Enterprise Uzbekistan 2027 yildan: Raqamli texnologiyalar markazi, rezidentlik, vizalar va soliqlar

2026-yil noyabr holatiga köra «Enterprise Uzbekistan» — Prezidentning 2025-yil 26-noyabrdagi PF-233-son Farmonida Raqamli texnologiyalar xalqaro markaziga berilgan nom, 2026-yil 19-avgustdagi O‘RQ-1169-son Konstitutsiyaviy qonun esa Markazni 2100-yilgaça maxsus huquqiy rejimga ega alohida hududga aylantiradi. Qonun 2026-yil 20-avgustda rasmiy eʼlon qilingan, 2027-yil 21-fevralda kuçga kiradi va hozirça amal qilmaydi. Rezident böliş uçun yuridik şaxs Boşqaruv kengaşi tasdiqlaydigan faoliyat turi böyiça işlaşi kerak: Markaz huquqiga köra tuzilgan yuridik şaxs, Markaz yurisdiksiyasidan taşqarida tuzilgan yuridik şaxs yoki xorijiy yuridik şaxsning filiali va vakolatxonasi (22-modda). Xorijiy xodimlarga va oila aʼzolariga viza uç yilgaça muddatga beriladi, mehnat faoliyatiga bölgan huquqni tasdiqlaş talab qilinmaydi (36–37-moddalar). Rezidentlarni qabul qiliş tartibi, qonunda belgilanmagan soliq stavkalari va faoliyat turlari röyxatini Markaz organlari qonun kuçga kirganidan keyin olti oy içida qabul qilişi kerak (82-modda); 2026-yil 9-noyabr holatiga ariza beriş tartibi yöq.

Qisqaça

• Nomi. Prezidentning 2025-yil 26-noyabrdagi PF-233-son Farmonida Markaz «“Enterprise Uzbekistan” raqamli texnologiyalar xalqaro markazi» deb ataladi. O‘RQ-1169 matnida «Enterprise Uzbekistan» sözlari yöq: qonun «Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi» (keyingi örinlarda — Markaz) haqida gapiradi va bu nomni muhofaza qiladi (8-modda).
• Sana. Qonun 2026-yil 20-avgustda eʼlon qilingan va 84-moddaga köra olti oy ötgaç — 2027-yil 21-fevralda kuçga kiradi (lex.uz ham şu sanani körsatadi). «2027-yil yanvar» va «beş oy» haqidagi xabarlar qonun matniga mos kelmaydi.
• Kim kira oladi. Uç şakldagi yuridik şaxslar, jumladan xorijiy kompaniyaning filiali va vakolatxonasi (22-modda). Qabul şartlari va faoliyat turlari röyxatini Markaz qarorlari belgilaydi, ular hali yöq.
• Odamlar. Xodimga va oilasiga kiriş vizasi — uç yilgaça; mamlakatdan çiqmasdan uzaytiriş mumkin; mehnat huquqini tasdiqlaş va kvotalar talab qilinmaydi (36–37-moddalar). Yollaş Markazning raqamli platformasi orqali amalga oşiriladi (38-modda).
• Pul. Markazdagi aylanma va eksport böyiça QQS nol stavkada, ustuvor faoliyat turlaridan olingan foyda soliqdan ozod, oddiy xodimlar uçun JShDS 12% yoki 7,5%, uskunalarni olib kirişda QQS va bojxona boji yöq (47–49, 53-moddalar). Özbekistondagi aylanma böyiça aniq stavkalarni Markaz qarorlari hali belgilamagan.
• Rejim muddati. 2100-yilgaça; qonun imtiyozlarni yomonlaştiriş yoki muddatidan oldin bekor qilişga yöl qöymasligini kafolatlaydi (4-modda).

