PPA şartnomasi Özbekistonda 2026: quyoş va şamol elektr stansiyasi elektr energiyasini qanday sotiş mumkin

2026-yil noyabr holatiga Özbekistonda quyoş yoki şamol elektr stansiyasining elektr energiyasini uç yöl bilan sotiş mumkin. Yirik stansiya markaziy xarid qiluvçi — «Özenergosotiş» AJ bilan elektr energiyasini sotib oliş töğrisidagi bitim (PPA) tuzadi: quyoş va şamol loyihalari böyiça eʼlon qilingan qarorlarda bu 25 yillik kafolatlangan xarid, loyihaga huquqni esa davlat-xususiy şeriklik (DXSh) töğrisidagi qonun böyiça xalqaro tender yoki töğridan-töğri muzokaralar va Hukumat bilan investitsiya şartnomasi beradi. Öz ehtiyoji uçun qurilgan 1 MVtgaça stansiya ortiqça elektr energiyasini «Hududiy elektr tarmoqlari» AJga II tarif guruhi tarifining 80 foizi narxida sotadi. 2027-yil 1-yanvardan esa bozor qoidalari (2026-yil 30-sentyabrdagi 527-son VMQ) kuçga kiradi: mustaqil işlab çiqaruvçilar va 5 MVtgaça stansiyalar isteʼmolçilar bilan bir yilgaça muddatga töğridan-töğri şartnoma tuza oladi.

Qisqaça

• PPA böyiça xaridor — «Özenergosotiş» AJ: 2025-yil 1-yanvardan unga «Özbekiston milliy elektr tarmoqlari» AJ (ÖMET)ning xususiy stansiyalar bilan PPA böyiça majburiyatlari ötgan (PF-166, 3-band).
• Muddat: eʼlon qilingan loyihalarda (PQ-125, PQ-158, PQ-276) — 25 yil; DXSh qonuni böyiça bitim 3 yildan 49 yilgaça (O‘RQ-537, 28-modda); markaziy xarid qiluvçining Regulyator tariflari böyiça namunaviy şartnomalari — 12 oygaça (O‘RQ-939, 31-modda).
• Narx: PQ-125, PQ-158 va PQ-276 qarorlarida — çet el valyutasida denominatsiyalangan qatʼiy tarif, tölov sömda; stavka har bir loyihada öziniki: PQ-125 qarorida 1 kVt·soat uçun 0,03 AQSH dollari va akkumulyator tayyorligi uçun 1 MVt (soat)ga 6,33 dollar.
• 1 MVtgaça stansiyalar: ortiqça qismini «Hududiy elektr tarmoqlari» II tarif guruhi tarifining 80 foizi narxida sotib oladi, taklif böyiça qaror — 10 iş kunida (247-son VMQ).
• 2027-yil 1-yanvardan töğridan-töğri şartnomalar: bir yilgaça; yirik isteʼmolçi — 6 kV va undan yuqori tarmoq hamda yiliga kamida 10 mln kVt·soat isteʼmol; kiçik stansiya — 5 MVtgaça.
• Işlab çiqariş litsenziyasi: davlat boji 30 BHM = 13 200 000 söm va körib çiqiş uçun 2 BHM = 880 000 söm, 15 iş kuni, muddati çeklanmagan; qurilişdan oldin beriladi.

Qaysi hujjatlar amal qiladi

Elektr energetikasi töğrisidagi avvalgi 2009-yil 30-sentyabrdagi O‘RQ-225-son Qonun kuçini yöqotgan: 2024-yil 9-noyabrdan 2024-yil 7-avgustdagi O‘RQ-939-son Qonun (2025-yil 8-iyundagi tahrir) amal qiladi. 2019-yil 21-maydagi O‘RQ-539-son «Qayta tiklanuvçi energiya manbalaridan (QTEM) foydalaniş töğrisida»gi Qonun almaştirilmagan, oxirgi özgartişlarni 2025-yil 30-dekabrdagi O‘RQ-1109-son Qonun kiritgan. DXSh töğrisidagi 2019-yil 10-maydagi O‘RQ-537-son Qonun 2025-yil 8-maydagi tahrirda, investitsiyalar töğrisidagi 2019-yil 25-dekabrdagi O‘RQ-598-son Qonun 2026-yil 25-iyuldagi tahrirda amal qiladi. Keyin: bozor konsepsiyasi (2023-yil 28-sentyabrdagi PF-166), bozor qoidalari (527-son VMQ), ortiqça energiya (247-son VMQ, 2026-yil 9-oktyabrdagi tahrir), litsenziyalaş (91-son VMQ, 2026-yil 15-oktyabrdagi tahrir), ulaniş (610-son VMQ, 528-son VMQ bilan özgartirilgan). BHM 2026-yil 1-sentyabrdan 440 000 söm (PF-115).

