Narx — vazifa hajmiga qarab

O‘zbekistonda soliq tekshiruvi va soliq nizosi

Xabarnoma kelgan paytdan sud qaroriga qadar hamrohlik qilamiz: dalolatnomaga e'tirozlar, qo‘shimcha hisoblashlar ustidan shikoyat, hisobvaraqlar blokirovkasini yechish.

  • Tekshiruv dalolatnomasi bo‘yicha yozma e'tirozlar uchun 10 kun
  • Sudgacha shikoyat qilish endi majburiy emas — norma 2024-yilda chiqarib tashlandi
  • Shikoyat undirishni to‘xtatib turadi, lekin faqat inspeksiyani xabardor qilgan bo‘lsangiz
Qisqacha

Qo‘shimcha hisoblash bilan soliq tekshiruvi dalolatnomasi kelsa, nima qilish kerak?

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 156-moddasiga ko‘ra soliq tekshiruvi dalolatnomasi bo‘yicha yozma e'tirozlar u olingan kundan boshlab 10 kun ichida taqdim etiladi — bu nizoning eng arzon va eng natijali bosqichi, chunki shu yerda bildirilmagan dalillarni keyinchalik sudda isbotlashga to‘g‘ri keladi. Dalolatnomani imzolash unda bayon etilgan xulosalarga rozilikni anglatmaydi. 2024-yil 20-fevraldan tekshiruvlar bo‘yicha qarorlarni sudgacha majburiy shikoyat qilish bekor qilindi: Soliq kodeksi 231-moddasining 4-qismi O‘RQ-910-son qonun bilan chiqarib tashlandi, shu sababli to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma'muriy sudga murojaat qilish mumkin. Shikoyat berish qarorning ijrosini to‘xtatib turadi, lekin faqat soliq to‘lovchi bu haqda soliq organini yozma ravishda xabardor qilgan bo‘lsa.

Pul qayerda yo‘qoladi

Odatda nima noto‘g‘ri ketadi

Bular mavhum xavflar emas, balki bitimlar buziladigan va davlat organlarining qarorlari sizning foydangizga chiqmaydigan real stsenariylar.

Tekshiruv tekshiruvsiz boshlanadi — shaxsiy kabinetdagi xabarnoma bilan

Majburiyatni belgilangan muddatda bajarmaslikning o‘zi kameral soliq tekshiruvini tayinlash uchun asos bo‘ladi, keyin esa — tuzatishlar kiritish to‘g‘risidagi talab va asoslash yetarli bo‘lmaganda soliq auditi.

Tipik xato: 2026-yil 1-yanvardan tekshiruvgacha bo‘lgan tahlil amal qiladi: hisobotni soliq organlarining axborot tizimlari rahbarning buyrug‘isiz va soliq to‘lovchining ishtirokisiz avtomatik tahlil qiladi. Tafovut haqidagi xabarnoma shaxsiy kabinetga tushadi, buxgalter esa undan javob muddati allaqachon ketayotgan paytda xabar topadi.

«Sayyor tekshiruv — bu o‘n kunlik ish, u yerda hech narsa qo‘shib hisoblanmaydi»

Tayyorgarlik ko‘rilmagan o‘n kunlik tekshiruv endi penya va jarima bilan to‘laqonli qo‘shimcha hisoblash qarorini, keyin esa hisobvaraqlar bo‘yicha inkasso topshiriqnomasini beradi.

Tipik xato: Sayyor soliq tekshiruvi natijalari bo‘yicha soliq hisoblashni taqiqlagan norma 2022-yil 11-martdagi O‘RQ-758-son qonun bilan o‘z kuchini yo‘qotgan. Kompaniyalar eski qoidani eslab qolgani uchun sayyor tekshiruvga hamon rasmiyatchilik sifatida qarashda davom etadi.

E'tirozlar uchun berilgan o‘n kun o‘ylashga sarflandi

Materiallar ko‘rib chiqilishiga kompaniya yozma pozitsiyasiz va ilova qilingan hujjatlarsiz keladi. Keyinchalik xuddi shu nizo bir necha barobar qimmatga tushadi va yomonroq mavqedan olib boriladi.