Bu qanday rejim va u qanday ataladi

O‘RQ-1169 — «Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi töğrisida»gi Konstitutsiyaviy qonun: Qonunçilik palatasi 2026-yil 4-avgustda qabul qilgan, Senat 8-avgustda maʼqullagan, Prezident 2026-yil 19-avgustda imzolagan. Lex.uz’da hujjat yonida «Akt hali kuçga kirmagan» belgisi turibdi. Qonunning rasmiy matni — özbek tilida; lex.uz’dagi rus va ingliz matnlari norasmiy tarjima deb belgilangan.

Qonun Markazni önta sohada maxsus rejimga ega alohida hududga aylantiradi (1-modda): «Tartibga soliş qumdoni», soliq va bojxonadan tortib mehnat, valyuta operatsiyalari, maʼlumotlarni himoya qiliş va intellektual mulkkaça.

Xorijiy kompaniya uçun muhim jihatlar:

• Normalar ustuvorligi. Markaz hududida kamayiş tartibida amal qiladi: Konstitutsiya, O‘RQ-1169, Prezident farmon va qarorlari, Markaz qarorlari, zarur hollarda Angliya va Uels umumiy huquqi hamda adolat huquqi tamoyillari, undan keyingina Özbekistonning boşqa qonunçiligi (2-modda). Jinoyat, jinoiy daromadlarni legallaştirişga qarşi kuraş, immigratsiya nazorati, oila, atrof-muhitni muhofaza qiliş qonunçiligi va boşqalar doim amal qiladi.
• Til. Markazning rasmiy iş yuritiş tili — ingliz tili; iştirokçilarning yozma bitimlari odatda inglizça tuziladi, matnlar örtasida farq bölsa ingliz matni ustun (13-modda). Davlat organlari bilan munosabatlarda iş yuritiş davlat tilida va boşqa tillarda ham bölişi mumkin.
• Nizolar. Ularni «Toşkent xalqaro moliya markazi töğrisida»gi Konstitutsiyaviy qonunga muvofiq taşkil etilgan Toşkent xalqaro tijorat sudi köradi (77-modda).
• Kafolatlar. Markaz subyektlarining aktivlarini musodara qiliş, natsionalizatsiya qiliş, ekspropriatsiya va muzlatiş taqiqlanadi; istisnolar — şu sudning yakuniy qarorlari hamda jinoiy daromadlarni legallaştirişga qarşi kuraş, sanksiyalar, jinoiy daromadlar, tölovga qobiliyatsizlik töğrisidagi qonunçilik yoki Markaz qarorlari böyiça çeklovlar (31-modda). Tekşiruvlar xavflarni boşqariş tamoyili asosida va Markaz organlari iştirokida ötkaziladi (32-modda).
• Hudud. Çegaralarni Prezident belgilaydi (5-modda): ularning tavsifi PF-233-son Farmonning 2-ilovasida tasdiqlangan (Toşkent şahri Mirzo Uluğbek tumani). Loyihani Markazdan taşqarida amalga oşiriş zarur bölsa, rejim «işlab çiqariş hududi»ga (maʼlumotlarni qayta işlaş markazlari, tadqiqot markazlari, taʼlim muassasalari) ham joriy etilişi mumkin, bunday hududni Prezident farmoni tan oladi. Virtual ofislar va masofaviy iştirok ruxsat etiladi (5-modda).

Rejim qaysi sanadan işlaydi

Qonunning kuçga kirişi röyxatdan ötişga imkon berişini bildirmaydi: Markaz qarorlari qabul qilinib, ingliz tilida eʼlon qilinmagunça kuçga ega emas (11-modda), yaʼni rezidentlarni qabul qiliş tartibi 21.02.2027 dan keyin ham paydo bölişi mumkin.

Rezident kim böla oladi

22-modda uçta qoidani belgilaydi.