Kim xarid qiladi

Markaziy xarid qiluvçi — elektr energiyasini markazlaşgan tarzda sotiş va sotib oliş huquqiga ega yuridik şaxs: ustav fondida davlat uluşi yuz foiz bölgan aksiyadorlik jamiyati, Energetika bozorini rivojlantiriş va tartibga soliş agentligi (bundan keyin — Regulyator) litsenziyasi asosida işlaydi, ulgurji bozor yaratilgunga qadar esa bozor operatori vazifasini ham bajaradi (O‘RQ-939, 3, 30 va 64-moddalar). 527-son VMQ va bozor konsepsiyasida u «Özenergosotiş» AJ deb nomlangan.

Amaliyotda: PQ-125 qarorida (PPA 2023-yil 30-noyabrdan) xaridor — ÖMET, PQ-158 qarorida (PPA 2024-yil 13-sentyabrdan) va PQ-328 qarorida (çiqindilarni qayta işlaş loyihasi, PPA 2026-yil 11-sentyabrdan) — «Özenergosotiş», PQ-276 esa 2025-yil 17-dekabrdagi PQ-379 tahririda ham xaridor sifatida ÖMETni körsatadi. ÖMET magistral tarmoqlar operatori va ulaniş bitimlarining tomoni bölib qoladi. PPA şartnomasidagi xaridorni şartnoma va uni maʼqullagan qaror böyiça tekşiring.

1 MVtgaça stansiyalar uçun xaridor — «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ; uning «Energosavdo» filiali — «tayinlangan taʼminotçi» (Konsepsiyaning 3-bandi). Regulyator tariflarni belgilaydi, litsenziya beradi va nizolarni köradi (O‘RQ-939, 9, 46 va 63-moddalar).

Yirik loyihalar: DXSh tenderi yoki investitsiya şartnomasi

1-yöl. DXSh

Xususiy şerik tender yoki töğridan-töğri muzokaralar natijasida aniqlanadi (O‘RQ-537, 21-modda). Qiymati 1 mln AQSH dollaridan ortiq loyihalar ikki bosqiçli tender orqali ötadi; töğridan-töğri muzokaralar 25-moddadagi hollarda mumkin: mudofaa, loyiha uçun zarur bölgan mutlaq huquqlar yoki yer uçastkasi, şuningdek Prezident va Vazirlar Mahkamasi hujjatlarida belgilangan hollar. Xususiy taşabbuskor loyihani özi taklif qilişi mumkin: konsepsiya eʼlon qilingandan keyin 45 kun içida heç kim qiziqiş bildirmasa, töğridan-töğri muzokaralar olib boriladi, bildirsa — qiymatidan qatʼi nazar bir bosqiçli tender ötkaziladi (17-modda). 10 mln AQSH dollaridan ortiq loyiha konsepsiyasini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi (18-modda). DXSh böyiça vakolatli organ — Iqtisodiyot va moliya vazirligi (720-son VMQ, 1-band), garçi qonunda hali avvalgi Agentlik körsatilgan bölsa-da.

Misol — 2024-yil 14-martdagi PQ-125: xalqaro tender ğolibi Masdar Qaşqadaryo viloyatida 75 MVt akkumulyatorli 300 MVt quyoş stansiyasini quradi; Hukumat loyiha kompaniyasi bilan Davlat tomonidan qöllab-quvvatlaş töğrisidagi bitim, ÖMET esa Elektr energiyasini sotib oliş töğrisidagi bitim imzolagan.