Tipik xato: Direktor imzo hech narsani hal qilmaydi deb hisoblab dalolatnomani imzolaydi — rasman bu shunday ham, dalolatnomani imzolash u bilan rozilikni anglatmaydi. Lekin e'tiroz muddati kompaniya o‘zini o‘nglab olgan kundan emas, dalolatnoma olingan kundan boshlanadi.

Jarimaga 50% chegirmani imtiyoz sifatida sotishadi

Aybni tan olib, o‘n kunlik muddatda ixtiyoriy to‘laganda jarima miqdori haqiqatan ham ikki barobar kamayadi. Lekin aybni tan olish shikoyat qilish yo‘lini yopadi va keyinchalik kompaniyaga qarshi ishlaydigan hujjat yaratadi.

Tipik xato: Buxgalteriya faqat tejash arifmetikasini hisoblaydi va direktorni imzolashga ko‘ndiradi. Tenglamaning ikkinchi yarmini — javobgarlikka tortilish keyingi jinoiy kvalifikatsiya uchun shart bo‘lishini — hech kim hisoblamaydi.

Hisobvaraqlar bir kishining qarori bilan bloklanadi

Xarajat operatsiyalari to‘xtaydi: ish haqi, yetkazib beruvchilar, kredit to‘lovlari, bojxona rasmiylashtiruvi. Kassa uzilishi va shartnomalar bo‘yicha jarimalar odatda soliq nizosining o‘zidan oshib ketadi.

Tipik xato: Asoslar oddiy — hisobot topshirilmagan, hujjatlar taqdim etilmagan. Qarorni soliq organining rahbari qabul qiladi, kompaniya esa blokirovka haqida inspeksiyadan emas, bankdan biladi.

Bermasa ham bo‘ladigan shikoyatga bir oy yoqib yuborildi

Ma'muriy zinapoya davom etayotgan paytda sudga murojaat qilish muddati ketmoqda, yuqori turuvchi organ esa aksariyat hollarda o‘ziga bo‘ysunuvchi organning qarorini tasdiqlaydi.

Tipik xato: Sudgacha majburiy shikoyat qilish 2024-yil 20-fevraldagi O‘RQ-910-son qonun bilan Soliq kodeksi 231-moddasining 4-qismidan chiqarib tashlangan. Maslahatchilar va saytlarning katta qismi hamon bekor qilingan qoidani qayta hikoya qiladi.

Shikoyat berildi, pul esa baribir hisobdan yechildi

Inspeksiya ijroni davom ettiradi: qarzni undirish to‘g‘risidagi talab, hisobvaraqlar bo‘yicha inkasso topshiriqnomasi, keyin esa mol-mulkka undiruvni qaratish.

Tipik xato: Shikoyat berish qarorning ijrosini to‘xtatib turadi, lekin qonun soliq to‘lovchini alohida ravishda shikoyat nusxasini ilova qilgan holda qarori ustidan shikoyat qilinayotgan soliq organini yozma xabardor qilishga majbur qiladi. Xabardor qilinmasa, to‘xtatib turish yuz bermaydi.

Natija

Siz nima olasiz

Tekshiruvda hamrohlik

Talablarga javoblarni tayyorlaymiz, muddatlarni va so‘ralayotgan hujjatlar hajmini nazorat qilamiz, protsedura buzilishlarini qayd etamiz.

Dalolatnomaga yozma e'tirozlar

Hisob-kitoblar va hujjatlar bilan pozitsiya o‘n kunlik muddatda — nizo eng arzon yutib olinadigan bosqich.

Materiallarni ko‘rib chiqishda ishtirok

Dalolatnoma va e'tirozlar ko‘rib chiqilayotganda kompaniya vakili bo‘lamiz, direktorni yolg‘iz o‘zi tushuntirish berishga yubormaymiz.

Qaror ustidan shikoyat

Yo‘lni tanlaymiz — yuqori turuvchi organ yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma'muriy sud — va usiz undirish to‘xtamaydigan yozma xabarnomani beramiz.

Hisobvaraqlar blokirovkasini yechish

Operatsiyalarni to‘xtatib turish asosini bartaraf etamiz va bekor qilinishiga erishamiz, toki biznes nizo davomida to‘xtab qolmasin.

Jinoiy xavfni baholash

Jarimaga chegirma uchun aybni tan olishga imzo chekishdan oldin miqdorni bazaviy hisoblash miqdorlarida hisoblaymiz.