• Rezident — yuridik şaxs, Boşqaruv kengaşi tasdiqlaydigan faoliyat turlari böyiça Markaz hududida işlaydi. Jismoniy şaxs rezident böla olmaydi (u investor yoki xodim bölişi mumkin).
• Uç şakl ruxsat etiladi: Markaz hududida qöllanadigan huquqqa köra tuzilgan yuridik şaxs; Markaz yurisdiksiyasidan taşqarida tuzilgan yuridik şaxs (yaʼni Özbekistondagi oddiy MÇJ yoki xorijiy kompaniya); xorijiy yuridik şaxsning filiali yoki vakolatxonasi, şuningdek Markaz qarorlarida ruxsat etilgan boşqa subyekt.
• Maqomni reestrga kiritiş beradi. U yuridik şaxs röyxatdan ötgaç va Markaz iştirokçilari reestriga kiritilgaç beriladi (22-modda 3-qism); reestr yuritiş tartibini Markaz qarorlari belgilaydi (23-modda).

Markaz qarorlari qöşimça talablar kiritişi mumkin: faoliyat turlari va şartlari, röyxatdan ötiş tartibi, rezident maqomini töxtatiş va tugatiş asoslari. Bundan taşqari, Boşqaruv kengaşi xavfsizlik manfaatlarida ayrim subyektlar uçun rejimdan foydalanişni çeklaşi mumkin (4-modda 3-qism).

Investorlar uçun qonun tört toifani ajratadi (26–30-moddalar): institutsional investor (fondlar, moliya institutlari), startap-investor, rezident-investor (Markaz startaplariga mablağ kiritgan rezident) va infratuzilma investori. Infratuzilma investorlariga Markazning maxsus huquqiy rejimi qöllanmaydi, ammo ular foydalanişga topşirilgan obyektlarni sotiş va ijaraga berişdan olingan daromadlar böyiça barça soliqlardan ozod (30-modda).

Xorijiy IT-kompaniya uçun bu nimani anglatadi: IT Park rezidenti maqomiga Özbekistonda röyxatdan ötgan yuridik şaxslar daʼvogar bölişi mumkin (Vazirlar Mahkamasining 589-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 7-bandi), şuning uçun xorijiy kompaniya avval mahalliy yuridik şaxs oçadi (IT Park rezidentligi haqidagi maqolamizga qarang); Markazda esa qonunning özi filial va vakolatxonani töğridan-töğri nazarda tutadi. Ammo muhim izoh: «boşqa subyekt»ni qabul qiliş va filial şartlarini Markaz qarorlari belgilaydi, ular hali yöq.

Viza va xorijiy xodimlar

Bu qonunning eng aniq bloki (34–38-moddalar).

• Xodim kim. Xodim Özbekiston fuqarosi, xorijiy fuqaro yoki fuqaroligi bölmagan şaxs bölişi mumkin: mehnat şartnomasi (kontrakt) böyiça yoki lavozimga tayinlanganda (34-modda).
• Viza. Markazda işlaş uçun keladigan çet elliklarga kiriş vizasi konsullik muassasalari orqali, xalqaro aeroportlarda yoki Özbekiston hududida içki işlar organlari orqali rasmiylaştiriladi (36-modda 1-qism). Muddat — xodim uçun ham, oila aʼzolari uçun ham uç yilgaça.
• Asos. Vizalarni beriş, uzaytiriş, muddatini qisqartiriş va bekor qiliş Markaz maʼmuriyatining taqdimnomasi (iltimosnomasi) asosida amalga oşiriladi. Vizani mamlakatdan çiqmasdan uzaytiriş mumkin.
• Mehnat huquqi. Markaz iştirokçilari işga olgan xorijiy xodimlar mehnat faoliyatiga bölgan huquqni tasdiqlaşdan ozod; umumiy tartibdagi çeklov va kvotalar ularga qöllanmaydi (37-modda). Jalb qiliş va maqomni tasdiqlaş tartibini Markaz qarorlari belgilaydi.
• Hisob. Xorijiy xodimlarni işga joylaştiriş, röyxatga oliş va hisobini Markazning raqamli platformasi orqali yuritiş nazarda tutilgan (38-modda).
• Mehnat qoidalari. Markaz qarorlarida boşqaça tartib bölmasa, Özbekiston mehnat qonunçiligi Markaz iştirokçilariga qöllanmaydi (71-modda 4-qism); qonun moslaşuvçan jadval, masofaviy iş va bonusli tölov tizimlariga yöl qöyadi (73-modda), majburiy va bolalar mehnati hamda kamsitişni taqiqlaydi (72-modda).

