Xorijiy hujjatlarni O'zbekistonda tan olish: legalizatsiya, apostil va notarial tarjima

Xorijiy hujjat nega «o'z-o'zicha» ishlamaydi

Agar siz xorijda hujjat olgan bo'lsangiz — ta'lim diplomini, nikoh yoki tug'ilganlik guvohnomasini, ishonchnomani, sud qarorini — va uni O'zbekistonda ishlatmoqchi bo'lsangiz, faqat asl nusxaning o'zi yetarli emas. Davlat organlari, banklar va boshqa muassasalar xorijiy rasmiy hujjatlarni faqat ularning haqiqiyligi belgilangan tartibda tasdiqlangan va matni o'zbek yoki rus tiliga notarial tasdiqlangan tarjima bilan birga taqdim etilgan taqdirdagina qabul qilish huquqiga ega.

Amaliyotimda men ko'pincha mijozlarning aynan shu tartibdan o'tmagan hujjat bilan kelgani sababli vaqt yo'qotishini ko'raman. Shuning uchun buni oldindan tushunib olish yaxshiroq.

Asosiy jihatlar:

• Xorijiy hujjatlar O'zbekistonda kelib chiqqan mamlakatga qarab legalizatsiya yoki apostil orqali tan olinadi.
• Hujjatning o'zbek yoki rus tiliga tarjimasi notarial tasdiqlangan bo'lishi shart.
• Aniq tartib hujjat turiga, uni bergan mamlakatga va foydalanish maqsadiga bog'liq.
• Aniq tariflar va muddatlar vaqti-vaqti bilan qayta ko'rib chiqilgani uchun murojaat kunida notariusdan aniqlashtiring.

---

Tan olishning ikki asosiy usuli: legalizatsiya va apostil

Apostil — 1961 yilgi Gaaga konventsiyasiga a'zo davlatlar o'rtasida qo'llaniladigan soddalashtirilgan tasdiqlash shakli. Agar hujjatni bergan davlat ham, O'zbekiston ham konventsiyaga a'zo bo'lsa, hujjat kelib chiqqan mamlakatda apostil qo'yish yetarli. Apostilni hujjat berilgan mamlakatning vakolatli organi (odatda Adliya vazirligi yoki sud) qo'yadi.

Konsullik legalizatsiyasi tomonlardan biri Gaaga konventsiyasiga a'zo bo'lmagan yoki boshqa sabablarga ko'ra apostil nazarda tutilmagan hollarda qo'llaniladi. Tartib ko'p bosqichli: hujjat ketma-ket beruvchi mamlakat vakolatli organlarida, so'ngra xorijdagi O'zbekiston konsulligida (yoki O'zbekistondagi xorijiy davlat konsulligida) tasdiqlanadi.

Har ikki holatda ham tan olish tartibini yakunlagandan so'ng hujjatning notarial tasdiqlangan tarjimasi talab etiladi.

---

Umumiy jadval: hujjat turlari va umumiy tartib

---

Notarial tarjima: nega u majburiy

To'g'ri legalizatsiya qilingan hujjat ham notarius tomonidan tasdiqlangan tarjimasisiz qabul qilinmaydi. Notarius matnning mazmunini emas (bu tarjimonning vazifasi), balki tarjimonning imzosining haqiqiyligini tasdiqlaydi. Ishonchli tarjimonni oldindan topib qo'yishingizni tavsiya qilaman — yoki malakali mutaxassisni tanlashda bizning ofisimizdan yordam so'rashingiz mumkin.

E'tibor bering: tarjima to'liq bo'lishi, qisqartirmasiz amalga oshirilishi shart. Faqat «mohiyatini» tarjima qilishga yo'l qo'yilmaydi.

---

Notariusga qabulga qanday hujjatlar olib kelish kerak

• Apostil qo'yilgan yoki legalizatsiya belgisi tushirilgan xorijiy hujjatning asl nusxasi
• Ariza beruvchining pasporti (shaxsini tasdiqlovchi hujjat)
• Hujjat uchinchi shaxsga tegishli bo'lsa — u haqidagi ma'lumotlar
• Mavjud bo'lsa — oldingi tarjimalar yoki notarial tasdiqlangan nusxalar
• Hujjatdan foydalanish maqsadi (organ, bank, ish beruvchi va h.k.)

Qanchalik yaxshi tayyorgarlik ko'rsangiz, tartib shunchalik tez o'tadi.

---

Tez-tez so'raladigan savollar

Apostilsiz, faqat tarjima qilingan xorijiy hujjatni O'zbekistonda ishlatsa bo'ladimi?

Yo'q. Tarjima apostil yoki legalizatsiyani almashtirmaydi. Har ikkala talab — haqiqiylikni tan olish va tarjima — majburiy va ketma-ket bajariladi.

Hujjatni bergan mamlakat Gaaga konventsiyasiga a'zo emas. Nima qilish kerak?

Bu holda konsullik legalizatsiyasi qo'llaniladi. Tartib aniq mamlakatga bog'liq; jarayon ancha vaqt olishi mumkinligi sababli oldindan konsultatsiya olishni tavsiya qilaman.

Apostilning amal qilish muddati qancha?

Apostilning o'zining muddati yo'q, ammo u qo'yilgan hujjat eskirishi mumkin (masalan, sudlanmaganlik ma'lumotnomasida yoki reestrdan ko'chirmada). Dolzarbligini qabul qiluvchi organdan aniqlang.

Apostilsiz xorijiy hujjat bilan to'g'ridan-to'g'ri notariusga borsa bo'ladimi?

Bo'ladi — konsultatsiya olish va vaziyatni baholash uchun. Biroq notarius tarjimani faqat hujjat beruvchi mamlakatda tan olish tartibidan o'tganidan keyingina tasdiqlash huquqiga ega.

Notarial tasdiqlangan nusxa olish shartmi, yoki faqat tarjimani tasdiqlatish yetarlimi?

Bu qabul qiluvchi organninig talabiga bog'liq. Ba'zi hollarda asl nusxaning tasdiqlangan tarjimasi yetarli; boshqa hollarda esa tarjima bilan birga notarial tasdiqlangan nusxa ham talab etiladi. Hujjat topshiriladigan organdan aniqlashtiring.

---

> Muhim: Ushbu maqola umumiy ma'lumot xarakteriga ega bo'lib, individual notarial konsultatsiyani almashtirmaydi. Har bir vaziyat o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ular tartib va xizmat narxiga ta'sir qiladi.

---

Toshkent Yunusobod tumani notarial kontorasiga murojaat qiling

Agar xorijiy hujjatni tan oldirish, tarjimani tasdiqlash yoki legalizatsiya bo'yicha konsultatsiya olish zarur bo'lsa, yordam berishga tayyorman. Toshkent Yunusobod tumani notarial kontoramga qabulga yoziling — vaziyatingizni birgalikda ko'rib chiqamiz va hujjatlarni birinchi murojaatoqdanoq to'g'ri tayyorlaymiz.