Ish tartibi

Bu qanday tashkil etilgan

  1. 01murojaat kunida

    Shoshilinch baholash

    Nima kelganini ko‘ramiz: tekshiruvgacha bo‘lgan tahlil xabarnomasimi, talabmi, tekshiruv to‘g‘risidagi buyruqmi yoki allaqachon dalolatnomami. Ayni paytda ketayotgan muddatlar shunga bog‘liq.

  2. 02dalolatnomadan keyin 10 kungacha

    Pozitsiya va hujjatlar

    Dalillarni yig‘amiz va bahsli epizodlarni hisoblaymiz, himoya qilinadiganini to‘lagan arzonroq bo‘lganidan ajratamiz.

  3. 03Soliq kodeksi muddatlari bo‘yicha

    E'tirozlar va ko‘rib chiqish

    Yozma e'tirozlarni beramiz va tekshiruv materiallari ko‘rib chiqilayotganda kompaniya vakili bo‘lamiz.

  4. 04shikoyat qilish muddatlari bo‘yicha

    Shikoyat qilish

    Yuqori turuvchi organ yoki ma'muriy sud — undirish to‘xtatib turilishi uchun inspeksiyani yozma xabardor qilgan holda.

Huquqiy asos

Qonun nima deydi

Har bir band — birlamchi manbaga havola bilan, toki siz uni o‘zingiz tekshira olasiz.

  • Soliq kodeksi kameral soliq tekshiruvi, sayyor soliq tekshiruvi va soliq auditini nazarda tutadi (SK 137-modda).

    lex.uz — SK 137-modda
  • Barqarorlikning yuqori reytingiga ega «AAA» toifasidagi tadbirkorlik subyektlariga nisbatan soliq tekshiruvlari o‘tkazilmaydi, ayrim istisnolar bundan mustasno (SK 137-modda 4-qism).

    lex.uz — SK 137-modda
  • Tekshiruvgacha bo‘lgan tahlil — hisobotning soliq organlari axborot tizimlari tomonidan rahbarning buyrug‘isiz va soliq to‘lovchining ishtirokisiz avtomatlashtirilgan tahlili (SK 138-modda, tahriri 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi).

    lex.uz — SK 138-modda
  • Kameral tekshiruv yakunlari bo‘yicha tuzatishlar kiritish to‘g‘risida talab yuboriladi; soliq to‘lovchi besh kun ichida aniqlashtirilgan hisobotni yoki tafovutlarning asosini taqdim etishi shart (SK 138-modda).

    lex.uz — SK 138-modda
  • Sayyor soliq tekshiruvi soliq organi rahbarining buyrug‘i asosida o‘n kundan ko‘p bo‘lmagan muddatda o‘tkaziladi (SK 139-modda).

    lex.uz — SK 139-modda
  • Sayyor soliq tekshiruvi natijalari bo‘yicha soliq hisoblanmasligi haqidagi norma 2022-yil 11-martdagi O‘RQ-758-son qonun bilan o‘z kuchini yo‘qotgan.

    lex.uz — Soliq kodeksi
  • Soliq auditi xavf darajasi yuqori bo‘lgan soliq to‘lovchilarga nisbatan o‘tkaziladi; xabarnoma boshlanishiga kamida 30 kalendar kun qolganda yuboriladi (SK 140-modda).

    lex.uz — SK 140-modda
  • Soliq auditi muddati — 30 kundan ko‘p emas, ikki oygacha, istisno hollarda uch oygacha uzaytiriladi; umumiy muddat olti oydan oshishi mumkin emas (SK 141-modda).

    lex.uz — SK 141-modda
  • Soliq tekshiruvi dalolatnomasi bo‘yicha yozma e'tirozlar u olingan kundan boshlab o‘n kun ichida taqdim etiladi; dalolatnomani imzolash unda bayon etilgan xulosalarga rozilikni anglatmaydi (SK 156-modda).

    lex.uz — SK 156-modda
  • Aybni tan olib, moliyaviy sanksiyalarni qaror olingan kundan boshlab o‘n kunlik muddatda ixtiyoriy to‘laganda jarima miqdori ikki barobar kamaytiriladi (SK 218-modda).