Qonun uç yillik viza yaşaş guvohnomasiga aylanişini ham aytmaydi: bu alohida institut, Markazdan taşqarida işlaydiganlar tartibi ham şunday (yaşaş guvohnomasi haqidagi maqolamizga qarang).

Soliqlar, bojxona va valyuta

Umumiy qoida (44-modda): Markaz organlari, iştirokçilari va ularning xodimlari maxsus rejim doirasida olingan daromadlar böyiça 46-moddadagi uç soliqdan taşqari barça soliq va yiğimlardan ozod: QQS, foyda soliği va JShDS. Ularning elementlarini Markaz qarorlari belgilaydi. Markazdagi va Özbekistonning qolgan qismidagi daromadlar alohida hisobga olinadi (44-modda 5-qism).

Özbekiston içidagi aylanma böyiça QQS stavkasini va Özbekiston manbalaridan olingan daromad böyiça foyda soliği stavkasini qonun nomlamaydi, «ustuvor yönalişlar» röyxati eʼlon qilinmagan, şuning uçun «soliq nol» faqat maxsus rejim doirasidagi daromadlarga tegişli.

Valyuta. Qonunda alohida valyuta imtiyozlari yöq: Markazda moliya va bank faoliyati hamda valyuta operatsiyalari şu qonun va «boşqa qonunçilik hujjatlari» bilan tartibga solinadi (61-modda). Xizmatlarni akkreditatsiya qilingan hamkorlar körsatadi, xorijiy banklar filiallari Markaziy bank bilan kelişilgan holda oçilişi mumkin (60-modda). PF-233-son Farmonga (6-band) köra rezidentlarga bank xizmatlari va valyutani tartibga soliş böyiça maxsus qoidalarni Markaziy bank belgilaydi; 2026-yil 9-noyabr holatiga biz ularni topmadik, şuning uçun «erkin konvertatsiya» va foydani repatriatsiya qiliş haqidagi vaʼdalar hozirça matn bilan tasdiqlanmaydi.

IT Parkʼdan farqi

Matndan kelib çiqib, ikki rejimning soliq imtiyozlarini birlaştirib bölmaydi: qonun soliq bobining qoidalari axborot texnologiyalarining texnologik parklari rezidentlariga hamda maxsus rejim doirasida soliq imtiyozlaridan foydalangan soliq tölovçilarga tatbiq etilmasligini belgilaydi (44-modda 3-qism). Demak, har bir yuridik şaxs uçun rejimni tanlaşga töğri keladi. IT Parkʼdan Markazga ötiş nuanslarini Markaz qarorlari hali tavsiflamagan; amaldagi IT Park rezidentligingiz bölsa, qoidalar eʼlon qilinmagunça undan voz keçmang.

Hali qabul qilinmaganlar

• Qonun böyiça faoliyat turlari va ustuvor yönalişlar röyxati (4, 22, 48-moddalar). Dastlabki röyxat PF-233-son Farmonning 5-bandida bor: dasturiy mahsulotlar işlab çiqiş, konsalting va autstaffing, BPO, R&D, GameDev, raqamli kontent, sunʼiy intellekt, maʼlumotlarni qayta işlaş markazlari va bulutli xizmatlar, raqamli texnologiyalar sohasidagi taʼlim.
• Rezidentlarni röyxatdan ötkaziş tartibi, iştirokçilar reestri, filiallarga talablar (22–23-moddalar).
• Yuqori malakali xodimlar mezonlari, xorijliklarni jalb qiliş tartibi va Markaz maʼmuriyati iltimosnomasi uçun hujjatlar (37, 49-moddalar).
• Özbekistondagi aylanma va daromadlar uçun QQS va foyda soliği stavkalari, soliq maʼmuriyatçiligi qoidalari (47–50-moddalar).
• Markazdan taşqaridagi hududlarni «işlab çiqariş hududi» deb tan oliş tartibi (5-modda); Markazning öz çegaralari PF-233-son Farmonning 2-ilovasida allaqaçon tavsiflangan.
• Hamkorlarni akkreditatsiya qiliş şartlari, iştirokçilarning yiğim va tölovlari (21, 33-moddalar); PF-233-son Farmon rezidentlarning oylik ajratmalarini tilga oladi, ammo miqdorini körsatmaydi.
• Bu qarorlarning barçasini Markaz ingliz tilida eʼlon qiladi (11-modda); 2026-yil 9-noyabr holatiga biz ularni topmadik.