2-yöl. Investitsiya şartnomasi

Hukumat xorijiy investor bilan investitsiya şartnomasi tuzişi mumkin, qöşimça kafolat va imtiyozlar bersa — tuzişi şart (O‘RQ-598, 40–43-moddalar). Şunday tuzilgan: 2025-yil 30-apreldagi PQ-158 (Foriş tumanida 500 MVt quyoş stansiyasi: Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan 2025-yil 5-apreldagi şartnoma va töğridan-töğri muzokaralar natijasida «Özenergosotiş» bilan PPA) va 2024-yil 22-iyuldagi PQ-276 (Nurota tumanida 300 MVt şamol stansiyasi).

Auksionlar qayerda ötadi

Qonun tarmoqqa ulanişni «tanlov asosida» va tariflarni «tanlov savdolari asosida» belgilaşni nazarda tutadi (O‘RQ-539, 15 va 20-moddalar), markaziy xarid qiluvçi esa yangi stansiya quriş tanlovi ğolibi bilan şartnoma imzolaşi şart (O‘RQ-939, 31-modda). Biroq quyoş va şamol loyihalarini tanlaşning umumiy oçiq tartibini lex.uz saytida topmadik: eʼlon qilingan hujjatlarda DXSh böyiça xalqaro tender va töğridan-töğri muzokaralar körinadi. Auksion faqat mikro va kiçik GESlar narxini belgilaydi (527-son VMQ, 8-band).

Kim qanday sotadi: loyiha turlari

Biznes va xonadonlar uçun kiçik stansiyalar

247-son VMQ öz ehtiyoji uçun örnatiladigan 1 MVtgaça quyoş, şamol va biogaz stansiyalariga tegişli. Işlab çiqaruvçi texnik tavsif, ulaniş sxemasi, yillik işlab çiqariş prognozi va imzolangan şartnoma loyihasi bilan taklif yuboradi (5-band); xaridor 10 iş kunida Fuqarolik kodeksi böyiça şartnoma imzolaydi (6–7-bandlar); tomonlar ASKUE tizimiga mos hisoblagiçlar örnatadi (8-band). «Hududiy elektr tarmoqlari» II tarif guruhi tarifining 80 foizini kafolatli tölaydi, istak böyiça kamida 10 yil; tarifning özi alohida tasdiqlanadi. Tölov — soliştirma dalolatnoma va hisob-faktura böyiça (9, 15-bandlar). Yuridik şaxs tarmoqdan olingan elektr energiyasi uçun odatdagi tarifda tölaydi, ortiqça qismini alohida sotadi (13-band); 20 kVtgacha qurilma egalari tarmoqni onlayn xabardor qiladi. «Quyoşli xonadon» dasturidagi jismoniy şaxslarga 9-band böyiça 80 foiz emas, balki byudjetdan subsidiya tölanadi — tarmoqqa berilgan va isteʼmol qilingan hajmlar örtasidagi har bir kVt·soat ijobiy tafovut uçun 1 000 söm; buning uçun «Soliq» ilovasida yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (YIDXP) röyxatdan ötiladi (546-son VMQ tahriri, 2026-yil 9-oktyabr).

Litsenziya 5 MVtdan kam stansiya faqat öz ehtiyoji uçun işlab çiqarsa, yagona energetika tizimiga ulanmagan bölsa yoki 500 kVtgacha mikroelektrostansiya bölsa kerak emas (O‘RQ-939, 8 va 24-moddalar). Öz ehtiyoji uçun emas, balki energiyani tarmoqqa sotiş uçun işlaydigan 500 kVt va undan katta stansiya bu istisnolarga kirmaydi: 24-moddaning umumiy qoidasiga köra unga litsenziya kerak.

Ulaniş (610-son VMQ): 20 kVtgacha texnik şartlar 10 iş kunida beriladi (15-band); yakka tartibdagi uyda yaşovçi jismoniy şaxs 0,23–0,4 kV tarmoqqa ulanganda «Özenergoinspeksiya»ning işga qöyişga ruxsatnomasi talab etilmaydi (42-band); 500 kVtdan boşlab ulanişni tadqiq qiliş 90 kalendar kungaça yoki baholaş 30 kungaça talab etiladi (16–20-bandlar). Ariza YIDXP yoki «ELEKTR» platformasi orqali beriladi.