    lex.uz — SK 218-modda
  • Hisobvaraqlar bo‘yicha operatsiyalarni to‘xtatib turish soliq organi rahbari yoki rahbarining o‘rinbosari tomonidan o‘n kungacha muddatga qabul qilinadi (SK 111-modda).

    lex.uz — SK 111-modda
  • Sayyor tekshiruvlar va soliq auditi bo‘yicha qarorlarni sudgacha majburiy shikoyat qilish 2024-yil 20-fevraldagi O‘RQ-910-son qonun bilan Soliq kodeksi 231-moddasining 4-qismidan chiqarib tashlangan.

    lex.uz — SK 231-modda
  • Yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat berish qarorning ijrosini to‘xtatib turadi, bunda soliq to‘lovchi shikoyat nusxasini ilova qilgan holda qarori ustidan shikoyat qilinayotgan soliq organini bu haqda xabardor qilishi shart (SK 231-modda 3-qism).

    lex.uz — SK 231-modda
  • Soliq to‘lashdan bo‘yin tovlaganlik uchun jinoiy javobgarlik Jinoyat kodeksining 184-moddasi bilan belgilangan; miqdorlar bazaviy hisoblash miqdorlarida aniqlanadi.

    lex.uz — JK 184-modda
Variantni tanlash

Soliq organining qarori ustidan qayerga shikoyat qilish kerak

Nimani solishtiramizYuqori turuvchi soliq organiMa'muriy sud
Bu bosqich majburiymiYo‘q — sudgacha majburiy shikoyat qilish talabi 2024-yil fevralda Soliq kodeksidan chiqarib tashlanganTo‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilish mumkin
Kim baholaydiQarori ustidan shikoyat qilinayotgan tizimning o‘sha organiMustaqil sud
XarajatPastroq — davlat boji yo‘qYuqoriroq: boj va ishni to‘laqonli olib borish
Undirishni to‘xtatib turishShikoyat berilganda yuz beradi, lekin faqat inspeksiya yozma xabardor qilingandan keyinXuddi shunday — xabardor qilish majburiy
Qachon tanlanadiNizo protsedura yoki arifmetika bo‘yicha bo‘lsa, epizodni sudsiz olib tashlash imkoni borNizo mohiyat va normani talqin qilish bo‘yicha bo‘lsa

Ma'muriy bosqich endi sudga o‘tish uchun majburiy ruxsatnoma emas. U xato aniq ko‘rinib turgan va uni tizim ichida olib tashlash arzonroq bo‘lgan joyda ma'noga ega; nizo normani talqin qilish haqida bo‘lsa, shikoyatga ketgan bir oy behuda sarflanadi.

Keyingi qadam

Vazifangiz haqida gapirib bering

Vaziyatingizni tahlil qilamiz, nimani real qilish mumkinligini va qanday muddatda ekanini aytamiz, hajmni tushunganimizdan keyin esa narxni aytamiz. Busiz har qanday raqam to‘qima bo‘lardi.

Telefon: +998990505070

Telegram: @pactum_uz

Pochta: info@pactum.uz

Консультация по задаче — бесплатно. Стоимость работы называем после того, как поймём объём.

