573-son qonun).
lex.uz — O‘RQ-573ning 11-moddasiRepatriatsiyani ta'minlamaganlik uchun javobgarlik «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonunning alohida moddasida nazarda tutilgan va sanksiya 180 kun tugashi bilan darhol emas, qo‘shimcha kechikish davridan keyin qo‘llaniladi.
lex.uz — O‘RQ-573ning 11-1-moddasiTashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish tartibini buzganlik uchun ma'muriy javobgarlik O‘zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksi bilan belgilangan.
lex.uz — Ma'muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksSanksiyalar va bojlar hisoblanadigan bazaviy hisoblash miqdori 2025-yil 1-avgustdan 412 000 so‘mni va 2026-yil 1-sentabrdan 440 000 so‘mni tashkil etadi.
lex.uz — valyutani tartibga solish| Bosqich | Davlat nimani tekshiradi | Xato nima bilan tugaydi |
|---|---|---|
| Shartnoma | Majburiy bo‘limlarning mavjudligi, TIF TN kodi, yetkazib berish bazisi, to‘lov shartlari | Shartnoma o‘tmaydi, to‘lov ketmaydi, yuk turib qoladi |
| Tizimda ro‘yxatga olish | Ma'lumotlarning to‘liqligi va dolzarbligi, elektron imzo | Bitim bo‘yicha operatsiyalarning bloklanishi |
| Rasmiylashtirish | Tovarning tasnifi va bojxona qiymati | Qiymatning tuzatilishi va to‘lovlarning qo‘shimcha hisoblanishi |
| Hisob-kitoblar | Repatriatsiya muddatiga rioya qilish | Byudjetga sanksiya va tizimdagi qarzdorlik |
| Chiqarilgandan keyin | O‘tgan davrlar bo‘yicha nazorat | Barcha yetkazib berishlar bo‘yicha retrospektiv qo‘shimcha hisoblash |
Beshala nuqta bitta hujjat — shartnoma bilan bog‘langan. Undagi xato darhol emas, to‘lovda, tovar chiqarilayotganda yoki bir yildan keyingi tekshiruvda, uni tuzatish allaqachon qimmatga tushadigan paytda yuzaga chiqadi.
Vaziyatingizni tahlil qilamiz, nimani real qilish mumkinligini va qanday muddatda ekanini aytamiz, hajmni tushunganimizdan keyin esa narxni aytamiz. Busiz har qanday raqam to‘qima bo‘lardi.
Консультация по задаче — бесплатно. Стоимость работы называем после того, как поймём объём.
Bu yerda sharhlar va keyslar yo‘q: ularni tekshirib bo‘lmaydi. Faqat siz o‘zingiz tasdiqlay oladigan narsalar bor.
Material ma'lumot uchun bo‘lib, sizning aniq holatingiz bo‘yicha yuridik maslahat hisoblanmaydi. Normalar va tariflar o‘zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarga havolalar orqali amaldagi tahrirni tekshiring. Holatingizni baholash uchun ariza qoldiring.