Soliqlar. 100 kVtgacha QTEM qurilmalaridan umumiy tarmoqqa energiya sotişdan olingan foyda işga tuşirilgan oydan boşlab uç yil 0 foiz stavkada soliqqa tortiladi, quyoş panellari quvvatining kamida 25 foizi akkumulyator bilan bölsa — ön yil (Soliq kodeksi, 337-modda). 100 kVtgacha qurilmalar yuridik şaxslarning mol-mulk soliğidan va (alohida turgan qurilmalar egallagan yerlar uçun) yuridik şaxslardan olinadigan yer soliğidan şu 3 yoki 10 yilga ozod etiladi, 100 kVt va undan ortiq — 10 yilga (414 va 428-moddalar).

Isteʼmolçilar bilan töğridan-töğri şartnomalar

Qonun uç şaklni nazarda tutadi. Lokal tarmoq: QTEM işlab çiqaruvçisi uni öz hisobidan quradi va energiyani yuridik va jismoniy şaxslarga şartnoma asosida sotadi (O‘RQ-539, 11 va 15-moddalar; O‘RQ-939, 42-modda); lokal tarmoq qoidalarini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi — ularni tekşiring. «Hududiy elektr tarmoqlari» tarmoği orqali tranzit 1 MVtgaça stansiyalar uçun idoralararo tarif komissiyasi tarifi böyiça (247-son VMQ, 4-band). 2027-yil 1-yanvardan bozor (527-son VMQ): mustaqil işlab çiqaruvçilar — PPAsiz litsenziyali xususiy kompaniyalar — yirik isteʼmolçilarga kelişilgan narxda sotadi; yirik isteʼmolçi — 6 kV va undan yuqori kuçlanişli tarmoqqa ulangan, yiliga kamida 10 mln kVt·soat isteʼmol qiladigan isteʼmolçi; byudjet taşkilotlari, kommunal xizmat körsatuvçi taşkilotlar, fermer xöjaliklari va mobil aloqa operatorlari kirmaydi (2-band). 5 MVtgaça mikro va kiçik stansiyalar öşa hududdagi taqsimlaş tizimi operatori tarmoğiga ulangan isteʼmolçilarga (aholidan taşqari) sotadi (8-band).

Ikki tomonlama şartnoma: muddati bir yildan oşmaydi (10-band); bozor operatorida röyxatdan ötgan paytdan kuçga kiradi — hozirça bu markaziy xarid qiluvçi (6 va 16-bandlar); unda narx yoki formula, hisob-kitob tartibi, jadvaldan oğişlar, töxtatiş asoslari, uzatiş va dispetçerlik tölovlarining taqsimlanişi körsatiladi (15-band); sotiş hajmi haqiqiy işlab çiqarişdan, xarid hajmi isteʼmoldan oşmaydi (13, 14, 23-bandlar); qoldiq tartibga solinadigan tarif böyiça ketadi (11-band).

PPAning asosiy şartlari va investor xavflari

PPAning töliq matnlari eʼlon qilinmaydi: Prezident qarorlari imzolangan bitimlarni «maʼlumot uçun qabul qiladi» va asosiy narsalarni sanaydi. Qolganini aniq şartnoma belgilaydi.

Curtailment. 2027-yildan quyoş va şamol stansiyalari tizim operatoriga prognoz beradi (bir kun oldin soat 10:00 gaça, yetkazib beriş kunida esa 4 soat, 1 soat va 15 daqiqa oldindan); meʼyordan ortiq oğişda operator işlab çiqarişni çeklaydi (527-son VMQ, 42–43-bandlar). Yöqotişni kim kötarişini PPA hal qiladi.

Tarif. Töğridan-töğri bitimlar böyiça yangi stansiyalar tariflarini qonun tartibga solinadigan tariflarga kiritadi: ularni bir tomonlama özgartirib bölmaydi, lekin şartnoma tuzilgandan keyin özgarsa, yangi miqdor qöllanadi (O‘RQ-939, 44-modda).

Garov. Litsenziya pasportiga köra, stansiya aktivlarini Regulyatorning yozma roziligisiz boşqa şaxsga ötkaziş, garovga qöyiş yoki boşqaça tasarruf etiş taqiqlanadi; egalik huquqi ötişi haqida 60 iş kuni oldin xabar qilinadi va Regulyator maʼqullagunça u ötkazilmaydi.

