MÇJ uluşini sotiş: notarius roli va rasmiylaştiriş tartibi

MÇJdagi uluşni sotiş nima uçun notariusni talab qiladi

Masʼuliyati çeklangan jamiyat ustav kapitalidagi uluşni sotiş — bu şunçaki ikki kişi örtasidagi kelişuv emas. Özbekiston qonunçiligiga köra bunday bitim majburiy notarial tasdiqqa tegişli. Notarial rasmiylaştirişsiz uluşning yangi egaga ötişi yuridik kuçga ega bölmaydi, röyxatga oliş organi esa taʼsis hujjatlariga özgartişlar kiritişni rad etadi.

Amaliyotda men tez-tez tomonlarning oddiy yozma şakl yoki «yiğiliş bayonnomasi» bilan çeklanişga urinişlarini köraman — bu nizolar va sud jarayonlariga olib keladigan qöpol xatodir.

Asosiy jihatlar:

• MÇJdagi uluşni begonalaştiriş böyiça bitim majburiy notarial tasdiqqa tegişli.
• Jamiyat nizomi çeklovlar belgilaşi mumkin: boşqa iştirokçilarning afzallikli huquqi, jamiyat roziligining zarurligi.
• Sotuvçi bitimni amalga oşirişdan oldin qolgan iştirokçilarni xabardor qiliş tartibiga rioya etişi şart.
• Notarius tomonlarning vakolatliligini, uluşning tegişliligini va oğirliklar yöqligini tekşiradi.

---

Bitimga tayyorgarlik: oldindan nima tekşirilişi kerak

Notariusga kelişdan oldin sotuvçi va xaridor bir qator masalalarni hal qilişi muhim.

Jamiyat nizomi. MÇJ nizomini diqqat bilan örganing: unda boşqa iştirokçilar roziligisiz uçinçi şaxslarga uluş berişga taqiq bormi? Iştirokçilarning afzallikli sotib oliş huquqi mavjudmi? Agar ha bölsa — sotuvçi avval uluşni boşqa iştirokçilarga xuddi şu narx va şartlarda taklif qilişi şart. Faqat ularning rad etişidan yoki belgilangan muddatning ötişidan keyingina uçinçi şaxsga sotiş mumkin.

Uluşning tegişliligi va tölovi. Faqat töliq tölangan uluşni sotiş mumkin. Ustav kapitali töliq kiritilmagan bölsa, begonalaştiriş faqat tölangan qism doirasida mumkin.

Oğirliklar. Uluş garovda yoki hibsda bölmasligi kerak. Notarius bu masalani mustaqil tekşiradi, biroq men oldindan qarzlar va kreditorlar daʼvolarining yöqligiga işonç hosil qilişni tavsiya etaman.

---

Notariusda rasmiylaştiirş tartibi

Şartnoma tasdiqlanganidan keyin iştirokçilar tarkibidagi özgarişlar yuridik şaxslarning davlat reestrига kiritiladi. Bu majburiy qadam — usiz uluşning yangi egasi yuridik jihatdan jamiyat iştirokçisi hisoblanmaydi.

---

Qanday hujjatlarni olib keliş kerak

Sotuvçi (jismoniy şaxs):

• Pasport
• Uluşning tegişliligini tasdiqlovçi hujjat (taşkil etiş töğrisidagi qaror, sotiş-sotib oliş şartnomasi, meros guvohnomasi va h.k.)
• Uluş qöşma mulk bölsa turmuş örtoğining begonalaştrişga roziligi
• Iştirokçilarning afzallikli sotib oliş huquqidan yozma rad etişlari (yoki tegişli xabardor qilinganligining dalillari)

Sotuvçi (yuridik şaxs):

• Taʼsis hujjatlari
• Vakil vakolatini tasdiqlovçi hujjatlar
• Bitimni maʼqullaş töğrisida vakolatli organ qarori (talab qilinsa)

MÇJ böyiça umumiy hujjatlar:

• Amaldagi tahrirdagi nizom
• Yuridik şaxslarning davlat reеstridan dolzarb köçirma
• Uluşlar miqdori körsatilgan iştirokçilar röyxati

Hujjatlarning aniq röyxati va amaldagi notarial tariflarni murojaat kuni notariusdan aniqlab oling, çunki stavkalar va talablar vaqti-vaqti bilan qayta körib çiqiladi.

---

Köp söraladigan savollar

Boşqa iştirokçilar rozilигисиз uluşni sotiş mumkinmi?

Bu nizomga boğliq. Agar nizom uçinçi şaxslarga sotişni taqiqlamasa, afzallikli huquqqa rioya etiş yetarli (uluşni avval iştirokçilarga taklif qiliş). Agar nizom jamiyat roziligini talab qilsa — usiz bitim mumkin emas.

Afzallikli huquq nima va uni qanday amalga oşiriş kerak?

Bu amaldagi iştirokçilarning sotilayotgan uluşni begona şaxsdan avval xuddi şu narxda sotib oliş huquqidir. Sotuvçi jamiyat orqali yoki töğridan-töğri iştirokçilarga yozma xabarnoma (oferta) yöllaydi. Belgilangan muddatda heç kim huquqdan foydalanmasa — uçinçi şaxsga sotiş mumkin.

Xaridor MÇJning boşqa iştirokçisi bölsa ham notarial tasdiqlaş majburiymidir?

Ha. Xaridor kim bölişidan qatʼi nazar — begona şaxs yoki amaldagi iştirokçi — uluşni begonalaştiriş şartnomasi notarial tasdiqqa tegişli.

Rasmiylаştiriş qança vaqt oladi?

Töliq hujjatlar töplami mavjud bölsa, notarial harakat özi bir taşrif davomida amalga oşiriladi. Tayyorgarlik bosqiçi (hujjatlarni yiğiş, afzallikli huquqqa rioya etiş) bir neça haftani talab qilişi mumkin — aniq muddatlar vaziyatga boğliq.

Uluşni sotgandan keyin nizomga özgartirişlar kiritiş şart böladimi?

Agar iştirokçilar röyxati nizomda mustahkamlangan bölsa — ha. Agar iştirokçilar tarkibi faqat alohida röyxatda aks ettirilsa — özgarişlar nizomni özgartirmasdan reеstrga kiritiladi. Notarius sizning aniq holatingizda qaysi tartib qöllanilişini tuşuntiradi.

---

Maslahat uçun murojaat qiling

MÇJdagi uluşni sotiş — köplab nozikliklarga ega jarayon: nizom tarkibi, afzallikli huquqlar, soliq oqibatlari, korporativ maʼqullovlar. Har qanday bosqiçdagi xato bitimning haqiqiy emas deb topilişi xavfini tuğdiradi.

Agar siz ustav kapitalidagi uluşni sotmoqçi yoki sotib olmoqçi bölsangiz, Toşkentning Yunusobod tumanidagi notarial kontoramda oldindan maslahat olişga taklif etaman. Birga sizning vaziyatingizni körib çiqamiz, hujjatlarni tekşiramiz va bitimni qonun talablariga qatʼiy rioya etgan holda ötkazamiz.

---

*Uşbu maqola umumiy maʼlumot xaracteriga ega va individual notarial maslahatni almaştirmaydi. Rasmiylаştiriş tartibi, hujjatlar röyxati va notarial tariflar miqdori sizning işingiz holatlariga asoslanib aniqlanadi.*