Hozir qanday tayyorlaniş kerak

• Nimani va qayerda yuritmoqçi ekaningizni aniqlang. Özbekistonda jamoangiz bölsa, xizmatlaringizni PF-233-son Farmonning 5-bandidagi dastlabki röyxat bilan soliştiring (yuqoriga qarang); yakuniy röyxatni Boşqaruv kengaşi tasdiqlaydi.
• Qobiqni tanlang: MÇJ, filial yoki vakolatxona. Markaz rejimi uçun qonun uçalasini ham ruxsat etadi; IT Park uçun aynan özbek kompaniyasi kerak. Hozir IT Park, keyinroq ehtimol Markaz kerak bölsa, egalik tuzilmasi ravşan MÇJ rasmiylaştiring; Markazga ötiş haqida qoidalar eʼlon qilingaç qaror qiling, ikki rejimning soliq imtiyozlari birlaşmasligini hisobga oling (44-modda 3-qism).
• Çet elliklarni «noqonuniy» yollamang. Markaz qarorlari qabul qilingunça umumiy qoidalar amal qiladi: mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma (istisno bölmasa, masalan IT Park rezidenti maqomi) va röyxatdan ötiş; Markaz maʼmuriyati iltimosnomasi bilan rasmiylaştiriş keyinroq paydo böladi. Ötişni rejalaştiring, aylanib ötişni emas.
• Inglizça hujjatlar tayyorlang. Ustav, guruh içidagi şartnoma, mehnat şartnomalari, IP-kelişuvlar: Markazda yozma bitimlar odatda inglizça tuziladi (13-modda).
• Oqimlarni ajrating. Qonun daromadlarni manbalar böyiça alohida hisobga olişni talab qiladi (44-modda 5-qism): Markaz içida va Özbekistonning qolgan qismida. Buni hisob va şartnomalarga kiriting.

Tipik xatolar

• «Enterprise Uzbekistan» allaqaçon işlayapti, deb öylaş. 21.02.2027 gaça rejim yöq, qabul qoidalari esa keyinroq böladi.
• Moliyaviy modelga ommaviy axborot vositalari talqiniga köra «nol soliq» kiritiş: QQS, foyda soliği va JShDS saqlanadi (46–49-moddalar), ozodlik esa rejim doirasidagi daromadga tegişli.
• Markaz qarorlari faoliyat turingiz uçun bunday şaklni qabul qilişini tekşirmay filial tanlaş.

Pactum qanday yordam beradi

Biz xorijiy IT-kompaniyalar va investorlarga Markaz işga tuşişidan oldin özbek tuzilmasini tayyorlaşda va ötiş davrida xavfdan qoçişda yordam beramiz.

• MÇJ yoki filialni röyxatdan ötkaziş faoliyat turingizga mos holda, IT Park va kelgusi Markaz rejimini hisobga olgan holda. Xizmat narxi — 1 500 000 sömdan; vakolatxona uçun narxni masalani tahlil qilgaç aytamiz. Batafsil: Özbekistonda kompaniya röyxatdan ötkaziş.
• IT Park rezidentligi — IT-kompaniyalar uçun hozirning özida mavjud variant: ariza va tuzilmani tayyorlaş. Qarang: IT Park rezidentligi.
• Xorijiy mutaxassislar uçun iş vizalari va iş ruxsatnomalari amaldagi qoidalar böyiça — 4 000 000 sömdan. Qarang: iş ruxsatnomasi.
• Markaz qarorlarini kuzatiş va qabul qoidalari eʼlon qilingaç tuzilmani qayta körib çiqiş.