Savollar

Ko‘p beriladigan savollar

Tekshiruv dalolatnomasi bo‘yicha e'tirozlarga qancha vaqt bor?
Dalolatnoma olingan kundan boshlab o‘n kun — SK 156-moddasiga ko‘ra. Bu asosiy muddat: shu bosqichda bildirilmagan dalillar va taqdim etilmagan hujjatlarni keyinchalik sudda isbotlashga to‘g‘ri keladi, u yerda esa nizo sezilarli darajada qimmatga tushadi.
Avval yuqori turuvchi organga shikoyat qilish majburiymi?
Yo‘q. Sayyor tekshiruvlar va soliq auditi bo‘yicha qarorlarni sudgacha majburiy shikoyat qilishni talab qilgan SK 231-moddasining 4-qismi 2024-yil 20-fevraldagi O‘RQ-910-son qonun bilan chiqarib tashlangan. Ma'muriy sudga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilish mumkin.
Shikoyat qo‘shimcha hisoblashlarni undirishni to‘xtatib turadimi?
Ha, lekin shart bilan. SK 231-moddasining 3-qismiga ko‘ra yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat berish qarorning ijrosini to‘xtatib turadi, biroq soliq to‘lovchi shikoyat nusxasini ilova qilgan holda qarori ustidan shikoyat qilinayotgan soliq organini bu haqda yozma xabardor qilishi shart. Xabardor qilinmasa, inkasso topshiriqnomalari bankka boradi.
Jarimaga 50% chegirma uchun aybni tan olish kerakmi?
Bu qaror jarima arifmetikasi bo‘yicha emas, butunligicha hisoblanadi. SK 218-moddasiga ko‘ra aybni tan olib, o‘n kunlik muddatda to‘lasangiz, jarima miqdori ikki barobar kamayadi, lekin tan olish shikoyat qilish yo‘lini yopadi va materiallarda javobgarlikka tortilish fakti sifatida qoladi. Qaror miqdorni bazaviy hisoblash miqdorlarida baholagandan keyin qabul qilinadi.
Sayyor tekshiruv yakunlari bo‘yicha soliq qo‘shib hisoblanishi mumkinmi?
Ha. Sayyor tekshiruv natijalari bo‘yicha soliq hisoblashni taqiqlagan norma 2022-yil 11-martdagi O‘RQ-758-son qonun bilan o‘z kuchini yo‘qotgan. Bugun o‘n kunlik sayyor tekshiruv qo‘shimcha hisoblash, penya va jarima bilan to‘laqonli qaror bilan yakunlanadi.
Hisobvaraqlarni qancha muddatga bloklashlari mumkin?
Hisobvaraqlar bo‘yicha operatsiyalarni to‘xtatib turishni soliq organi rahbari yoki rahbarining o‘rinbosari o‘n kungacha muddatga qabul qiladi (SK 111-modda). Asoslar protsedura xarakterida bo‘lishi mumkin — masalan, hisobot yoki hujjatlar taqdim etilmagani, — shu sababli blokirovka ko‘pincha sababni bartaraf etish orqali yechiladi.
Soliq auditi qancha davom etadi?
Buyruq topshirilgan kundan boshlab 30 kundan ko‘p emas, ikki oygacha va istisno hollarda uch oygacha uzaytiriladi; umumiy muddat olti oydan oshishi mumkin emas (SK 141-modda). Audit o‘tkazish to‘g‘risidagi xabarnoma boshlanishiga kamida 30 kalendar kun qolganda yuboriladi.
Tekshiruvgacha bo‘lgan tahlil nima va undan qanday xabar topiladi?
Bu hisobotning soliq organlari axborot tizimlari tomonidan o‘tkaziladigan avtomatlashtirilgan tahlili bo‘lib, rahbarning buyrug‘isiz va soliq to‘lovchining ishtirokisiz amalga oshiriladi (SK 138-modda, 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi). Tafovutlar aniqlanganda xabarnoma soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga yuboriladi — uni muntazam tekshirib turish kerak, chunki javob muddati yuborilgan paytdan boshlanadi.
Nega buni bizga ishonib topshirish mumkin

Biz haqimizdagi tekshirib bo‘ladigan faktlar

Bu yerda sharhlar va keyslar yo‘q: ularni tekshirib bo‘lmaydi. Faqat siz o‘zingiz tasdiqlay oladigan narsalar bor.

  • Sahifadagi har bir norma lex.uz'dagi Soliq va Jinoyat kodekslarining amaldagi tahririga havola bilan keltirilgan — soliq nizolaridagi muddatlar o‘zgaradi va ularni birlamchi manba bo‘yicha tekshirish kerak.
  • Biz bozor noto‘g‘ri qayta hikoya qiladigan narsani ko‘rsatamiz: sudgacha majburiy shikoyat qilish 2024-yil fevralda bekor qilingan, sayyor tekshiruv bo‘yicha qo‘shimcha hisoblash taqiqi esa yana 2022-yil martda olib tashlangan.
  • Pactum — O‘zbekistonning yuridik xizmatlar platformasi: katalogda 5042 ta xizmat, ariza yo‘nalish bo‘yicha profil yuristiga boradi.

Material ma'lumot uchun bo‘lib, sizning aniq holatingiz bo‘yicha yuridik maslahat hisoblanmaydi. Normalar va tariflar o‘zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarga havolalar orqali amaldagi tahrirni tekshiring. Holatingizni baholash uchun ariza qoldiring.