Valyuta va nizolar. Tarif dollarda, tuşum sömda — foydani çiqarişda konvertatsiya qilinadi: valyuta nazorati va tuşumni qaytariş hamda investitsiya kafolatlari haqida öqing. Bozor qoidalariga köra nizolar Regulyator orqali köriladi: 5 iş kunida muhokama, 30 kunda kelişuv bölmasa — sud (527-son VMQ, 71–75-bandlar); qonun töğridan-töğri sudga murojaat qilişga ham imkon beradi (O‘RQ-939, 63-modda). Arbitraj haqida — xalqaro arbitraj şarhida.

Ruxsatnomalar va ketma-ketlik

Litsenziya qurilişdan oldin olinadi; töplamda, jumladan, obyektga huquq, obyekt pasporti, davlat ekologik ekspertizasi xulosasi, kamida uç yilni qamrab oluvçi biznes-reja, yillik yiğim miqdoridagi bank kafolati, texnik şartlar va ulaniş şartnomasi. Yillik yiğim — kVt·soat uçun stavka bilan sotiş prognozi köpaytmasi, ötgan yil aylanmasining 2 foizidan oşmaydi (53–54-bandlar). Eʼlon qilingan loyihalarda uçastkani Energetika vazirligi doimiy foydalanişga oladi va loyiha kompaniyasiga loyiha muddatiga yer soliği miqdoridagi ijara haqi bilan ijaraga beradi (PQ-125, 7-band; PQ-158, 4 va 8-bandlar; bir qator şamol loyihalari uçun — 2022-yil 8-iyuldagi PQ-314).

Köp uçraydigan xatolar

• 25 yillik kafolatlangan xaridni har qanday stansiyaning huquqi deb hisoblaş: u aniq bitim va Prezident qaroridan kelib çiqadi.
• Xaridorni tekşirmaslik: ÖMET majburiyatlari «Özenergosotiş»ga ötgan, lekin ayrim qarorlar hali ham ÖMETni körsatadi.
• 500 kVtgacha mikroelektrostansiya (O‘RQ-939) bilan 5 MVtgaça mikro va kiçik stansiyani (527-son VMQ) adaştiriş.
• Litsenziyadan oldin quriliş boşlaş yoki 300 kVtdan stansiyani röyxatdan ötkazmasdan ulaş.
• Lokal tarmoqsiz yoki rasmiylaştirilgan tranzitsiz uçinçi şaxsga energiya sotiş.

Pactum qanday yordam beradi

• Loyiha modelini aniqlaymiz: DXSh, investitsiya şartnomasi, kiçik stansiya, lokal tarmoq, töğridan-töğri şartnoma.
• PPA şartnomasini tayyorlaymiz va tekşiramiz — 20 000 000 sömdan boşlab, şu jumladan ingliz tilida.
• Quyoş elektr stansiyasi loyihasiga hamrohlik qilamiz: litsenziya, ulaniş, yer, ekologiya, pudratçilar va kreditorlar bilan şartnomalar — 50 000 000 sömdan boşlab.
• Xorijiy investor bilan bitimni tuzamiz: qöşma korxona.
• Tender yoki muzokaralar natijasiga vaʼda bermaymiz; sudda manfaatlaringizni alohida şartnoma asosida hamkor byuro advokati himoya qiladi.

Batafsil — «Özbekistonda xorijiy investitsiyalar» sahifasida yoki yurist konsultatsiyasida: 60 daqiqa, 300 000 söm, bu summa xizmat narxiga hisobga olinadi. Telefon +998 78 113 81 01, Telegram, info@pactum.uz, ofis: Toşkent, Afrosiyob köçasi, 21.

Köp beriladigan savollar

Özbekistonda quyoş yoki şamol stansiyasining elektr energiyasini PPA böyiça kim sotib oladi?

«Özenergosotiş» AJ — markaziy xarid qiluvçi. 2025-yil 1-yanvardan unga ÖMETning xususiy stansiyalar bilan PPA böyiça majburiyatlari ötgan (PF-166, 3-band), PQ-158 böyiça bitim ham u bilan tuzilgan. 1 MVtgaça stansiyalar ortiqça qismini «Hududiy elektr tarmoqlari» AJga sotadi.

Elektr energiyasini korxonaga töğridan-töğri sotiş mumkinmi?