Natijani (röyxatdan ötiş, maqom, viza, ruxsatnoma) davlat organi yoki Markaz maʼmuriyati hal qiladi; biz uni vaʼda qilmaymiz. Narxlar quyi çegara, aniq qiymatni yurist masalani tahlil qilgaç aytadi. Yurist maslahati bilan boşlaş mumkin: 60 daqiqa, 300 000 söm, xizmat narxiga hisoblanadi.

Telefon +998 78 113 81 01, Telegram, info@pactum.uz, ofis: Toşkent, Afrosiyob köçasi, 21.

Köp söraladigan savollar

Hozir Enterprise Uzbekistan rezidenti böliş mumkinmi?

Yöq. O‘RQ-1169-son qonun 2027-yil 21-fevralda kuçga kiradi, rezidentlarni röyxatdan ötkaziş tartibi va reestrni esa Markaz qarorlari belgilaydi, ularni qonun kuçga kirganidan keyin olti oy içida qabul qiliş kerak (82-modda). Şu vaqtgaça yuridik şaxs yoki filial va hujjatlarni tayyorlaş mumkin.

Xorijiy kompaniya Markazda filial oça oladimi?

Ha, qonun xorijiy yuridik şaxsning filiali va vakolatxonasi sifatida faoliyat yuritişga töğridan-töğri ruxsat beradi (22-modda). Ularga talablar va faoliyat turlari röyxatini Markaz qarorlari belgilaydi, ular hozirça yöq.

Xorijiy xodimlarda qanday viza böladi?

Xodim va oila aʼzolariga kiriş vizasi Markaz maʼmuriyatining iltimosnomasi bilan uç yilgaça muddatga beriladi va Özbekistondan çiqmasdan uzaytirilişi mumkin (36-modda). Mehnat faoliyatiga bölgan huquqni tasdiqlaş talab qilinmaydi (37-modda). Qöşimça talablarni Markaz qarorlari belgilaydi.

Markaz rezidenti qanday soliqlar tölaydi?

Rejim doirasidagi daromadlar QQS, foyda soliği va JShDS dan taşqari soliqlardan ozod (44, 46-moddalar). QQS — Markazdagi aylanma va eksportda nol, çet ellik xodimlar JShDS 12%, Özbekiston fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslar 7,5%, yuqori malakali çet elliklar ozod (47–49-moddalar). Özbekiston manbalaridan olingan daromadlar Markaz qaroriga köra soliqqa tortiladi, stavkalar hali belgilanmagan.

IT Park örniga Markazni kutiş kerakmi?

Markaz «yaxşiroq» emas, boşqaça: u xorijiy kompaniya filialiga ruxsat beradi, 2100-yilgaça amal qiladi va maʼmuriyat iltimosnomasi bilan uç yilgaça viza beradi, ammo qabul qoidalari hali yöq, IT Park esa bugun işlaydi (uning rezidentlari ham çet elliklarni mehnat huquqini tasdiqlamasdan yollaydi). Bitta yuridik şaxsda ikki rejimning soliq imtiyozlarini birlaştirib bölmaydi (44-modda 3-qism).

Manbalar

• O‘RQ-1169 (19.08.2026) «Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi töğrisida», 2, 4, 5, 8, 11, 13, 22, 23, 26–33, 34–38, 44–50, 53, 60–61, 71–73, 77, 82, 84-moddalar
• Prezidentning 2025-yil 26-noyabrdagi PF-233-son «Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi faoliyatini taşkil etiş töğrisida»gi Farmoni, 2–7-bandlar, 2-ilova
• Texnopark töğrisidagi Nizom (Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-iyuldagi 589-son qarori), 7 va 17-bandlar