Ha, qoidalar böyiça. 2027-yil 1-yanvardan mustaqil işlab çiqaruvçilar yirik isteʼmolçilarga (6 kV va undan yuqori tarmoq, yiliga kamida 10 mln kVt·soat), 5 MVtgaça stansiyalar öz hududidagi isteʼmolçilarga (aholidan taşqari) sotadi; şartnoma muddati — bir yilgaça (527-son VMQ). Öz lokal tarmoği orqali sotiş hozir ham mumkin (O‘RQ-539, 11-modda).

1 MVtgaça stansiyaning ortiqça energiyasi uçun qança tölanadi?

II tarif guruhi tarifining 80 foizi, istak böyiça kamida 10 yil (247-son VMQ); tarifning özi alohida tasdiqlanadi, şartnoma sanasidagi miqdorni oling. «Quyoşli xonadon» dasturidagi jismoniy şaxslar uçun boşqa qoida: har bir kVt·soat ijobiy tafovut uçun byudjetdan 1 000 söm subsidiya.

Elektr energiyasini sotiş uçun litsenziya kerakmi?

Ha, işlab çiqarişga: 13 200 000 söm davlat boji (30 BHM) va körib çiqiş uçun 880 000 söm (2 BHM), 15 iş kuni, muddati çeklanmagan (91-son VMQ). Faqat öz ehtiyoji uçun 5 MVtdan kam stansiyada, tarmoqqa ulanmagan stansiyada va 500 kVtgacha mikroelektrostansiyada kerak emas (O‘RQ-939, 24-modda).

PPA qança muddatga tuziladi?

Quyoş va şamol böyiça eʼlon qilingan loyihalarda — 25 yillik kafolatlangan xarid (PQ-125, PQ-158, PQ-276). DXSh qonuni böyiça bitim 3 yildan 49 yilgaça (O‘RQ-537, 28-modda), markaziy xarid qiluvçining Regulyator tariflari böyiça namunaviy şartnomalari — 12 oygaça (O‘RQ-939, 31-modda).

Investor qonunçilik özgarişidan himoyalanganmi?

Qisman. Investitsiyalar töğrisidagi qonun şaroitlar yomonlaşganda 10 yil eski qonunçilikni qöllaşni mustahkamlaydi, lekin faqat 19-moddada sanab ötilgan hollarda: repatriatsiya, investitsiyalar hajmi va uluş böyiça çeklovlar, vizalar va boşqa qöşimça talablar (O‘RQ-598, 19-modda). DXSh qonuni bitimda belgilangan bölsa xarajatlar ösişi uçun kompensatsiya talab qilişga imkon beradi, soliqlar özgarganda esa — kamsituvçi özgarişlardan taşqari — yöq (O‘RQ-537, 34-modda).

Manbalar

• O‘RQ-539-son Qonun, 2019-yil 21-may (QTEM)
• O‘RQ-939-son Qonun, 2024-yil 7-avgust (elektr energetikasi)
• O‘RQ-537-son Qonun, 2019-yil 10-may (DXSh)
• O‘RQ-598-son Qonun, 2019-yil 25-dekabr (investitsiyalar)
• PF-166, 2023-yil 28-sentyabr, bozor konsepsiyasi
• 527-son VMQ, 2026-yil 30-sentyabr, bozor qoidalari
• 247-son VMQ, 2023-yil 14-iyun, ortiqça energiya
• 91-son VMQ, 2025-yil 13-fevral, litsenziyalaş
• 610-son VMQ, 2019-yil 22-iyul, ulaniş va 528-son VMQ, 2024-yil 24-avgust
• PQ-125, 2024-yil 14-mart, PQ-158, 2025-yil 30-aprel, PQ-276, 2024-yil 22-iyul, PQ-328, 2026-yil 14-sentyabr
• PQ-308, 2024-yil 30-avgust, DXSh 2030-yilgaça, PQ-314, 2022-yil 8-iyul, QTEM uçun yer, 720-son VMQ, 2024-yil 30-oktyabr
• Soliq kodeksi, 337, 414, 428-moddalar, Yer kodeksi, 9-modda, O‘RQ-1036-son Qonun, 2025-yil 24-fevral (ekologik ekspertiza), PF-115, 2026-yil 23-iyun, BHM 440 000 söm